ΠΕΜΠΤΗ 29 και ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 30 ΙΟΥΛΙΟΥ 1999

Η συνέντευξη του υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Παπανδρέου και οι αντιδράσεις της κυβέρνησης και της αντιπολίτευσης στον FLASH

ΠΕΜΠΤΗ: ΑΛΕΚΑ ΠΑΠΑΡΗΓΑ (Γ.Γ. Κ.Ε. ΚΚΕ) * ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ (υπουργός Εξωτερικών) * ΓΙΑΝΝΟΣ ΚΡΑΝΙΔΙΩΤΗΣ (αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών) * ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΑΠΑΔΗΜΟΥΛΗΣ (εκπρόσωπος τύπου ΣΥΝ) * ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΣΟΒΟΛΑΣ (πρόεδρος ΔΗΚΚΙ).

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ: ΝΙΚΟΣ ΜΠΙΣΤΗΣ (υπεύθυνος εξωτερικής πολιτικής ΣΥΝ) * ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΠΕΠΟΝΗΣ (βουλευτής ΠΑΣΟΚ).

Στην εκπομπή που παρουσίασε ο Χρήστος Μαχαίρας 10.00-11.00

ΑΛΕΚΑ ΠΑΠΑΡΗΓΑ (Γ.Γ. Κ.Ε. ΚΚΕ).

(έχετε κάποιο σχόλιο για τον κ. Παπανδρέου, ο οποίος δέχεται επίθεση από αρκετές εφημερίδες σήμερα, επειδή υποστήριξε ότι υπάρχουν στην Ελλάδα και μουσουλμάνοι τουρκικής καταγωγής;)

“Επιβεβαιώνεται αυτό που είπα και στον κ. Σημίτη όταν συναντηθήκαμε, ότι υπάρχουν συγκοινωνούντα δοχεία ανάμεσα στον εθνικισμό και στη λογική του τα παραδίδουμε όλα στη νέα τάξη πραγμάτων. Όταν είναι συγκοινωνούντα αντικειμενικά η πολιτική της υποταγής στη λογική και τη συμμόρφωση στη νέα τάξη του ΝΑΤΟ δημιουργεί αντανακλαστικά στον εθνικισμό και στους εθνικιστικούς φύλακες.”

(αλλά πριμοδοτεί λέτε και έναν κοσμοπολιτισμό ενδοτικού χαρακτήρα)

“Ακριβώς. Εμείς τοποθετηθήκαμε αρνητικά και με μεγάλη ανησυχία στην επιστολή των τριών βουλευτών μουσουλμάνων, οι οποίο μάλιστα δεν ήταν μόνοι τους οι 3, αλλά δίπλα τους υπήρχαν και πάρα πολλές οργανώσεις ορισμένες από τις οποίες για μας είναι και λίγο τα πράγματα περίεργα, όλη αυτή η κίνηση.”

(περίεργα υπό πια έννοια, ότι είναι ύποπτος ο χαρακτήρας τους εννοείται;)

“Ναι, έχουν παίξει ένα ρόλο εν πάση περιπτώσει. Δίνουν χέρι βοήθειας στις ηγετικές δυνάμεις του ΝΑΤΟ και της Ε.Ε. να αποσταθεροποιούν την περιοχή με πρόσχημα τις μειονότητες.”

(ο κ. Παπανδρέου δεν επικροτεί την κίνηση των 3, λέει απλώς ότι υπάρχουν και μουσουλμάνοι τουρκικής καταγωγής)

“Σε αυτό όχι, βεβαίως δεν διαφωνώ. Η κυβέρνηση ακολουθεί μια πολιτική όπου συμμορφώνεται στη νέα δομή του ΝΑΤΟ και αυτό σημαίνει απεμπόληση πολλών. Από την άλλη μεριά τροφοδοτείται ο εθνικισμός, έστω σαν δικαιολογία σε αυτό και υπάρχουν συγκοινωνούντα δοχεία. Επομένως αυτά τα δημοσιεύματα δεν μου κάνουν εντύπωση. Δεν μπορώ να πω δηλαδή να μείνω σε αυτό, αυτό που λέει ο κ. Παπανδρέου είναι σωστό, αυτό που λέει ο Ελεύθερος Τύπος είναι λάθος διότι και η μία πλευρά και η άλλη, χωρίς να έχουν μεταξύ τους συνεργασία, δεν λέω κάτι τέτοιο, δεν βάζουν σε πρώτη μοίρα το νέο δόγμα του ΝΑΤΟ που χρησιμοποιεί τα μειονοτικά ζητήματα για να κάνει πλιάτσικο, να διανέμει αγορές και να αλλάζει σύνορα. Εμείς λέμε ότι είμαστε με όλες τις μειονότητες, όπου και αν ζουν, τις υπαρκτές και όχι τις κατασκευασμένες, λέμε όμως και στις ίδιες τις μειονότητες ότι πρέπει να διεκδικούν τα δικαιώματα τους στα πλαίσια της χώρας που ανήκουν, μαζί με τον υπόλοιπο λαό και να προσέχουν να μην χρησιμοποιούνται παρά τη θέληση τους από δυνάμεις οι οποίες μόνο για τις μειονότητες δεν κλαίνε.”

(επιμένετε ακόμα να χαρακτηρίζετε λεπενικής έμπνευσης και ρατσιστικών προδιαγραφών την κυβερνητική πολιτική για το μεταναστευτικό ζήτημα;)

“Εμείς βλέπουμε μια διάθεση της κυβέρνησης να διασκεδάσει τα όσα έχει κάνει ως τώρα, όχι μόνο τις σκούπες, αλλά και την άποψη της ότι η εγκληματικότητα, η ανεργία και η μετανάστευση είναι περίπου ταυτισμένα. Κάνει μια προσπάθεια να διορθώσει την πολιτική της, φραστικά, καλό είναι αυτό, γιατί να το καταδικάσουμε. Θα φανεί όμως στην πράξη αυτό. Φαίνεται ότι ένιωσε την πίεση από αυτή την αντίδραση που δημιουργήθηκε και ενδεχομένως είδε ότι δεν ήταν και μέσα στο λαϊκό αίσθημα και άλλαξε θέση. Καλό είναι αυτό. Από κει και πέρα αυτό που μας ανησυχεί στα μέτρα που προτείνει είναι η σύνδεση του προβλήματος αυτού με το σύμφωνο σταθερότητας στη νοτιοανατολική Ευρώπη και τα Βαλκάνια. Τι το ήθελε αυτό; Διότι πάλι αρχίζει ένα σοβαρό αλισβερίσι, οι μειονότητες μπαίνουν στον πάγκο της αγοράς.”

