ΔΙΚΤΥΟ DROM ΓΙΑ ΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΤΣΙΓΓΑΝΩΝ
ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΤΩΝ ΣΥΜΦΩΝΙΩΝ ΤΟΥ ΕΛΣΙΝΚΙ
EΛΛΗΝΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΩΝ

24/5/2000

ΘΕΜΑ: "ΟΝΕΙΡΟ ΘΕΡΙΝΗΣ ΝΥΧΤΟΣ" Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΡΟΜΑ. ΣΥΝΕΧΙΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΔΙΩΞΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΡΑΤΣΙΣΤΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ

Οι συνεργαζόμενες οργανώσεις μας, Δίκτυο DROM για τα Κοινωνικά Δικαιώματα των Τσιγγάνων, Ελληνική Ομάδα για τα Δικαιώματα των Μειονοτήτων και Ελληνικό Παρατηρητήριο των Συμφωνιών του Ελσίνκι, καταγγέλλουν τις διώξεις και ρατσιστικές πρακτικές σε βάρος Ελλήνων πολιτών Ρομά που δημοσιοποιήθηκαν τις τελευταίες ημέρες. Παράλληλα, ζητούν από την Πολιτεία να επιδείξει εμπράκτως την εκπεφρασμένη βούλησή της για άμεση οικιστική, κοινωνική και οικονομική αποκατάσταση των Ελλήνων Ρομά, θέτοντας εαυτήν και τις τοπικές κοινωνίες προ των πραγματικών ευθυνών τους. Τα τελευταία γεγονότα στο Φοίνικα Θεσσαλονίκης, στο Βέλο Κορινθίας και στη Νέα Κίο Αργολίδας καταδεικνύουν ότι στην Ελλάδα του 2000 οι καλές προθέσεις απέναντι στους Ρομά αποτελούν την εξαίρεση, γεγονός που οδήγησε πρόσφατα σε εύγλωττη αυστηρή κριτική της ηγεσίας της κυβέρνησης από τον Υπατο Αρμοστή του ΟΑΣΕ.

Τη στιγμή που εκπρόσωποι της πολιτείας συνδιαλέγονταν με παράγοντες της νομαρχιακής αυτοδιοίκησης στη Θεσσαλονίκη, με αφορμή τις αδικαιολόγητες καθυστερήσεις παράδοσης του πρώτου στην Ελλάδα αυτοδιαχειριζόμενου οικισμού, στου Γκόνου, για τους σκηνίτες Ρομά του Ευόσμου, στην ίδια περιφέρεια γίνονταν προσπάθειες διωγμού τριών οικογενειών Ρομά στον Φοίνικα Θεσσαλονίκης. Κατηγορούμενες για καταπάτηση ιδιωτικής ιδιοκτησίας, στις 19/5/00, οι εν λόγω οικογένειες βρέθηκαν αντιμέτωπες με δικαστικό επιμελητή, υπαλλήλους του δήμου Καλαμαριάς και αστυνομικούς που ζητούσαν την απομάκρυνσή τους από τα οικήματά τους προκειμένου αυτά να κατεδαφιστούν ως αυθαίρετα. Σύμφωνα με πληροφορίες του Δικτύου DROM, η απόπειρα διωγμού έλαβε χώρα ύστερα από προσφυγή στα δικαστήρια των ιδιοκτητών των οικοπέδων της περιοχής -μιας περιοχής που συνεχώς αναβαθμίζεται και αποκτά αξία- και ενώ εκκρεμούσαν αιτήσεις από πλευράς των Ρομά χρησικτησίας της γης. Και ενώ νομικά η υπόθεση δεν έχει ακόμα διευθετηθεί, οι τελευταίοι τέθηκαν υπό διωγμό με προθεσμία μάλιστα τριών ημερών προς χάριν κατευνασμού των οξυμένων (τους) πνευμάτων...

Ακόμα και στις περιπτώσεις που η αυτοστέγαση των Ρομά επιτυγχάνεται με τους πλέον "νόμιμους" τρόπους, το ενδεχόμενο διωγμού τους παραμένει, όπως καταδεικνύουν τα τελευταία -και πάντως όχι μοναδικά- γεγονότα στο Βέλο Κορινθίας (Ελευθεροτυπία, 22/5/00). Οι Ρομά στον Τύρναβο, την Τρίπολη, τα Άνω Λιόσια, τη Γιάννουλη, τη Χίο έχουν ανάλογες εμπειρίες ρατσιστικών εκδηλώσεων και πρακτικών από μέρους των τοπικών αρχών και κοινωνιών που προσπαθούν με όλα τα μέσα να αποτρέψουν την παραμονή τους στα όριά τους. Ευφάνταστα εμπόδια στην εκπαίδευση των Ρομά παιδιών και η μαζική αγορά των οικοπέδων των οικογενειών τους ήταν οι τρόποι που επέλεξαν οι κάτοικοι στο Βέλο Κορινθίας -όχι απλά με την ανοχή αλλά τη συμπαράσταση των τοπικών αρχών- προκειμένου να απομακρύνουν τους Ρομά από την περιοχή τους. Έβαλαν λουκέτο στο σχολείο και διέθεσαν από κοινού 12 εκατομμύρια δραχμές για την αγορά γης που ανήκε στους Ρομά. Για τα ίδια παιδιά, στα Ταρσινά Κορινθίας το σχολείο δεν είχε διαθέσιμο χώρο τα πρωϊνά για παρασκευαστικά μαθήματα στα πλαίσια του -υπό το Υπουργείο Παιδείας- προγράμματος εκπαίδευσης Τσιγγανοπαίδων του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων. Το απόγευμα δεν υπήρχε διαθέσιμος χώρος διότι το σχολείο λειτουργούσε ως γήπεδο ποδοσφαίρου για τα παιδιά των "Γκατζέδων"... Το δικαίωμα στην άθληση κάποιων φαίνεται πως προέχει του συνταγματικού δικαιώματος της εκπαίδευσης των όλων.

