ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 1997

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Συγκρίσεις για το στάτους μειονοτήτων σε Ελλάδα και Τουρκία. Υποβάθμιση της δίκης του “Ουρανίου Τόξου” , δεν λείπουν τα αρνητικά και ειρωνικά σχόλια. Αποδοκιμασία για την επικείμενη νομιμοποίηση των μεταναστών στην Ελλάδα. Αλβανοί, συνήθεις ύποπτοι. Μετανάστες και εγκληματικότητα, μόνιμο στερεοτυπικό δίδυμο. Φωνές εξαιρέσεων. Αισιοδοξία για τις σχέσεις Ελλάδας Αλβανίας, υπό το πρίσμα “ανταλλακτικών αξιών”. Επανάληψη των γνώριμων στερεοτύπων για τους Αλβανούς, εξαιρέσεις που επιβεβαιώνουν τον κανόνα. Αναφορά στις σχέσεις Βουλγαρίας Μακεδονίας. Όλο και συχνότερες οι ρεαλιστικότερες τοποθετήσεις στο μακεδονικό. Το όνομα παραμένει “ακανθώδες” ζήτημα. Εκ νέου τα οικονομικά προβλήματα της Ρουμανίας. Η σιγουριά για παντοδυναμία του Μιλόσεβιτς στις σερβικές εκλογές διαψεύδεται από τα αποτελέσματα. Φόβοι για ευρύτερη αποσταθεροποίηση της περιοχής και της κατάστασης. Απειλητική και απολίτιστη, όπως πάντα η Τουρκία.

Εσωτερικές μειονότητες

Είναι πάγια η τακτική του ελληνικού τύπου να προχωρεί σε συγκρίσεις, μεταξύ των αντίστοιχων μειονοτήτων σε Ελλάδα και Τουρκία. Η πρακτική αυτή υπαγορεύεται από την ανάγκη να καταδειχτεί η δημοκρατικότητα της Ελλάδας και εντέλει η ευρωπαϊκότητα και ανωτερότητα της, απέναντι στη βάρβαρη και καταπιεστική Τουρκία. Αυτό, τελικά, έχει ως αποτέλεσμα οι αναγνώστες να σχηματίζουν την άποψη ότι η Ελλάδα είναι ο παράδεισος για τις μειονότητες και ότι δεν υπάρχουν κακώς κείμενα στο χώρο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η καλλιέργεια και ενδυνάμωση αυτής της εικόνας αποπροσανατολίζει και λειτουργεί, απενοχοποιητικά, ως άλλοθι του τύπου, για την σύμπλευσή του με τις εκάστοτε κυβερνητικές αποφάσεις και πρακτικές. Η επιβολή του μονόφθαλμου ως καλύτερου απέναντι στον τυφλό, δεν αφήνει περιθώρια για αναζήτηση βελτιώσεων. Ούτε καν θέτει αυτή την προοπτική. Ενδεικτικό το απόσπασμα που ακολουθεί: “Αυτή είναι η τεράστια διαφορά μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας. (…) Η ιστορική Σχολή της Χάλκης είναι κλειστή και καταρρέει στην Πόλη και οι Τούρκοι δεν επιτρέπουν - όπως και στα άλλα σχολεία και Ιδρύματα - ούτε να λειτουργήσει ούτε να ανακαινιστεί. Και από την άλλη, η νομαρχία Ξάνθης διέθεσε 200 εκατομμύρια για την επισκευή και συντήρηση του πρώτου μειονοτικού μουσουλμανικού σχολείου. Μάλιστα, ο πρόεδρος της μουσουλμανικής επιτροπής, Ογλού Σεφκέτ Χαμδί, έβγαλε ανακοίνωση και ευχαριστεί το ελληνικό κράτος, τη νομαρχία Ξάνθης και τους άλλους φορείς. Και με την ευκαιρία, μάθαμε ότι η ανακοίνωση και η ευχαριστία του προέδρου της Μουσουλμανικής Σχολικής Επιτροπής Ξάνθης προκάλεσε τη δυσφορία του Τούρκου προξένου. Γιατί ‘στεναχωρήθηκε’ ο Τούρκος πρόξενος της περιοχής, που μαζί με τα όργανα της τουρκικής ΜΙΤ δημιουργούν ανθελληνικό κλίμα - δεν διέθεσε η νομαρχία Ξάνθης τα 200 εκατομμύρια δραχμές; Πότε το τουρκικό κράτος διέθεσε έστω και μία δραχμή στην καταπιεσμένη ελληνική μειονότητα της Πόλης; Ποιος ή ποιοι (και γιατί;) καλλιεργούν το μίσος και την μισαλλοδοξία μεταξύ Ελλήνων χριστιανών και μουσουλμάνων; Και κάνουν κατάχρηση της πατροπαράδοτης ελληνικής φιλοξενίας; Πάντως, ο ελληνικός και ο τουρκικός λαός αδιαφορούν για όλα αυτά και αποζητούν με κάθε τρόπο ‘διαύλους’ της ελληνοτουρκικής φιλίας” (Α.Τ. 3/10).