(ούτως ή άλλως δεν είναι στον πάγκο της αγοράς;)

“Όχι. Αφορά την Ελλάδα να κάνει διμερείς συμφωνίες με την Αλβανία κτλ. Θα έχει πολλές παρενέργειες. Από κει και πέρα μια σειρά μέτρα που προτείνει τα είχαμε προτείνει και εμείς, όμως είπαμε στον πρωθυπουργό τις επιθεωρήσεις εργασίας στον ΟΑΕΔ εδώ τα διαλύουν όσον αφορά τις εργασιακές σχέσεις των ελλήνων, θα αποτελέσουν αποτελεσματικά εργαλεία για να βρεθεί δουλειά στους Αλβανούς ή εν πάση περιπτώσει να καταγραφούν ως υποψήφιοι για δουλειά στην Ελλάδα;”

(θα ήταν αδιάκριτο να ρωτήσω αν απ’ όσα είπατε στον κ. Σημίτη στην πρόσφατη συνάντηση σας κάτι έπιασε τόπο;)

“Από την ενημέρωση που μου έκανε ο κ. Σημίτης διαπίστωσα τα εξής: πρώτον, ότι δεν δίνει 2^η ευκαιρία σε αυτούς που έχουν έρθει στη Ελλάδα και που δεν είναι καταγεγραμμένοι.”

(από τις χθεσινές δηλώσεις δεν προκύπτει αυτό)

“Δεν είναι καθαρό. Αφήστε θα το δούμε όταν το φέρουν στη βουλή. Όταν έρθει στη βουλή και πιστοποιηθεί αυτό, καλό είναι. Από κει πέρα διαπίστωσα ότι ορισμένες σκέψεις που είπε για τον τρόπο που θα αντιμετωπιστεί το ζήτημα ήταν και μέσα στις δικές μας θέσεις και του το είπα. Το ζήτημα είναι ότι δεν αρκεί μόνο κάποιες συμφωνίες σε αποσπασματικά μέτρα, είναι η όλη φιλοσοφία και αυτή η φιλοσοφία με το σύμφωνο σταθερότητας μας προβληματίζει, όμως θα ‘ρθει στη βουλή και θα τα συζητήσουμε πιο συγκεκριμένα, γιατί τώρα έχουμε απλώς κάποιες εξαγγελίες.

Εμείς δεν είμαστε ήσυχοι ότι αντιμετώπισε η κυβέρνηση το θέμα.”

ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ (υπουργός Εξωτερικών).

(είδατε τα δημοσιεύματα σήμερα στις εφημερίδες;)

“Ναι. Καταρχήν καταλαβαίνω απόλυτα ότι υπάρχουν εκείνοι που έχουν ενοχληθεί από την πολιτική την οποία ακολουθούμε σε σχέση με τον ελληνοτουρκικό διάλογο και θέλω να επαναλάβω ότι χρειάζεται νηφαλιότητα, σοβαρότητα, εξυπνάδα και βεβαίως αυτός ο ελληνοτουρκικός διάλογος έχει γίνει μέσα σε πλαίσια που προωθούν σαφέστατα το ελληνικό συμφέρον.”

(η αφορμή για τα σημερινά δημοσιεύματα είναι το άρθρο της Χουριέτ και οι δηλώσεις στο περιοδικό ΚΛΙΚ για τη μουσουλμανική μειονότητα)

“Καταρχήν είναι δύσκολο να σχολιάσω το τι θα πει η μια ή μια άλλη εφημερίδα, ιδιαίτερα τουρκική. Αυτό είναι κάτι εκτός των δικών μου συνόρων, αλλά πέρα από αυτό πιστεύω ότι τα όποια συγχαρητήρια πρέπει να δοθούν, πρέπει να δοθούν επί των ουσιαστικών ζητημάτων των ελληνοτουρκικών προβλημάτων, κάτι που ακόμα δεν έχουμε δει. Βεβαίως έχουμε ξεκινήσει ένα διάλογο, θεωρούμε ότι θα είναι μακροχρόνιος, θεωρούμε ότι θα είναι επίπονος, θα έχει τις δυσκολίες του. Σαφώς βεβαίως έχουν γίνει τα πρώτα θετικά βήματα, όμως αυτή τη στιγμή δεν έχουμε ουσιαστικές αλλαγές στην τουρκική πολιτική απέναντι στην Ελλάδα και αυτό αναμένουμε για να μπορούμε να δούμε αν πράγματι αξίζουμε τα συγχαρητήρια ένθεν και ένθεν.”

(άρα δεν φοβάστε να σας επαινέσουν οι αντίπαλοι σας;)

“Νομίζω ότι πρέπει να δούμε την ουσία και όχι τους επαίνους. Δεν έχω κανένα πρόβλημα ούτε για την κριτική, ούτε για τον έπαινο, αλλά αυτό που θέλω να δω είναι κάτω από τις ρουμπρίκες, κάτω από αυτούς τους τίτλους ποια είναι η ουσία. Αν είναι ότι είπα απλές αλήθειες, καλώς. Αν είναι για άλλους λόγους, πιθανώς κακώς, αλλά εν πάση περιπτώσει θα το διαπιστώσουμε συν το χρόνο. Δεν χρειάζεται με την πρώτη πρόκληση από την τουρκική πλευρά, αρνητική ή και θετική, να πανικοβαλλόμαστε εδώ στην Ελλάδα. Αυτό πρέπει να το ξεπεράσουμε. Είναι μια ψυχολογική αντίδραση την οποία συνηθίζουμε, με την πρώτη κίνηση από πλευράς Τουρκίας, είτε τύπου, είτε κυβέρνησης, υπάρχει ένα αίσθημα άμεσου πανικού. Το βασικό είναι με νηφαλιότητα να αντιμετωπίζουμε αυτά τα ζητήματα, είτε είναι κριτικής ή πρόκλησης, θετικής ή αρνητικής.”

(αυτό που λειτούργησε ως casus belli στην Ελλάδα ήταν δυο δηλώσεις στην συνέντευξη σας στο ΚΛΙΚ, η μια είναι η δήλωση σας ότι δεν σας ενδιαφέρει αν η μειονότητα θα λέγεται τουρκική, πομακική, θρακική ή όπως αλλιώς, αρκεί να μην διαταράσσει τα ελληνικά εθνικά συμφέροντα και η δεύτερη ήταν η παραδοχή σας ότι υπάρχουν πολλοί μουσουλμάνοι στην Ελλάδα τουρκικής καταγωγής)

“Αυτές είναι απλές αλήθειες οι οποίες δεν έχουν ειπωθεί πρώτα από μένα, αλλά βεβαίως δεν έχω και κανένα πρόβλημα να τις υπερασπιστώ έστω και αν ήταν μόνο από μένα, διότι εγώ θεωρώ ότι εθνικό μας συμφέρον είναι να προασπίσουμε τα σύνορα μας, την εδαφική μας ακεραιότητα. Από κει και πέρα τα άλλα είναι για μένα δευτερεύουσας σημασίας.”

