ΜΑΡΙΑ ΔΑΜΑΝΑΚΗ

Ομιλία στο Συνέδριο
"ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΥ 2000"

Αθήνα, 4/2/2000

Αγαπητές φίλες και αγαπητοί φίλοι,

Η Ελλάδα υπήρξε για εκατονταετηρίδες, σε αντίθεση με πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες, μια χώρα με ομοιογένεια πληθυσμού που έφθανε έως το 98%. Το μεταναστευτικό κύμα που δέχθηκε την τελευταία δεκαετία ήταν ως ένα βαθμό αναμενόμενο, λοιπόν, να εισαγάγει νέα προβλήματα, να μεταβάλει δεδομένα, να συγκρουσθεί με εμπεδωμένες κοινωνικές νοοτροπίες.

Η ελληνική πολιτεία όπως και η ελληνική κοινωνία βρέθηκαν απροετοίμαστες και ανέτοιμες να υποδεχθούν τη νέα κατάσταση. Χωρίς υποδομές, χωρίς επεξεργασμένα προγράμματα προσαρμογών για γηγενείς και μετανάστες, χωρίς πολιτική και ψυχολογική προετοιμασία, πολιτεία και κοινωνία υποχρεώθηκαν να αντιμετωπίσουν την αιφνίδια αλλαγή της χώρας από χώρα εξαγωγής μεταναστών σε χώρα εισαγωγής μεταναστών.

Σήμερα, 10 χρόνια μετά, ο απολογισμός δεν μπορεί να μας ικανοποιεί. ΄Εχει περάσει ικανός χρόνος ώστε το στοιχείο του αιφνιδιασμού να μην αρκεί για να δικαιολογήσει την απουσία πολιτικών. Η Ελλάδα δέχθηκε τα τελευταία χρόνια 600.000 - 650.000 μετανάστες - κανείς δεν ξέρει πόσους ακριβώς. Ανθρώπους που ζουν σε δύσκολες συνθήκες, θύματα σκληρής, τις περισσότερες φορές, εκμετάλλευσης , στο περιθώριο της αγοράς εργασίας και της κοινωνίας. Όλοι και όλες γνωρίζουμε. Ζήσαμε αυτά τα χρόνια ακόμη και ακραία, αποτρόπαια περιστατικά όπως αυτά των ανθρώπων που λαμπάδιασαν στο πλοίο. Και ασφαλώς οι επιχειρήσεις "σκούπα" κατά δικαίων και αδίκων που παρακολουθήσαμε την περασμένη χρονιά όχι μόνο δεν αντιμετωπίζουν τα προβλήματα αλλά αντίθετα εκθέτουν την κοινωνία μας και τη χώρα διεθνώς.

Είναι φανερό ότι η απουσία πολιτικής για τους μετανάστες χρειάζεται να αντιμετωπισθεί άμεσα, όχι μόνο ή κυρίως για ανθρωπιστικούς λόγους αλλά γιατί η έλλειψη πολιτικής παράγει νέα αδιέξοδα και εντείνει τα προβλήματα. Χρειάζεται πλέον να αντιληφθούμε ότι το πρόβλημα των οικονομικών μεταναστών κατέχει πλέον κεντρική θέση στην οικονομική και κοινωνική ζωή του τόπου. Η παρουσία στη χώρα μας των οικονομικών μεταναστών δεν αποτελεί συγκυριακό φαινόμενο αλλά διαθέτει μόνιμα χαρακτηριστικά. Πρέπει λοιπόν να εξασφαλίσουμε τις προϋποθέσεις και να καθορίσουμε τους όρους για τη νόμιμη εργασία και την κοινωνική ένταξη των οικονομικών μεταναστών. Επ΄αυτού η κυβέρνηση είχε αναγνωρίσει τα προβλήματα και είχε δεσμευτεί από το 1998 για την κατάθεση νομοσχεδίου . Μέχρι σήμερα όμως δεν είχαμε καμία εξέλιξη. Τα πράγματα βρίσκονται καθηλωμένα στις 225.000 αιτήσεις που έχουν υποβληθεί για την "πράσινη κάρτα", που και αυτή δεν έχει παραδοθεί, ενώ είναι γνωστό ότι το 40% των μεταναστών δεν υπέβαλαν κάν αίτηση. Πολλοί επειδή δεν μπόρεσαν να ξεπεράσουν τα γραφειοκρατικά εμπόδια. ¶λλοι επειδή οι εργοδότες τους δεν δέχθηκαν να τους ασφαλίσουν.

Χρειάζεται άμεσα να προχωρήσουμε με στόχους και πρόγραμμα στην υπέρβαση της σημερινής θλιβερής πραγματικότητας. Η κυβέρνηση οφείλει να φέρει στο φως το Νομοσχέδιο που έχει εξαγγείλει. Να το δώσει στα κόμματα και τους φορείς . Να οργανώσει σοβαρό και ουσιαστικό διάλογο. Οι στόχοι πρέπει να είναι:

1. Να αντιμετωπίσουμε τα προβλήματα που σχετίζονται με την πλήρη καταγραφή και νομιμοποίηση των οικονομικών μεταναστών. Να αποσαφηνίσουμε με γνώση και ρεαλισμό τους όρους χορήγησης άδειας παραμονής και εργασίας. Να δώσουμε δεύτερη δυνατότητα αίτησης για νομιμοποίηση, όσων δεν τα κατάφεραν.

2. Να προωθήσουμε μακροχρόνιες πολιτικές και παρεμβάσεις για την καταπολέμηση της ξενοφοβίας και του ρατσισμού σε όλα τα επίπεδα της ελληνικής κοινωνίας.

Απαιτείται κυρίως να συσταθεί και στη χώρα μας "Συμβούλιο Μεταναστευτικής Πολιτικής" ζωντανό, με συμμετοχή της Αυτοδιοίκησης, κοινωνικών φορέων, μη κυβερνητικών οργανώσεων, οργανώσεων μεταναστών που θα αναλάβει το σύνθετο έργο να εκπονήσει προτάσεις για τη βελτίωση των υποδομών (κέντρα πληροφόρησης μεταναστών, εκπαιδευτικά προγράμματα ελληνικής γλώσσας για παιδιά και ενήλικες) αλλά και προτάσεις για την απλούστευση και την αξιοπιστία των διαδικασιών.

Φίλες και φίλοι,

Το πρόβλημα της σύγχρονης μετανάστευσης απελπισμένων ανθρώπων κυρίως από την κεντρική και ανατολική Ευρώπη και τα Βαλκάνια εξελίσσεται τελευταία χρόνια σε νέο κέντρο πολιτικο - ιδεολογικών συγκρούσεων. Φαινόμενα ρατσισμού, ξενοπληξίας και εθνικιστικών παροξυσμών πυροδοτούν συχνά ανεπίτρεπτες εκρήξεις που παραπέμπουν σ΄ένα μαύρο παρελθόν. Η Ευρώπη, η Ελλάδα οφείλουν να αποκτήσουν ολοκληρωμένη πολιτική για τη μετανάστευση. Αποτελεί αντικειμενική ανάγκη αλλά και πεδίο δοκιμασίας των διακηρύξεων περί ευρωπαϊκών αξιών και των θεμελιωδών αρχών του κοινού ευρωπαϊκού πολιτισμού.