Ένα από τα πολλά σενάρια που θέλουν τους Τούρκους να επιβουλεύονται τη Θράκη είναι και αυτό του ΕΘ. (19/10) που αναφέρεται “σε τουρκικό σχέδιο για την άλωση της Θράκης” σύμφωνα με το οποίο “οι Τούρκοι τη θέλουν αυτόνομο κράτος με την ονομασία ‘Ένωση Μουσουλμάνων Θράκης”.

Συντάκτης της Κ. (5/10), αναζητώντας τα αίτια της ταύτισης των Πομάκων που ζούν στην Ελλάδα με την τουρκική μειονότητα στη Θράκη, αναφέρει μεταξύ άλλων: “Είναι επίσης γεγονός ότι η Βουλγαρία αντιδρά, διότι στο έδαφός της διαμένει η συντριπτική πλειοψηφία των Πομάκων των Βαλκανίων. Μέχρι προσφάτως η γειτονική μας χώρα καταπίεζε τους Πομάκους και εγκλωβισμένη σε ιδεολογικές αγκυλώσεις τους είχε χρήσει διά της βίας εξισλαμισθέντες Βούλγαρους. Η πολιτική αυτή είχε αποτέλεσμα όσοι Πομάκοι διαμένουν στο έδαφός της να έχουν σήμερα πλήρως εκτουρκιστεί. Τώρα προσπαθεί να επιβάλλει και σε εμάς την ίδια στάση. Εάν την ακολουθήσουμε θα καταλήξουμε σε αντίστοιχα αποτελέσματα” (Κ. 5/10). Το μερίδιο ευθύνης των εκάστοτε κυβερνητικών πρακτικών προβάλλεται ακροθιγώς.