(είναι δευτερεύουσας σημασίας ο αυτοπροσδιορισμός της μειονότητας ως τουρκικής;)

“Ναι ακριβώς. Πρώτα από όλα έχουμε ως κυβερνήσεις εμείς και παλαιότερα χρησιμοποιήσει αυτόν τον όρο, της τουρκικής μειονότητας κατά καιρούς, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια του ψυχρού πολέμου, όταν ο φόβος για τη μειονότητα ήταν να ταυτιστεί με την κομμουνιστική Βουλγαρία η ελληνική κυβέρνηση χρησιμοποιούσε τον όρο τουρκική μειονότητα για να την ταυτίσει με την Τουρκία που ήταν τότε η ΝΑΤΟϊκή σύμμαχος χώρα. Εν πάση περιπτώσει όμως θεωρώ ότι το πρόβλημα δεν είναι αυτό, είναι ότι αν κάποιος έλληνας πολίτης αισθάνεται ότι είναι μιας ή μιας άλλης εθνικότητας, οι διεθνείς συμβάσεις του επιτρέπουν και η Ελλάδα είναι μια χώρα που σέβεται τις διεθνείς συμβάσεις, αυτό να το κάνει, να θεωρείται ότι είναι έλληνας στην καταγωγή, ότι είναι βλάχος στην καταγωγή...”

(μπορεί να αυτοπροσδιοριστεί δηλαδή)

“Ναι υπάρχει αυτή η δυνατότητα. Το πρόβλημα στα Βαλκάνια δεν είναι αν ο άλλος τι αισθάνεται ποια είναι η καταγωγή του, αλλά είναι ότι αυτό αν συνδυάζεται με αλλαγές συνόρων και εκεί είναι που η Ελλάδα έχει θέσει ως καθοριστικό όρο να μην αλλάξουν τα σύνορα στα Βαλκάνια. Δώσαμε τη μάχη μας αυτή την περίοδο, αυτούς τους 3 μήνες κατά τη διάρκεια της κρίσης στο Κόσοβο ακριβώς για να μην αλλάξουν τα σύνορα στη Γιουγκοσλαβία. Ντε φάκτο βεβαίως αυτή τη στιγμή είναι κάτω από την αιγίδα του ΟΗΕ το Κόσοβο, όμως τυπικά είναι ακόμα το Κόσοβο εντός των συνόρων της Γιουγκοσλαβίας. Γιατί το κάναμε αυτό; Το κάναμε γιατί ακριβώς θεωρούσαμε ότι γύρω από την οποιαδήποτε μειονότητα δεν μπορούν να γίνουν αλλαγές συνόρων. Ασχέτως του πως θα ονομαστεί ο ένας, είτε έτσι, είτε αλλιώς, αυτό το πρόβλημα δεν μπορεί να εγερθεί, η αλλαγή των συνόρων δεν μπορεί να εγερθεί γύρω από το θέμα της μειονότητας.”

(σε αυτό το πλαίσιο θα μπορούσε ο αυτοπροσδιορισμός της μειονότητας στη Θράκη να επιτραπεί από το ελληνικό κράτος;)

“Σας είπα υπάρχουν διεθνείς συμβάσεις. Είναι πολύ πιθανόν κάποια στιγμή να αναγκαστούμε να το δεχτούμε. Από το συμβούλιο της Ευρώπης π.χ. τα δικαστήρια, αυτή τη στιγμή η Τουρκία είναι στα δικαστήρια του συμβουλίου της Ευρώπης με μαζικές παραβιάσεις σε σχέση με την Κύπρο, κάτι το οποίο δείχνει την ορθότητα της ελληνικής και κυπριακής εξωτερικής πολιτικής στο να εμμένει ακριβώς στις διεθνείς συμβάσεις και στο διεθνές δίκαιο και εμείς πρέπει να συμμορφωθούμε σε αυτό το διεθνές δίκαιο εκεί όπου υπάρχουν πιθανότητες να βρεθούμε εν αδίκω.”

(αυτό δεν δημιουργεί ένα κενό στον τρόπο που αντιμετώπισε σύσσωμος ο ελληνικός πολιτικός κόσμος την ενέργεια των 3 μουσουλμάνων βουλευτών από τη Θράκη;)

“Σαφώς. Συμφωνώ απόλυτα. Θεωρώ ότι ήταν λάθος αυτή η σκληρή αντίδραση απέναντι σε αυτή την λογική, η οποία συγκυριακά συνέπεσε βεβαίως με τη συνέντευξη, διότι εγώ την είχα δώσει πολύ νωρίτερα από τις δηλώσεις τους, όμως θεωρώ ότι μια δήλωση φόβου και πανικού απέναντι στο ότι κάποιοι θεωρούν ότι έχουν τουρκική καταγωγή, όταν πράγματι κατά πάσα πιθανότητα έχουν τουρκική καταγωγή και θεωρούν ότι αυτό είναι κάτι το οποίο θέλουν να το πουν, θέλουν να το δηλώσουν, θέλουν να ταυτιστούν με αυτή τους την καταγωγή, θεωρώ ότι αυτό είναι κάτι το οποίο δεν θα πρέπει να μας φοβίζει, αυτό είναι που εγώ θέλω να περάσω στην κοινή γνώμη. Δεν θα πρέπει αυτό το πράγμα να μας φοβίζει.

Αυτό που πολλές φορές ξεχνάμε είναι ότι η μουσουλμανική μειονότητα, συνολικά μιλάω, γιατί υπάρχουν καταγωγές διαφορετικές μέσα στη μουσουλμανική μειονότητα, εμείς βεβαίως κάνουμε και εγώ θεωρώ ουσιαστικό λάθος πολιτικής μας, να ταυτίζουμε όλους τους μουσουλμάνους ως μια μειονότητα. Βεβαίως η συνθήκη της Λωζάνης μιλάει για μουσουλμανική μειονότητα, αλλά αυτή η μουσουλμανική μειονότητα έχει και τις εθνωτικές καταγωγές, υπάρχουν τσιγγάνοι οι οποίοι έχουν μια ιδιαίτερη συνείδηση, είναι οι πομάκοι, δεν είναι όλοι τούρκοι. Άρα λοιπόν εμείς τους ταυτίζουμε ως μια ενιαία μειονότητα και θεωρώ και αυτό ως ένα αρνητικό στοιχείο για την πολιτική μας, αλλά θέλω να υπενθυμίσω και κάτι ακόμα, ότι όλη η μουσουλμανική μειονότητα είναι 1,2% περίπου του πληθυσμού των ελλήνων πολιτών. Αν θα φοβηθούμε ότι μέσα στο 1% υπάρχει ένα 0,5 ή 0,3% οι οποίοι θεωρούν τους εαυτούς τους τούρκους και ότι αν το πουν αυτό έχουμε τεράστιο εθνικό πρόβλημα νομίζω ότι θα πνιγούμε μέσα σε μια σταλιά νερό.

