ΔΙΕΘΝΗΣ ΑΜΝΗΣΤΙΑ

ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΓΙΑ ΤΟ 2000

ΕΛΛΑΔΑ

Συνεχίστηκαν οι δικαστικές ενέργειες εναντίον του Mehmet Emin Aga, μέλους της τουρκικής μειονότητας, επειδή ασκούσε ειρηνικά το δικαίωμά του της ελευθερίας θρησκευτικής συνείδησης και της ελευθερίας της έκφρασης. Οι αντιρρησίες συνείδησης που αρνήθηκαν να ενταχθούν στο καθεστώς της εναλλακτικής κοινωνικής θητείας που έχει τιμωρητική διάρκεια συνέχισαν να διώκονται ποινικά. Υπήρξαν επιπλέον καταγγελίες για κακομεταχείριση από τα όργανα επιφορτισμένα με την επιβολή του νόμου. Οι συνθήκες σε μερικά κρατητήρια και φυλακές συνιστούν σκληρή, απάνθρωπη και εξευτελιστική μεταχείριση. Οι μακρές διαδικασίες έρευνας σε παλαιότερες περιπτώσεις παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων προκαλούν σοβαρές ανησυχίες για ατιμωρησία.

Ελευθερία θρησκευτικής συνείδησης και ελευθερία έκφρασης

Συνεχίστηκαν οι δικαστικές ενέργειες εναντίον του Mehmet Emin Aga επειδή ασκούσε ειρηνικά το δικαίωμά του στην ελευθερία θρησκευτικής συνείδησης και στην ελευθερία της έκφρασης. Το Εφετείο επικύρωσε ποινές φυλάκισης 28 μηνών οι οποίες επιβλήθηκαν μετά από τέσσερις ξεχωριστές δίκες για την κατηγορία του "σφετερισμού της ιδιότητας του εκπροσώπου γνωστής θρησκείας" (Μουφτή). Οι παραπάνω ποινές μετατράπηκαν σε χρηματικά ποσά και πληρώθηκαν από τον Mehmet Emin Aga. Στο τέλος του 1999 εκκρεμούσαν εφέσεις που αφορούσαν αντίστοιχες κατηγορίες. Επιπλέον, ο Mehmet Emin Aga παραπέμφθηκε να δικαστεί με την παραπάνω κατηγορία σε τέσσερις υποθέσεις οι οποίες αναμένεται να εκδικαστούν το έτος 2000. Οι κατηγορίες που βαραίνουν τον Mehmet Emin Aga είναι η εκτέλεση ''καθηκόντων που από τη φύση τους ανήκουν αποκλειστικά στο νόμιμο Μουφτή'', "στέλνοντας στους Μουσουλμάνους της Ξάνθης γραπτά μηνύματα θρησκευτικού περιεχομένου" για να ανακοινώσει θρησκευτικά φεστιβάλ υπογράφοντάς τα ως ''Μουφτής της Ξάνθης, Mehmet Emin Aga''. Η Διεθνής Αμνηστία δεν παίρνει θέση ως προς τις διαδικασίες που πρέπει να ακολουθούνται για την επιλογή θρησκευτικών ηγετών και δεν εκφράζει την άποψή της για το ποιος είναι ή θα έπρεπε να είναι ο νόμιμος Μουφτής της Ξάνθης. Η ανησυχία της Διεθνούς Αμνηστίας σ' αυτήν την υπόθεση έγκειται αποκλειστικά στην πεποίθησή της ότι ο Mehmet Emin Aga ασκούσε το δικαίωμά του στην ελευθερία θρησκευτικής συνείδησης και ελευθερία της έκφρασης και ότι αν φυλακιζόταν θα αποτελούσε κρατούμενο συνείδησης.