Σχετικά με τη μακεδονική μειονότητα και την επικείμενη δίκη μελών του “Ουρανίου Τόξου”, αν και γενικά, το θέμα υποβαθμίζεται, τα σχόλια που συνοδεύουν τα, σχετικά λίγα, δημοσιεύματα είναι ιδιαιτέρως αρνητικά. Μακεδονική μειονότητα στην Ελλάδα δεν υφίσταται και οι οποιεσδήποτε πρωτοβουλίες πολιτών και διεθνών οργανώσεων για την αναγνώρισή της, με βάση το Διεθνές Δίκαιο, χαρακτηρίζονται ανθελληνικές και υστερόβουλες. Το μόνιμο σύνδρομο καταδίωξης του ελληνισμού από ξένα κέντρα, που επιβουλεύονται τον εθνικά και θρησκευτικά ομοιογενή χώρο της Ελλάδας, επιστρατεύεται από το σύνολό του τύπου, Κατ’ αυτόν τον τρόπο, τα μέσα λειτουργούν αποπροσαναλιστικά ενώ, παράλληλα το αναγνωστικό κοινό συσπειρώνεται, στη βάση ξενοφοβικών συνδρόμων και όχι στη βάση των διαπολιτισμικών αρχών. “Το θέμα δεν είναι, ίσως, αν το ‘Ουράνιο Τόξο’ τηρεί ή όχι τα προσχήματα του ΟΗΕ, όταν αποκαλεί ‘Δημοκρατία της Μακεδονίας’ τη γειτονική χώρα. Ούτε αν χρησιμοποιεί το ανελλήνιστο ‘εθνικά Μακεδόνες’ ως ταυτότητα. Το θέμα είναι ότι απαιτεί ‘την καθιέρωση της μακεδονικής γλώσσας, όπως αυτή αναπτύσσεται στη Δημοκρατία της Μακεδονίας, μέσα στα πλαίσια του εννιάχρονου εκπαιδευτικού συστήματος και παράλληλα τη δημιουργία έδρας μακεδονικής γλώσσας στα πλαίσια της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης’. Οι άνθρωποι χτυπούν στο ψαχνό” (ΕΛ. 8/10). “Εκεί πάνω κατά Φλώρινα και Αριδαία μεριά κατοικοεδρεύουν τα λεβεντόπαιδα του ‘Ουράνιου Τόξου’. Είναι αυτοί οι καταπιεσμένοι και πληγωμένοι ‘μακεδόνες’, που θέλουν ανεξαρτησία και περαιτέρω συσφίξεις με τη μαμά Σκόπια” (Α.Τ. 10/10). “Χιλιάδες αλλόφωνοι Μακεδόνες (σλαβόφωνοι, βλαχόφωνοι, αρβανιτόφωνοι κ.α.) ομιλούμε κάθε μέρα τη γλώσσα μας στα χωριά μας και στις πόλεις μας, στα παζάρια μας και στις συντροφιές μας, αλλά αυτοί διασύρουν διεθνώς την πατρίδα μας ότι ‘απαγορεύει και μάλιστα ‘τιμωρεί’ την γλώσσα μας επειδή προφανώς μόνον οι τέσσερις διαθέτουν την αποκλειστικότητα: το κοπιράιτ και επακριβέστερα το κλοπιράιτ. (…) Ωστόσο ‘Λερίνσκι Κομιτέτ’ με κυριλλικά γράφουν το ίδιο και εννοούν το ίδιο ακριβώς στη δική τους ξεχωριστή γλώσσα και οι Βούλγαροι και οι Σέρβοι και οι Ρώσοι και στα νεοβουλγαρικά τους τα Σκόπια! Ποιαν απ’ αυτές τις γλώσσες και τις εθνότητες έχουν επιλέξει οι τέσσερις; Δεν μας το λένε. ‘Μακεδόνες’ μας λένε ξερά σε μας τους Μακεδόνες” (Α.Τ. 13/10). Έχοντας, λοιπόν προετοιμάσει οι ελληνικές εφημερίδες, μέρες πριν, το κλίμα, και γνωρίζοντας στοιχειωδώς, κανείς, την πρακτική που ακολουθεί ο ελληνικός τύπος σε θέματα μειονοτήτων, ο τρόπος κάλυψης της δίκης ήταν αναμενόμενος.