Νομίζω δηλαδή ότι έχουμε κάθε συμφέρον εμείς, η Ελλάδα να προβάλει ότι ακριβώς δεν έχει να φοβηθεί, ότι η Ελλάδα είναι η δημοκρατική χώρα, ότι η Ελλάδα είναι εκείνη η χώρα στα Βαλκάνια που μπορεί να αντιμετωπίσει με τον πιο ήρεμο και τον πιο δημοκρατικό τρόπο τα όποια μειονοτικά θέματα υπάρχουν. Θέλω να τονίσω κάτι και από την άλλη πλευρά. Σκεφτείτε αν εσείς ήσασταν μουσουλμάνος στη Θράκη και μιλάγατε τουρκικά και αισθανόσασταν και βλέπατε ότι είχατε μια τουρκική καταγωγή. Αν η πολιτεία στην οποία ζούσατε σας έλεγε ότι όχι δεν είσαστε τουρκικής καταγωγής, εγώ θα σου επιβάλω την ταυτότητα σου. Ποια θα ήταν η φυσιολογική σου αντίδραση; Να αποξενωθείς από αυτή την πολιτεία. Αν όμως αυτή η πολιτεία έρθει και πει “φίλε αισθάνεσαι έτσι, με γειά σου και με χαρά σου. Δεν έχω κανένα πρόβλημα, απλώς εγώ θέλω να είσαι σοβαρός πολίτης, σύμφωνα με τους νόμους μας, σύμφωνα με την ελληνική πολιτεία να σέβεσαι το νόμο. Έχεις τις υποχρεώσεις σου, έχεις τα δικαιώματα σου”. Νομίζω ότι αυτός ο άνθρωπος θα αισθανόταν πολύ πιο έλληνας ως έλληνας πολίτης, παρά να αισθανθεί ότι θα πρέπει να κινηθεί ενάντια στην ελληνική πολιτεία για να μπορεί να βρει την ταυτότητα του ή το δίκιο του.”

(θα λέγατε το ίδιο και για άλλες μειονότητες, θα λέγατε το ίδιο και για την αυτοπροσδιοριζόμενη ως μακεδονική μειονότητα, γιατί οι 3 βουλευτές ζητούσαν αναγνώριση και της μακεδονικής μειονότητας)

“Εδώ συνδέεται με ένα άλλο θέμα το οποίο έχει μια άλλη επιπλοκή. Καταρχήν ο όρος μακεδονία συνδέεται με ελληνικό έδαφος, με ελληνική παράδοση και άρα υπάρχει ένα άλλου είδους προβλήματος διότι κάλλιστα μπορεί να σου πει ο θεσσαλονικιός ελληνικής καταγωγής ότι εγώ είμαι ο μακεδόνας. Άρα λοιπόν μπαίνουμε σε ένα άλλο θέμα, να μην το ανοίξουμε γιατί είναι πολύπλοκο, αλλά γι αυτό νομίζω ότι υπάρχει μια άλλη διάσταση. Όμως η διάσταση την οποία εγώ δίνω είναι ότι αυτός ο οποίος αισθάνεται ότι είναι αυτής της καταγωγής η Ελλάδα δεν έχει να το φοβηθεί αυτό και θέλω να τονίσω επίσης ότι δεν το λέω αυτό ως μια θεωρητική άσκηση δικιά μου, ως μια σκέψη δικιά μου. Είναι η πιο δεδομένη πρακτική, η οποία πραγματικά επιτρέπει να ενσωματωθούν μειονότητες σε όλη την Ευρώπη, σε άλλες χώρες όπως Καναδάς, Αυστραλία, ΗΠΑ, όπου ακριβώς αυτή η αντιμετώπιση εκτονώνει τα όποια προβλήματα θα μπορούσαν να υπάρξουν και επιτρέπει πραγματικά να ανθήσουν οι δημοκρατικοί θεσμοί και η αίσθηση αυτών των ανθρώπων ότι βρίσκονται και είναι πολίτες αυτής της χώρας.

Σκεφτείτε δηλαδή αν του έλληνα της Αλβανίας και του έλληνα της Αμερικής του έλεγαν ότι δεν μπορείς να πεις ότι είσαι έλληνας, εγώ σε κατατάσσω ότι είσαι της οθωμανικής αυτοκρατορίας ή είσαι ορθόδοξος, αλλά δεν είσαι έλληνας, ποια θα ήταν η αντίδραση ενός έλληνα. Όταν υπάρχει αυτή η δυνατότητα να εκφραστεί αυτός ο άνθρωπος όπως αισθάνεται νομίζω ότι από κει πέρα εφόσον είναι μέσα στα πλαίσια του νόμου θα είναι πολύ σημαντικό. Νομίζω ότι θα πρέπει αυτά τα πράγματα να τα ξεπεράσουμε για να μιλάμε για τα ουσιώδη στις ελληνοτουρκικές μας σχέσεις και να μην πανικοβαλλόμαστε με θέματα τα οποία είναι πασιφανή και αυτονόητα.”

Στην εκπομπή που παρουσίασε η Έλλη Στάη 11.00-12.00.

ΓΙΑΝΝΟΣ ΚΡΑΝΙΔΙΩΤΗΣ (αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών).

(συμφωνείτε με τη δήλωση του κ. Παπανδρέου ότι το μείζον θέμα δεν είναι πώς θα ονομάζεται το μέλος κάθε μειονότητας, αλλά η μειονότητα αυτή να μην γίνεται όχημα γι αλλαγή συνόρων;)

“Σε γενικές γραμμές βεβαίως συμφωνώ. Ούτως ή άλλως γνωρίζουμε ότι η μειονότητα, έτσι είναι που την αποκαλούμε κιόλας, χωρίζετε σε 3 στοιχεία, είναι οι τουρκογενείς, αυτοί οι οποίοι προέρχονται από τουρκικές ρίζες, είναι οι πομάκοι και είναι και οι τσιγγάνοι. Αν η μουσουλμανική μειονότητα χωριστεί σε αυτά τα 3 μέρη θα δείτε ότι και οι αριθμοί των τουρκογενών θα περιορισθούν αισθητά, αλλά εκείνο που έχει σημασία είναι ότι αυτή η μουσουλμανική μειονότητα είναι τμήμα της Ελλάδας, είναι έλληνες πολίτες, χαίρουν και πρέπει να απολαμβάνουν όλα τα δικαιώματα που έχουν οι έλληνες πολίτες στα πλαίσια της ισοπολιτείας και πιστεύω ότι η Ελλάδα έχει, ιδιαίτερα το τελευταίο χρονικό διάστημα, κινηθεί πάρα πολύ σωστά προς αυτή την κατεύθυνση και νομίζω ότι είναι και υπόδειγμα σε ορισμένες περιπτώσεις για τον τρόπο με τον οποίο συμπεριφέρεται απέναντι στη μειονότητα.”