Στη Νέα Κίο Αργολίδας, ένα όχι εξόχως επιτυχημένο παρκάρισμα Τσιγγάνου είχε ως αποτέλεσμα την έκδοση ψηφίσματος του δημοτικού συμβουλίου που ζητούσε την άμεση απομάκρυνση από την περιοχή 300 Ρομά κατοίκων με αιτιολογικό την αυξημένη παραβατικότητα των τελευταίων. Ανάλογη απόφαση, με ανάλογο σκεπτικό, πάρθηκε τον Οκτώβριο 1999 από το δημοτικό συμβούλιο Ρίου. Πέρα από την επίκληση της παραβατικότητας, η οικιστική ανάπλαση περιοχών με κατοίκους σκηνίτες Ρομά έχει στο παρελθόν "εμπνεύσει" ανάλογες αποφάσεις εξώσεων στη Νέα Αλικαρνασσό Κρήτης, την Καλαμάτα, τα Σπάτα, την Αγία Παρασκευή, τον Εύοσμο Θεσσαλονίκης. Κι ενώ μέχρι σήμερα πιστεύαμε ότι προβλήματα οικιστικής αποκατάστασης και γειτνίασης με τους "Γκατζέδες" έχουν μόνο οι εν ζωή Ρομά, πρόσφατα διαπιστώσαμε ότι και οι νεκροί Ρομά δεν είναι επιθυμητοί γείτονες... Στο Βέλο Κορινθίας μαζεύονται υπογραφές με αίτημα την εκταφή νεκρού Ρομ από το νεκροταφείο του χωριού (Εξουσία, 23/5/00).

Η συνταγματική επιταγή του Άρθρου 21, παράγραφος 4, θεσπίζοντας την υποχρέωση της πολιτείας να εξασφαλίσει στέγη για όλους, συμπληρώνεται και ενισχύεται από το Άρθρο 11, παράγραφος 1, του Συμφώνου για τα Οικονομικά, Κοινωνικά και Πολιτιστικά Δικαιώματα του ΟΗΕ. Το τελευταίο προβλέπει όχι απλά ένα ανεκτό επίπεδο διαβίωσης για όλους αλλά και συνεχείς προσπάθειες από μέρους των κρατών για τη βελτίωσή του. (Το εν λόγω Σύμφωνο επικυρώθηκε από την Ελλάδα στις16/5/1985). Παράλληλα στις γνωμοδοτήσεις της η αρμόδια επιτροπή του Συμφώνου έχει αποφανθεί ότι εξώσεις που γίνονται χωρίς παροχή εναλλακτικών επιλογών στους διωχθέντες είναι παράνομες και καταχρηστικές. Υπ' αυτό το πρίσμα, η υποχρέωση της πολιτείας για άμεση οικιστική (και όχι μόνο) αποκατάσταση των Ρομά καθίσταται ακόμα μεγαλύτερη και οι όποιες συλλογικές ευθύνες ακόμα σοβαρότερες. Όπως υποστηρίζεται και από τον Ύπατο Αρμοστή του ΟΑΣΕ για τις Εθνικές Μειονότητες, κ. Βαν ντερ Στούλ -ύστερα από μελέτη της κατάστασης της ελληνικής πραγματικότητας- και προσυπογράφεται και από τις συνεργαζόμενες οργανώσεις μας "η ευθύνη για την ανεπαρκή εφαρμογή πολιτικών για τους Ρομά δεν μπορεί να πέφτει στις πλάτες της τοπικής αυτοδιοίκησης. (…) Τα στελέχη της κεντρικής διοίκησης που έχουν ως ευθύνη την υλοιποίηση της πολιτικής στέγασης δεν έχουν επαρκή υποστήριξη από τα ανώτερα κυβερνητικά κλιμάκια. Για να είναι αποτελεσματικοί, οι δημόσιοι λειτουργοί χρειάζονται τη στήριξη τόσο της εθνικής ηγεσίας όσο και των τοπικών παραγόντων" (Έκθεση της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΑΣΕ για τις Εθνικές Μειονότητες, Σχετικά με την Κατάσταση των Ρομά και Σίντι στις χώρες του ΟΑΣΕ, Μάρτιος 2000, σελ. 116-117).