Προλαμβάνοντας τη δίκη, 11 Ελληνικές και 7 διεθνείς, μη κυβερνητικές οργανώσεις, με κοινό ανακοινωθέν τους, αναφέρονται στην επικείμενη δίκη καταδικάζοντας το γεγονός. Η εν λόγω πρωτοβουλία, πέρασε σχεδόν απαρατήρητη από τα ίδια μέσα, που αφιερώνουν συνήθως, ολόκληρες σελίδες, όταν οι ίδιες μη κυβερνητικές ασκούν ανάλογη κριτική στις παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε γειτονικές χώρες της Ελλάδας και, ιδιαίτερα, την Τουρκία. Αντιθέτως, η κάλυψη της δίκης από τις μεγαλύτερες, σε κυκλοφορία, ελληνικές εφημερίδες, όπως άλλωστε και η στάση που τήρησαν απέναντι στα γεγονότα του Σεπτεμβρίου 1995, σε σχέση με ό,τι συνέβη στα κεντρικά γραφεία του “Ουρανίου Τόξου” στη Φλώρινα, χαρακτηρίζεται από έντονη ρητορική του μίσους και χρήση πλήθους αρνητικών στερεοτύπων, συμβάλλοντας ιδιαίτερα, στην όξυνση του ήδη φορτισμένου κλίματος. Οι κατηγορούμενοι αποκαλούνται ‘“Φιλοσκοπιανοί’”, ενώ στελέχη και συνεργάτες του ‘“φιλοσκοπιανού κόμματος Ουράνιο Τόξο’”κατηγορούνται από τον τύπο για “προπαγανδιστική εκμετάλλευση της δίκης” με το αιτιολογικό ότι μοίρασαν φυλλάδια και προκηρύξεις “με προπαγανδιστικό υλικό” καθώς και για “προκλητική εμφάνιση στο χώρο του δικαστικού μεγάρου με αποτέλεσμα να δημιουργηθούν μικροεπεισόδια” (ΕΛ. 15/10), ισχυρισμοί που είναι παντελώς αβάσιμοι, σύμφωνα με τις παρατηρήσεις των διεθνών παρατηρητών”.

‘Αλλος συντάκτης επαινεί την παρενόχληση δημοσιογράφου της μακεδονικής τηλεόρασης, από δικηγόρο, που τον αποκάλεσε ‘“αναιδή’”, χωρίς λόγο, αφού η συμπεριφορά του συγκεκριμένου δημοσιογράφου ήταν άψογη. Η εν λόγω παρενόχληση, μάλιστα, σημειώθηκε χωρίς την παραμικρή παρέμβαση της αστυνομίας ή της ασφάλειας του δικαστηρίου. Οι κατηγορούμενοι (για μια ακόμη φορά) αποκαλούνται “αυτονομιστές - φιλοσκοπιανοί” αν και ουδέποτε το “Ουράνιο Τόξο” αξίωσε αυτονομία, ενώ λανθασμένα αναφέρεται ότι τα μέλη του “Ουρανίου Τόξου” κατηγορούνται εκτός άλλων, και για “εξύβριση, ηθική αυτουργία σε απειλή, ηθική αυτουργία σε φθορά ξένης ιδιοκτησίας, απειλή, φθορά ξένης ιδιοκτησίας, επειδή στις 14-9-1995 είχαν αναρτήσει στο γραφείο τους στο κέντρο της πόλης επιγραφές με βουλγαρικά” (Ε.Τ. 15/10).

Ο Α.Τ. σε δυο συνεχή μονόστηλα, αποκαλεί το “Ουράνιο Τόξο” “Δούρειο Σωματείο τεθλιμμένων συγγενών και φίλων (…) επειδή πριν δυο χρόνια προκάλεσαν το δημόσιο αίσθημα και διήγειραν την γηγενή κοινωνία βάσει σχεδίου όταν στην κεντρική πλατεία της ακριτικής, όσο και μαρτυρικής, πόλεως ανήρτησαν την σλαβική επιγραφή ‘Λερίνσκι Κομιτέτ’… Η πρόθεση προς διέγερση και εξ, αποτελέσματος αυτής της προθέσεως, η διέγερση των πολιτών ήταν προφανής. Γι αυτό ακριβώς και ασκήθηκε αυτεπαγγέλτως ποινική δίωξη και δικάζονται αύριο οι προβοκάτορες” (13/10). Ως προς τους Έλληνες και ξένους παρατηρητές και/ή μάρτυρες υπεράσπισης στη δίκη, μεταξύ άλλων, αποκαλούνται “ξενόφερτος… συρφετός από διεθνείς συνηγόρους ή αφελείς, ωφελούμενους ή επωφελούμενους, παρατηρητών κατασκευαστών και συντηρητών ζητημάτων, διπλωματών ραφινάτων και πρακτόρων καραμπινάτων. Μέχρι και ένας δυο δικηγόροι” (14/10).