(όσο και αν ο αριθμός είναι μικρός θα έχουμε κάποιους μουσουλμάνους έλληνες κατοίκους της Θράκης οι οποίοι θα λέγονται Τούρκοι. Όποτε ποιος μας διασφαλίζει εμάς ότι δεν θα εγερθεί θέμα κάποια στιγμή τουρκικής μειονότητας;)

“Σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να εγερθεί τέτοιο θέμα. Υπάρχουν οι διεθνείς συνθήκες, υπάρχει το θέμα της συνθήκης της Λωζάνης η οποία κατοχυρώνει και τα ελληνικά σύνορα και τα δικαιώματα της μειονότητας. Η δε Ελλάδα έχει συμμορφωθεί απόλυτα με τις υποχρεώσεις της, όχι μόνο υποχρεώσεις που απορρέουν από τη συνθήκη της Λωζάνης, αλλά και από άλλα διεθνή κείμενα και σύμφωνα, τα οποία έχει υπογράψει και τα οποία προστατεύουν και τα ανθρώπινα δικαιώματα και τα δικαιώματα των μειονοτήτων.”

(μέχρι τώρα χρησιμοποιούταν απαράβατα ο όρος μουσουλμανική μειονότητα ακριβώς για το φόβο των Ιουδαίων και όχι τουρκική μειονότητα, ώστε να μη γίνει όχημα για εκμετάλλευση και πιθανή αλλαγή συνόρων)

“Δεν θεωρώ ότι υπάρχει οποιοδήποτε τέτοιο πρόβλημα, οι συνθήκες είναι σαφείς. Εξάλλου τα θέματα των συνόρων της Ελλάδας δεν κατοχυρώνονται μόνο από την συνθήκη της Λωζάνης, αλλά από τα Ηνωμένα Έθνη, από το Ελσίνκι, από μια σειρά διεθνή κείμενα και βασικές αρχές διεθνούς δικαίου. Η τριχοτόμηση της μειονότητας έχει το πλεονέκτημα ότι κάθε ένα από αυτά τα 3 ξεχωριστά στοιχεία θα αναπτύξει τα δικά του ξεχωριστά χαρακτηριστικά και δεν θα είναι μια μάζα, ένας αριθμός ο οποίος θα είναι ενιαίος. Η διάσπαση αυτή έχω την εντύπωση και την αίσθηση ότι από κάποια οπτική γωνία μας συμφέρει. Βεβαίως τα λέμε όλα αυτά διότι στο διεθνές επίπεδο, στο χώρο του διεθνούς δικαίου και του χώρου των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, έχει αρχίσει και αναπτύσσεται πλέον η έννοια του αυτοπροσδιορισμού σαν δικαίωμα κάθε ατόμου και βεβαίως κάθε μειονότητας.”

(πείτε μας για τα θέματα του ελληνοτουρκικού διαλόγου και κυρίως για το θέμα της τρομοκρατίας)

“Τα θέματα με τα οποία ασχολείται ο ελληνοτουρκικός διάλογος τα λέμε χαμηλής πολιτικής και εννοούμε ότι δεν αφορούν θέματα κυριαρχίας, θέματα υψηλής πολιτικής. Είναι θέματα όπως είναι το εμπόριο, ο τουρισμός, το περιβάλλον, το έγκλημα, τα ναρκωτικά, η λαθρομετανάστευση και η τρομοκρατία. Η τρομοκρατία είναι τμήμα αυτού του κεφαλαίου που περιλαμβάνει και τα άλλα στοιχεία που σας είπα. Αυτό ενδεχομένως ενδιαφέρει περισσότερο την Τουρκία, διότι έχει μια άλλη αντίληψη της τρομοκρατίας απ’ ότι εμείς.”

(ενδιαφέρει και εμάς, διότι δεν έχουμε ξεχάσει τις επιθέσεις που δεχτήκαμε από την Τουρκία με την υπόθεση Οτσαλάν)

“Και όλες αυτές τις καταγγελίες εμείς τις έχουμε απορρίψει και δεν τις δεχόμαστε τονίζοντας πάντα ότι εμείς την τρομοκρατία ασφαλώς την καταδικάζουμε και δεν την ενισχύουμε από πουθενά, αλλά έχουμε μια άλλη αντίληψη του όρου τρομοκρατία.”

(αυτό σημαίνει ότι αυτές τις θέσεις που μέχρι τώρα είχε η τουρκική πλευρά για την Ελλάδα τις έχει ήδη βάλει στο περιθώριο και δεν θα τις θέσει σε αυτές τις συνομιλίες;)

“Δεν ξέρω, διότι η συζήτηση δεν έχει αρχίσει ακόμα. Φαντάζομαι θα πουν τις απόψεις τους, αλλά αυτό δεν εμποδίζει και εμάς να πούμε τις δικές μας. Εμάς όμως σε αυτό το κεφάλαιο μας ενδιαφέρει περισσότερο το θέμα της λαθρομετανάστευσης, όπου θα ζητήσουμε από την Τουρκία να πάρει συγκεκριμένα μέτρα, το θέμα του εμπορίου ναρκωτικών και εκεί ισχύει το ίδιο, όπως και το θέμα του οργανωμένου εγκλήματος. Εκεί υπάρχουν δυνατότητες συνεργασίας. Αυτά θα τα διερευνήσουμε. Ούτως ή άλλως ο χαρακτήρας αυτού του διαλόγου γενικότερα είναι διερευνητικός, να δούμε ποιες είναι οι προθέσεις της άλλης πλευράς, αν υπάρχει περιθώριο συνεργασίας ώστε να αποβεί αυτή αμοιβαία επωφελής και από κει πέρα ελπίζουμε ότι ο διάλογος θα δημιουργήσει και ένα καλό κλίμα ώστε να βοηθηθούν και τα μεγάλα θέματα, να μπορέσουμε δηλαδή να βρούμε λύσεις και στα μεγάλα θέματα. Εννοώ τις παράνομες τουρκικές διεκδικήσεις στο Αιγαίο, όπου εκεί ισχύουν πάντοτε οι δικές μας προτάσεις για το διεθνές δικαστήριο της Χάγης, το Κυπριακό, όπου εκεί πάντοτε πιστεύουμε ότι θα πρέπει να εφαρμοστούν τα ψηφίσματα και οι αποφάσεις των Ηνωμένων Εθνών και να προχωρήσει ο διακοινοτικός διάλογος κάτω από την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών. Είναι πεδίο δόξας λαμπρό για την Τουρκία, αν θέλει να αποδείξει τις καλές της προθέσεις να συνεργαστεί.”