Αντίρρηση συνείδησης

Οι διατάξεις του νόμου για την στράτευση δεν ανταποκρίνονται στα διεθνή πρότυπα. Για παράδειγμα, η διάρκεια της εναλλακτικής κοινωνικής θητείας παρέμεινε τιμωρητική και η εφαρμογή της μεροληπτική. Οι αιτήσεις για την ένταξη στο καθεστώς του αντιρρησία συνείδησης απερρίφθησαν στις περιπτώσεις εκείνες που οι αιτούντες ισχυρίστηκαν ότι δεν κατόρθωσαν να υποβάλουν τα απαραίτητα δικαιολογητικά έγγραφα εγκαίρως, επειδή οι σχετικές αρχές αρνήθηκαν να τους παράσχουν το απαιτούμενο πιστοποιητικό, ή επειδή τους δόθηκαν αδικαιολόγητα μικρές προθεσμίες. Οι αιτούντες μεταγενέστερα κατηγορήθηκαν για ανυποταξία, η οποία επιφέρει ποινή μέχρι και τέσσερα χρόνια φυλάκισης. Τουλάχιστον σε 25 υποθέσεις, οι αντιρρησίες συνείδησης που υπηρετούσαν υπό το καθεστώς της εναλλακτικής κοινωνικής θητείας σε ιδρύματα υγείας υποβάλλονταν σε τιμωρητικά μέτρα που περιελάμβαναν εργασία μέχρι και 68 ώρες την εβδομάδα, στερούνταν το δικαίωμα αδείας και υφίσταντο απειλές για ανάκληση του δικαιώματός τους στην εναλλακτική θητεία αν αρνούνταν να συμμορφωθούν με τις συνθήκες αυτές. * Ο αντιρρησίας συνείδησης Λάζαρος Πετρομελίδης απευθύνθηκε τον Οκτώβριο 1997 στο Στρατολογικό Γραφείο του Ναυτικού δηλώνοντας πως ήταν έτοιμος να υπηρετήσει εναλλακτική κοινωνική θητεία. Τον Μάιο 1998, συνελήφθη για αποφυγή στράτευσης, ενώ προσπαθούσε να αποκτήσει τα απαραίτητα έγγραφα για να συμπληρώσει την αίτησή του προκειμένου να υπηρετήσει με το καθεστώς της κοινωνικής θητείας. Αφέθηκε ελεύθερος με εγγύηση μετά από πέντε μέρες και κλήθηκε να υπηρετήσει εναλλακτική κοινωνική θητεία για 30 μήνες. Ωστόσο, ο Λάζαρος Πετρομελίδης αρνήθηκε να υπηρετήσει υπό καθεστώς εναλλακτικής κοινωνικής θητείας που ήταν τιμωρητικής διάρκειας και δεν έπιασε δουλειά σε ένα ίδρυμα υγείας στο Κιλκίς μέχρι τον Ιανουάριο του 1999. Μεταγενέστερα έχασε το δικαίωμά του να υπηρετήσει υπό καθεστώς κοινωνικής θητείας και κλήθηκε προς κατάταξη για στρατιωτική ένοπλη θητεία. Αρνήθηκε να ανταποκριθεί στην κλήση και κατηγορήθηκε για αποφυγή στράτευσης. Τον Απρίλιο, ο Λάζαρος Πετρομελίδης καταδικάστηκε σε τέσσερα χρόνια φυλάκισης ως ανυπότακτος, από τα οποία εξέτισε περίπου δύο μήνες πριν αφεθεί ελεύθερος εν αναμονή της έκβασης της έφεσής του κατά της ποινής που εκκρεμούσε ακόμη στο τέλος του 1999.

Βασανιστήρια και κακομεταχείριση

Υπήρξαν καταγγελίες κακομεταχείρισης από την αστυνομία. Μεταξύ των θυμάτων ήταν μέλη εθνικών μειονοτήτων όπως οι τσιγγάνοι . * Τον Σεπτέμβριο, ο Νίκος Κατσαρής, ένας 23χρονος τσιγγάνος, ο πατέρας του, ο 16χρονος αδερφός του και ο 17χρονος εξάδελφός του υπέστησαν κακομεταχείριση από την αστυνομία στο Ναύπλιο. Όπως αναφέρθηκε, τρεις αστυνομικοί σταμάτησαν το αυτοκίνητό τους για έλεγχο ρουτίνας των εγγράφων. Τους διέταξαν όλους να βγουν από το αυτοκίνητο με τα χέρια ψηλά. Ενώ τους έψαχναν, κλωτσούσαν και χτυπούσαν, σύμφωνα με την καταγγελία, τον Νίκο Κατσαρή και τον εξάδελφό του. Όταν ο πατέρας ρώτησε τους αστυνομικούς γιατί τους χτυπούσαν χωρίς λόγο, ένας από τους αστυνομικούς τον άρπαξε από τα μαλλιά και τον γρονθοκόπησε επανειλημμένα. Το ενδιαφέρον τους για την υπόθεση κατέδειξαν στις αρχές το δίκτυο DROM για τα κοινωνικά δικαιώματα των τσιγγάνων και το Ελληνικό Παρατηρητήριο του Ελσίνκι. Δεν υπήρξε καμία απάντηση ώς και το τέλος του έτους. * Τον Αύγουστο, δύο Βρετανοί πολίτες συνελήφθησαν από την αστυνομία στην Κρήτη. Στο αστυνομικό τμήμα, οι αστυνομικοί τους κλώτσησαν, τους γρονθοκόπησαν, τους χαστούκισαν, τους έβρισαν και όταν αρνήθηκαν να υπογράψουν δηλώσεις γραμμένες στα ελληνικά, μια γλώσσα που δεν μπορούσαν ούτε να διαβάσουν ούτε να καταλάβουν, τους είπαν στα Αγγλικά ''υπογράψτε και θα πάτε στη φυλακή αλλιώς θα πεθάνετε''. Σύμφωνα με αναφορές, κανένας δικηγόρος δεν ήταν παρών κατά τη διάρκεια της ανάκρισής τους. Ο ένας από τους άντρες απελευθερώθηκε με εγγύηση τέσσερις μέρες μετά την σύλληψή του. Εν τούτοις, ο Michael Tonge μεταφέρθηκε στις φυλακές της Νεάπολης όπου τον έγδυσαν και τον έψαξαν και τον ανάγκασαν να κοιμηθεί σε μια κουβέρτα στο διάδρομο. Επίσης, ένας δεσμοφύλακας του είπε ότι θα τον σκότωναν και θα του έκοβαν το λαιμό ενώ κοιμόταν. Την επόμενη μέρα τον πήγαν σε ένα κελί έξι τετραγωνικά μέτρα το οποίο το μοιραζόταν με άλλους 16 κρατούμενους. Ο Michael Tonge μεταφέρθηκε μετά στις φυλακές του Κορυδαλλού, κοντά στην Αθήνα. Ισχυρίστηκε ότι παρέμεινε δεμένος με χειροπέδες στο κάθισμά του σε θέση ''σταύρωσης'' κατά το ταξίδι από το Ηράκλειο στον Πειραιά που διήρκεσε 13 ώρες. Πάνω στο πλοίο ένας αστυνομικός άρχισε να μαστιγώνει τα πόδια των φυλακισμένων με ένα σκοινί καλυμμένο με λάστιχο. Ο Michael Tonge αφέθηκε ελεύθερος εν αναμονή της δίκης του το Νοέμβριο.