Μια και μοναδική εξαίρεση, σε όλα τα παραπάνω, αποτελεί ο “Ιός” (ΕΛ. 18/10), ο οποίος, αναφερόμενος στο θέμα, υποστηρίζει ότι η δίωξη των μελών του Ουρανίου Τόξου έρχεται σε πλήρη αντίθεση με την υπογραφή και αποδοχή από μέρους της Ελλάδας της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τα δικαιώματα των μειονοτήτων.

Μάλλον αρνητικά βλέπει ο Ε.Τ. (2/10) την πρωτοβουλία του Οικουμενικού Πατριάρχη, Βαρθολομαίου, να επισκεφτεί το σπίτι που γεννήθηκε ο Κεμάλ Αττατούρκ στη Θεσσαλονίκη και όπου σήμερα στεγάζεται το τουρκικό προξενείο. Η είδηση, στην πρώτη σελίδα, τιτλοφορείται: “Σοκ έχει προκαλέσει η επίσκεψη του Οικουμενικού Πατριάρχη, κ. Βαρθολομαίου και η αναφορά του στο μέγα ηγέτη”.

Η ομιλία του Έλληνα Προέδρου της Δημοκρατίας, Κ. Στεφανόπουλου, στα πλαίσια της επίσκεψής του στο Άγιο Όρος, προβάλλεται χωρίς σχολιασμό από το σύνολο του τύπου. Στο λόγο του ο κ. Στεφανόπουλος υποστηρίζει ότι “από Βορρά, κίνδυνος δεν υπάρχει πια” και ότι “τα κράτη αυτά πέρασαν μέσα από μεγάλες δυσκολίες. Τώρα είναι ομόδοξες χώρες, τις οποίες η Ελλάδα βοηθά και ελπίζει να της ανταποδώσουν αυτή τη βοήθεια”. Πέρα από των εξ’ Ανατολής κίνδυνο, (που τον θεωρεί δεδομένο) ο πρώτος πολίτης της Ελλάδας αναγνωρίζει και “την ύπουλη απειλή από Δυσμάς” την οποία αποδίδει σε “παπιστές και προτεστάντες, οι οποίοι, αντί ευγνωμοσύνης για τα όσα ο Ελληνισμός και η Ορθοδοξία προσέφεραν σε αυτούς, αποδίδουν άλλα” (ΕΛ. 15/10). Εξαίρεση αποτελούν η ΕΛ. (16&18/10) η ΕΞ. (16/10) και το Β. (19/10) απ’ όπου και το απόσπασμα που ακολουθεί: “Ακούμε όμως και τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας που δεν μπορεί να εκφράζει δημόσια άλλη γνώμη από εκείνη της κυβέρνησης, να μας τα λέει αλλιώς. Να ασπάζεται (ως προς εμάς επικίνδυνα) τον βουλγαρικό πολιτικό και γλωσσικό εθνικισμό σε σχέση με την π.Γ.Δ.Μ. ενώ τη χώρα αυτή την έχουμε αναγνωρίσει (μείον το όνομα) και προσπαθούμε να τη μετατρέψουμε σε φίλη. Ή να μετέχει στην εμπέδωση μιας φοβίας πολέμου με την Τουρκία και να τα βάζει με τους Δυτικούς συμμάχους και εταίρους που, ‘με τους παπιστές και τους προτεστάντες’ ‘μας απειλούν ύπουλα’. Ποιος του παρέχει την ενημέρωση;”.