Στα “Γεγονότα στις 2” το δελτίο ειδήσεων που παρουσίασε η Νικόλ Λειβαδάρη.

Με αφορμή τις δηλώσεις του έλληνα υπουργού Εξωτερικών κ. Παπανδρέου μίλησε ο κ. ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΑΠΑΔΗΜΟΥΛΗΣ (εκπρόσωπος τύπου ΣΥΝ).

“Η πιστή εφαρμογή της συνθήκης της Λωζάνης και ο έμπρακτος σεβασμός όσων προβλέπουν οι αρχές του ΟΑΣΕ, καθώς και οι αποφάσεις του συμβουλίου της Ευρώπης για τις μειονότητες είναι η καλύτερη απάντηση της χώρας σε όσους επιχειρούν να χρησιμοποιήσουν τα μειονοτικά προβλήματα, ιδιαίτερα στη Θράκη, ως μοχλό για τη δημιουργία αποσταθεροποιητικών εντάσεων. Η πολιτική που πρέπει απαρέγκλιτα να ακολουθεί η Ελλάδα σε αυτό το θέμα είναι ο σεβασμός όλων των μειονοτικών δικαιωμάτων που προσδιορίζουν το διεθνές δίκαιο και οι διεθνείς συνθήκες. Ιδιαίτερα για τη Δυτική Θράκη, σύμφωνα και με την ίδια τη συνθήκη της Λωζάνης, εκεί υπάρχει και κατοικεί ένας αριθμός ελλήνων πολιτών που είναι μουσουλμάνοι το θρήσκευμα και Τούρκοι το γένος και είναι ένα τμήμα της μουσουλμανικής μειονότητας. Η εθελοτυφλία, ο στρουθοκαμηλισμός και οι κραυγές επ’ αυτού του θέματος δεν ευνοούν την προάσπιση των καλώς εννοουμένων εθνικών συμφερόντων.”

Για το ίδιο θέμα μίλησε και ο κ. ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΣΟΒΟΛΑΣ (πρόεδρος ΔΗΚΚΙ).

“Οι απαράδεκτες αυτές δηλώσεις που περιλήφθηκαν στη συνέντευξη του έλληνα υπουργού Εξωτερικών έρχονται σε συνέχεια του άλλου απαράδεκτου περιεχομένου της επιστολής των 3 μουσουλμάνων ελλήνων βουλευτών και έρχεται επίσης σε μια στιγμή που η κυβέρνηση άνοιξε έναν ελληνοτουρκικό διάλογο άνευ όρων, ο οποίος κατά την άποψη μας δεν έπρεπε να είχε ξεκινήσει γιατί θα βλάψει στην πορεία τα εθνικά μας θέματα.

Πρέπει να πάρει αμέσως θέση ο κ. πρωθυπουργός, ο οποίος δεν μπορεί να παριστάνει τον ανήξερο σε μια κρίσιμη για τα εθνικά μας θέματα και τις ελληνοτουρκικές σχέσεις περίοδο. Το ΔΗΚΚΙ λοιπόν καλεί τον κ. Σημίτη εδώ και τώρα να πάρει θέση πάνω σε αυτές τις απαράδεκτες δηλώσεις του έλληνα υπουργού Εξωτερικών.”

Στο “Ρυθμό της μέρας” που παρουσιάζει ο Φοίβος Καρζής.

ΝΙΚΟΣ ΜΠΙΣΤΗΣ (υπεύθυνος εξωτερικής πολιτικής ΣΥΝ).

(πώς είδατε τις θέσεις του κ. Παπανδρέου;)

“Νομίζω ότι επί της ουσίας έχει δίκιο ο κ. Παπανδρέου και πρέπει να τον στηρίξουμε, γιατί στηρίζουμε ορθές και επωφελείς για τη χώρα απόψεις.”

(συμφωνείτε ότι το να συγκεντρωθεί υποστήριξη προς αυτές τις θέσεις, με δεδομένα τα ανακλαστικά που έχουν δημιουργηθεί επί δεκαετίες, δεν θα είναι εύκολο)

“Δεν θα είναι εύκολο, αλλά είναι αναγκαίο. Ο ΣΥΝ έχει διατυπώσει τις απόψεις του εδώ και 3-4 χρόνια στο συγκεκριμένο θέμα και στις εκλογές του ’96 είχε ερωτηθεί από μη κυβερνητικές οργανώσεις και είχε πει, ήταν μέσα στο προεκλογικό του πρόγραμμα, ήταν το μόνο κόμμα μάλιστα που είχε απαντήσει, το ΠΑΣΟΚ τότε είχε να απαντήσει, ενώ άλλα κόμματα είχαν απαντήσει αρνητικά, ότι υπάρχει θέμα ακύρωσης των συμφωνιών και εθνωτικού αυτοπροσδιορισμού των μειονοτήτων. Να θυμίσω ότι η χώρα μας το 1951 το έκανε αυτό. Η συμφωνία του Συμβουλίου της Ευρώπης είναι που ακόμα δεν έχει κυρωθεί για την προστασία των εθνικών μειονοτήτων.”

(ο ΣΥΝ όταν έγινε η γνωστή δήλωση των 3 μουσουλμάνων βουλευτών αντέδρασε, ίσως όχι με τόσο σκληρό τρόπο όσο τα άλλα κόμματα, αλλά πάντως αντέδρασε)

“Νομίζω ότι ήταν η πιο μετρημένη αντίδραση.”