Ατιμωρησία

Είκοσι μήνες μετά το περιστατικό, καμία πρόοδος δεν έγινε από τις αρχές ώστε να προσαχθούν στη δικαιοσύνη οι αστυνομικοί που είναι ύποπτοι για τον πυροβολισμό και το θάνατο του Άγγελου Celal στο Παρθένι, τον Απρίλιο του 1998. Τον Σεπτέμβριο οι αρχές δήλωσαν ότι οι έρευνες που άρχισαν το 1998 βρίσκονταν ακόμα σε εξέλιξη και ήταν στην αρμοδιότητα του Υπουργού Δημόσιας Τάξης. Εναντίον των αστυνομικών που συμμετείχαν στο περιστατικό το 1998, απαγγέλθηκαν κατηγορίες για ανθρωποκτονία εξ αμελείας, απόπειρα φόνου και παράνομη κατοχή και χρήση όπλου. Στο τέλος του 1999 εκκρεμούσε ακόμα ο ορισμός της ημερομηνίας για την εξέταση των αστυνομικών σχετικά με τις κατηγορίες αυτές.

Συνθήκες στις φυλακές

Οι συνθήκες σε μερικές φυλακές και κρατητήρια ήταν τόσο άσχημες που ισοδυναμούν με σκληρή, απάνθρωπη και εξευτελιστική μεταχείριση. * Ένας φυλακισμένος στα Γιάννενα κατήγγειλε ότι ο συνωστισμός ήταν τόσο μεγάλος που μερικοί κρατούμενοι ήταν αναγκασμένοι να κοιμούνται στους διαδρόμους. Επίσης, κατήγγειλε ότι η φυλακή είχε μόνο δύο τουαλέτες και καθόλου τρεχούμενο νερό, ότι το φαγητό ήταν ανεπαρκές, ότι οι φυλακισμένοι είχαν περιορισμένη μόνο πρόσβαση στην αυλή γυμναστικής και ότι περιστατικά φυματίωσης και ΑIDS που αναφέρθηκαν έτυχαν ανεπαρκούς ιατρικής περίθαλψης. * Τον Απρίλιο, 32 κρατούμενοι προχώρησαν σε απεργία πείνας ως διαμαρτυρία για τις συνθήκες κράτησης στην Δραπετσώνα όπου κρατούνταν εν αναμονή της απέλασής τους στην χώρα καταγωγής τους. Οι συνθήκες που αναφέρθησαν στο κέντρο (το οποίο σκοπίμως χρησιμοποιείται μόνο για μη-Ευρωπαίους πολίτες) περιελάμβαναν μεγάλο συνωστισμό, έλλειψη φυσικού φωτός, ανεπαρκείς συνθήκες υγιεινής, έλλειψη επαρκούς άσκησης, περιορισμό επισκέψεων, ανεπαρκές φαγητό, ανεπαρκή εξαερισμό, αυστηρά περιορισμένη πρόσβαση σε γιατρούς και ιατρική περίθαλψη, καθώς και παντελή έλλειψη πρόσβασης σε κοινωνικές υπηρεσίες.