Το σχέδιο νομιμοποίησης των λαθρομεταναστών αποδοκιμάζεται από αρκετούς συντάκτες και αναγνώστες: “Η πατρίδα μας βρίσκεται σε πολύ μεγάλο κίνδυνο. Μ’ αυτά που κάνει η κυβέρνηση ύστερα από λίγα χρόνια εμείς οι Έλληνες θα έχουμε καταντήσει μειοψηφία στην ίδια μας τη χώρα, που θα έχει υποστεί και μεγάλη συρρίκνωση. Η κυβέρνηση πρόκειται να νομιμοποιήσει όλους τους λαθρομετανάστες που έχουν έρθει στην Ελλάδα και ξεπερνούν το ένα, ίσως και ενάμισι εκατομμύριο. Προέρχονται δε στην πλειοψηφία τους από όμορες χώρες, που θέλουν να αποσπάσουν εδάφη από την πατρίδα μας. Επίσης, πολλοί άλλοι είναι μουσουλμάνοι. Η κυβέρνηση, επίσης, πρόκειται να καταργήσει το άρθρο 19 στον κώδικα ελληνικής ιθαγένειας. Αυτό θα έχει συνέπεια να έρθουν στη Θράκη 400-500 χιλιάδες Τούρκοι! Πάει η Θράκη δηλαδή. Επίσης, θα έρθουν πάρα πολλές χιλιάδες Σκοπιανοί, Βούλγαροι και Τσάμηδες!” (επιστολή του Κ. Μακρή, ΑΠ. 2/10). Ανάλογη και η αντίδραση του Β. Μητρόπουλου, όπως αυτή εκφράζεται με επιστολή του που δημοσιεύει ο Ε.Τ. (13/10).

Με αφορμή τις διαδηλώσεις κατοίκων του Ωρωπού για την ελλιπή αστυνόμευση στην περιοχή, η ΑΠ. (2/10) αναφέρεται στο ψήφισμα άτυπου συμβουλίου όλων όσων διαμένουν στην περιοχή: “Να μη χρησιμοποιούνται Αλβανοί, αλλά Ρουμάνοι, Ρώσοι και άλλοι λαθρομετανάστες σε πάσης φύσεως εργασίες, αλλά και να μην ενοικιάζονται σε αυτούς χώροι προς διαμονή. Να παρέχονται στην αστυνομία πληροφορίες για χώρους όπου κρύβονται οι λαθρομετανάστες (κυρίως σε δασικές περιοχές) και να ζητηθεί η αύξηση της αστυνομικής δύναμης από το υπουργείο Δημόσιας Τάξης”. Το παραπάνω ψήφισμα που συνειρμικά παραπέμπει στον περίφημο νόμο Ντεμπρέ, που είχε ξεσηκώσει θύελλα αντιδράσεων στη Γαλλία, προβάλλεται χωρίς κανένα σχολιασμό από την εφημερίδα, γεγονός που υποδεικνύει την ανοχή της εφημερίδας, ακόμη και την κατανόησή της απέναντι σε ανάλογες απόψεις.

Με αφορμή ακόμη, διάφορα περιστατικά του αστυνομικού δελτίου στα οποία εμπλέκονται Αλβανοί μετανάστες, δημιουργείται ένα ιδιαίτερα αντι-αλβανικό κλίμα στον ελληνικό τύπο. Η ΑΠ. (10/10), αναφερόμενη στη δολοφονία ενός ηλικιωμένου ζευγαριού στην Παιανία, σημειώνει: “Οι κάτοικοι της Παιανίας, για άλλη μία φορά ξεσηκωμένοι φωνάζουν ότι δράστες του εγκλήματος είναι Αλβανοί, αφού η σφραγίδα της αγριότητας αυτούς καταδεικνύει”. Στο ίδιο μήκος κύματος και το ΕΘ. (10/10): “Σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις, δράστες του άγριου εγκλήματος είναι πιθανότατα Αλβανοί”. Οι παραπάνω βιαστικές εκτιμήσεις αναιρούνται, μια ημέρα μετά, από τον Ε.Τ. (11/10). Ανάλογη και η περίπτωση ενός εγκλήματος στην Εύβοια “που αρχικά είχε αποδοθεί σε Αλβανούς” (ΕΘ. 19/10) για να αποδειχτεί στη συνέχεια ότι ο δολοφόνος ήταν ένας συντοπίτης του θύματος.