(πιο μετρημένη μεν, αλλά δεν κινείται στον άξονα που μας περιγράψατε)

“Δεν θα ήθελα να σχολιάσω περαιτέρω την θέση αυτή. Νομίζω ότι κρατάω από τη δήλωση του κόμματος μου το ότι ήταν η πιο μετρημένη, μια δήλωση η οποία έβλεπε και μπροστά, έβαζε ζητήματα. Υπήρχε ένα θέμα και υπάρχει, η χρονική σύμπτωση με τον ελληνοτουρκικό διάλογο. Όφειλαν οι 3 μειονοτικοί βουλευτές να συνειδητοποιήσουν ότι θα δημιουργούσε μια καχυποψία η χρονική σύμπτωση, τη στιγμή μάλιστα που ο ελληνοτουρκικός διάλογος βάλλεται και στην Ελλάδα και στην Τουρκία. Από όμως το σημείο, που είναι ένα σημείο αυστηρής κριτικής που μπορεί να ασκηθεί, μέχρι μια εθνικιστική υστερία που διέγνωσα σε ορισμένα μίντια και σε ορισμένα κόμματα υπάρχει μια πάρα πολύ μεγάλη απόσταση και αυτό είναι το κύριο που εγώ θα ήθελα να πω, ότι αυτή ήταν μια αρνητική αντίδραση, αντανακλαστικά παρελθόντος, διότι η μειονοτική πολιτική αλλάζει από το ’90, ανεπαισθήτως αλλά αλλάζει από τότε. Από το ’90 έχουμε με την οικουμενική και δεν είναι τυχαίο, για να μην υπάρχει επιμερισμός πολιτικού κόστους, την άρση κάποιων διακρίσεων οι οποίες υπήρχαν για τη μειονότητα, ας μην κοροϊδευόμαστε. Έχουμε μετά επί κυβέρνησης Μητσοτάκη μερικά πιο γοργά βήματα και έχουμε και στην τελευταία περίοδο αυτό το συμβολικό και σημαντικό της άρσης του άρθρου 19 του κώδικα περί ιθαγένειας, χωρίς βέβαια την αναδρομική ισχύ. Αλλά αυτά είναι βήματα τα οποία αντικειμενικά θα οδηγούσαν εκεί που φαίνεται ότι πηγαίνουμε. Το 2001 που υπάρχει η απογραφή του πληθυσμού της χώρας μπορούν να λυθούν άπαξ και δια παντός και αυτά τα ζητήματα, γιατί η παγκοσμιοποίηση δεν είναι μόνο οικονομική διαδικασία. Όλος ο κόσμος γίνεται ένα παγκόσμιο χωριό, τα θέματα των ανθρωπίνων και των μειονοτικών δικαιωμάτων θα είναι σε πρώτο πεδίο απασχόλησης.”

(υπάρχει μια ανησυχία μήπως είναι μιας πολιτικής αλυτρωτικού τύπου που εντάσσεται σε σχέδια αλλαγής των συνόρων στην περιοχή)

“Στη συγκεκριμένη περίπτωση είναι άδικες οι επιθέσεις κατά του κ. Παπανδρέου, γιατί το τόνισε αυτό το σημείο. Αλλά πέρα από αυτό, είτε το τονίσουμε, είτε όχι, είτε τους πούμε Τούρκους, είτε τους πούμε μουσουλμάνους, να θυμίσω ότι το 1954 με εντολή της ελληνικής κυβέρνησης τους ονομάζαμε Τούρκους και όχι μουσουλμάνους, άρα τα περί ανατροπής της συνθήκης της Λωζάνης αυτοί που τα λένε να ήσαν περισσότερο προσεκτικοί, γιατί 31 χρόνια μετά από τη συνθήκη της Λωζάνης το ελληνικό κράτος επέβαλε να ονομάζονται Τούρκοι. Ανεξάρτητα από το πως θα λέγονται αν υπάρχει μητέρα πατρίδα η οποία θέλει να παροξύνει το πρόβλημα θα το κάνει. Το ερώτημα είναι πως ένα ευνομούμενο και δημοκρατικό κράτος θα αντιμετωπίσει αυτό το πρόβλημα έτσι ώστε ποτέ να μην εκραγεί και δεν υπάρχουν παρά 4 λέξεις απάντηση στο πρόβλημα, αυτό δείχνει η διεθνής εμπειρία, δημοκρατία, ισονομία, ισοτιμία, και ανάπτυξη για όλους.”

Στην εκπομπή που παρουσίασε ο Χρήστος Μαχαίρας 10.00-11.00

ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΠΕΠΟΝΗΣ (βουλευτής ΠΑΣΟΚ).

(συμφωνείτε ότι φαίνεται να μπαίνουν νέοι παράμετροι στο παιχνίδι επί της πολιτικής των μειονοτήτων;)

“Οι δηλώσεις του υπουργού Εξωτερικών συμπίπτουν χρονικά με τον ελληνοτουρκικό διάλογο. Αυτή η χρονική σύμπτωση προσδίδει στις δηλώσεις μια ακόμα ιδιαίτερης σημασίας πολιτική διάσταση.”

(ο ίδιος ο κ. Παπανδρέου υποστηρίζει ότι τις δηλώσεις που έκανε στο περιοδικό ΚΛΙΚ τις έκανε προ 20ημέρου)

“Αυτή η διευκρίνιση αφορά τη φερόμενη ως δήλωση των 3 μουσουλμάνων βουλευτών, διότι είναι γνωστό ότι ο ελληνοτουρκικός διάλογος έχει αποφασιστεί εδώ και πολλές εβδομάδες. Άλλο ο διάλογος και άλλο η δήλωση, εγώ δεν έκανα συσχετισμό με τη δήλωση. Αυτή η χρονική σύμπτωση προσδίδει και προσθέτει μια ιδιαίτερη πολιτική διάσταση στις δηλώσεις αυτές. Αντικειμενικά, ανεξάρτητα από προθέσεις, αυτές οι δηλώσεις λειτουργούν ως μια παραδοχή η οποία έρχεται να προστεθεί σε άλλες που έχουμε επισημάνει από το 1996 έως σήμερα.

Ο κ. υπουργός Εξωτερικών αποσιώπησε δύο δεδομένα βαρυσήμαντα και αναμφισβήτητα. Το ένα είναι ότι η μουσουλμανική μειονότητα στη Θράκη ασκεί άνετα όλα ανεξαίρετα τα δικαιώματα των ελλήνων πολιτών, στα οποία περιλαμβάνεται όχι μόνο η θρησκευτική λατρεία, η λειτουργία τζαμιών, αλλά περιλαμβάνεται η παράλληλη διδασκαλία της γλώσσας που επιλέγουν, να εκδίδουν έντυπα και προπαντός να στέλνουν βουλευτές στη Βουλή των Ελλήνων, κάτι για το οποίο εγώ ως έλληνας δημοκράτης βουλευτής είμαι υπερήφανος. Είμαι υπερήφανος δηλαδή όταν οι μουσουλμάνοι συνάδελφοι μου ορκίζονται στη θρησκεία στην οποία οι ίδιοι θέλουν να υπάγονται.”

(η καρδιά της προβληματικής του κ. Παπανδρέου δεν είχε να κάνει με το αν η μειονότητα στη Θράκη απολαμβάνει ισονομίας και μεταχείρισης που αρμόζει σε έλληνα πολίτη, νομίζω ότι η καρδιά όλης της ιστορίας ήταν αυτό το περίφημο ζήτημα του αυτοπροσδιορισμού)

“Έχετε δίκιο. Η διαφορά είναι ότι εγώ δεν ξέρω αν διαφωνεί, εγώ επισημαίνω ότι το αποσιώπησε. Όταν θίγουμε ένα θέμα και μάλιστα από την υπεύθυνη θέση του υπουργού Εξωτερικών εξετάζουμε και αναφερόμαστε σε όλες τις πτυχές. Το δεύτερο αναμφισβήτητο και βαρυσήμαντο δεδομένο είναι ότι όταν υπογραφόταν η συνθήκη της Λωζάνης προέβλεπε και μια αντίστοιχη ελληνορθόδοξη μειονότητα επί τουρκικού εδάφους και αυτή η μειονότητα έχει αφανιστεί στην Κωνσταντινούπολη, την Ίμβρο, την Τένεδο. Έχει αφανιστεί με μεθοδεύσεις βάναυσες και αυτό είναι ένα δεύτερο δεδομένο το οποίο ουδείς δικαιούται να παρασιωπά, όταν αντιμετωπίζουμε τη γνωστή ανθελληνική προπαγάνδα ότι τάχα δεν σεβόμαστε τη μουσουλμανική μειονότητα.”

(σε αυτές τις περιπτώσεις δεν χωρεί συμψηφισμός)

“Αν πίστευα ότι χωρεί συμψηφισμός θα έλεγα ότι το ίδιο πρέπει να κάνουμε και εμείς. Εγώ είπα ότι είμαι υπερήφανος ως έλληνας πολίτης που η μουσουλμανική μειονότητα διαβιώνει στη Θράκη υπό τις συνθήκες που είπα. Λέω ότι δεν πρόκειται για συμψηφισμό, πρόκειται για σύγκριση και η σύγκριση αυτή είναι εθνικά επιβεβλημένη.”

(μπορεί σε αυτές τις περιπτώσεις να υπαγορευτεί το φρόνημα, είτε αυτό είναι θρησκευτικό, είτε είναι εθνικό;)

“Ουδείς μπορεί να υποστηρίξει την επέμβαση στη συνείδηση των ανθρώπων. Αυτό που λέτε αφορά τα ατομικά δικαιώματα. Είναι ατομικό δικαίωμα να διαμορφώνω τη συνείδηση μου. Άλλο το ατομικό δικαίωμα και άλλο η αναγνώριση μιας μειονότητας κατά τρόπο και με μορφή η οποία έρχεται σε ευθεία αντίθεση με μια διεθνή συνθήκη την οποία έχουν προσυπογράψει και άλλες χώρες εκτός από την Ελλάδα και την Τουρκία, που ρητά χαρακτηρίζει τη μειονότητα ως θρησκευτική μειονότητα.”

(δεν την τριχοτομεί εθνικά λέγοντας ότι υπάρχουν Πομάκοι, τσιγγάνοι και τουρκικής καταγωγής;)

“Υπάρχει αυτή η πολιτισμική τριχοτόμηση αναμφισβήτητα, αλλά εδώ δεν πρόκειται για εθνολογική έρευνα, εδώ αναφερόμεθα σε διεθνές δίκαιο και εθνική πολιτική και αναφερόμεθα σε ένα θέμα το οποίο προβάλλει η Άγκυρα μονίμως και θα σας υπενθυμίσω ότι η Άγκυρα χρησιμοποιεί τις μειονότητες και στην Κύπρο και στη Θράκη ως στρατηγικές μειονότητες και όποιος το αμφισβητεί αυτό δεν είναι κατάλληλος για να χειρίζεται εθνικά θέματα.”

(λέτε ότι ο κ. Παπανδρέου το αγνοεί αυτό;)

“Δεν ξέρω τι αγνοεί και τι γνωρίζει ο κ. Παπανδρέου. Λυπάμαι για την κριτική που ασκώ, διότι έχω σοβαρούς λόγους αισθηματικά να έχω πολύ καλά και φιλικά αισθήματα έναντι του κ. Γιώργου Παπανδρέου, οι οποίοι λόγοι ανάγονται στη δεκαετία του ’60 όταν ήταν ένας νεαρός με τόλμη, ψυχραιμία, τα οποία δεν αμφισβητώ τον χαρακτηρίζουν και τώρα. Όμως η παλικαρίσια στάση του τη νύχτα της 20ης Απριλίου προς την 21^η του ’67 δεν τον νομιμοποιεί αυτούς που διαφωνούν με την πολιτική του να τους κατηγορεί ή να τους επικρίνει ως πανικόβλητους ή έμφοβους. “

(ο κ. Παπανδρέου δημοσιοποίησε ένα κοινό μυστικό, το γεγονός δηλαδή ότι εκτός από τη Λωζάνη υπάρχουν και διεθνείς συμβάσεις περί αυτοπροσδιορισμού μεταγενέστερες που πιέζουν την Ελλάδα)

“Δεν υπάρχει συνθήκη η οποία να δεσμεύει την Ελλάδα να αναγνωρίσει μια μειονότητα η οποία συμβατικά έχει καθοριστεί ως θρησκευτική να την αναγνωρίσει ως εθνική.”

(είναι δυνητική για παράδειγμα η συνθήκη της Κοπεγχάγης;)

“Είναι δυνητική και σε κάθε περίπτωση αφορά την ατομική συνείδηση. Για ένα τόσο σοβαρό θέμα δεν μπορούμε να έχουμε αιφνιδιαστική στροφή της ελληνικής πολιτικής. Ποιος νομιμοποίησε, ποιος αποφάσισε, ποιος συζήτησε... Δεν γνωρίζω να έχει γίνει σε κανένα αρμόδιο όργανο πάντως του ΠΑΣΟΚ καμία νύξη ότι εγκαταλείπουμε αυτή τη θέση και διολισθαίνουμε σταδιακά σε μια άλλη, με πολύ σοβαρές επιπτώσεις. Δεν διαχωρίζω τη στάση του υπουργού Εξωτερικών από την κυβέρνηση. Βεβαίως αυτά που λέει ο υπουργός Εξωτερικών για θέματα της αρμοδιότητας του δεσμεύουν όλη την κυβέρνηση, δυστυχώς.”

(σκέφτεστε να αντιδράσετε;)

“Εσείς μου δώσατε την ευκαιρία να αντιδράσω. Δεν μου δόθηκε άλλη ευκαιρία, αυτή η ευκαιρία μου δόθηκε και λέω τις απόψεις μου.”