‘Ολο αυτό το κλίμα επαναφέρει στο προσκήνιο, για πολλοστή φορά, το ζήτημα της εισαγόμενης εγκληματικότητας στην Ελλάδα. Και σε αυτή την περίπτωση οι Αλβανοί έχουν τον πρώτο ρόλο. “Τουλάχιστον 25 ακόμα γυναίκες - εκτός αυτής που προχθές βίασαν στα Γιαννιτσά τέσσερις Αλβανοί κακοποιοί - έχουν βιαστεί από την αρχή του έτους στη χώρα μας από αλλοδαπούς. Μπορεί βέβαια, το βάρος τόσο του εγκλήματος του βιασμού, όσο και άλλων, να επιρρίπτεται στους αλλοδαπούς που ζούν ή μπαινοβγαίνουν στη χώρα μας, Ωστόσο, οι περισσότεροι, βάσει των στοιχείων του υπουργού Δημόσιας Τάξης, διαπράττονται από ημεδαπούς. Είναι ενδεικτικό ότι το 1996 στο σύνολο των 183 βιασμών, κατεγράφησαν 20 από αλλοδαπούς. Το 1995 στο σύνολο 234, ήταν 25 από αλλοδαπούς και το 1994 από τους 258, οι αλλοδαποί διέπραξαν 38. Τα στοιχεία αυτά όμως, δεν μειώνουν ούτε αυτό το γεγονός ότι οι εκατοντάδες χιλιάδες αλλοδαποί που συνέρευσαν στην Ελλάδα μετά την κατάρρευση των καθεστώτων στις γειτονικές μας χώρες έχουν συμβάλλει καθοριστικά στην κάθετη αύξηση της εγκληματικότητας. Δεδομένης μάλιστα της αντιστοιχίας του αριθμού των αλλοδαπών με το συνολικό πληθυσμό της χώρας μας, οι πρώτοι, επισημαίνουν αξιωματικοί της ΕΛ.ΑΣ, ευθύνονται για το δυσανάλογα υψηλό - για τον αριθμό τους - ποσοστό εγκληματικότητας” (Ε.Τ. 9/10). Όλη η υπερβολή των ελληνικών μέσων ενημέρωσης σχετικά με την εγκληματικότητα καταδεικνύεται από τα επίσημα στοιχεία του υπουργείου Δημόσιας Τάξης. “Το παρήγορο είναι ότι σύμφωνα με τα στοιχεία που δόθηκαν χθες στη δημοσιότητα η Ελλάδα συγκριτικά με τις άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει ιδιαίτερα χαμηλούς δείκτες εγκληματικότητας, ενώ σύμφωνα με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στη χώρα μας δεν υφίσταται οργανωμένο έγκλημα” (Κ. 11/10). Χαρακτηριστικό είναι ότι στην σχετική παράθεση στοιχείων του Ε.Τ. (11/10) γίνεται αναφορά μόνο στην εγκληματικότητα των αλλοδαπών, γεγονός που επιτρέπει στον αναγνώστη να σχηματίσει ελλιπή εικόνα της πραγματικότητας, ενώ παράλληλα ενισχύονται τα ήδη υπάρχοντα στερεότυπα.

Σε αρκετά δημοσιεύματα εκφράζεται η ανάγκη για περισσότερη αστυνόμευση και λήψη αυστηρότερων μέτρων από την Πολιτεία. Σε κάποια απ’ αυτά, μάλιστα, η καταφυγή απλών πολιτών στην αυτοάμυνα όχι μόνο δικαιολογείται, αλλά θεωρείται και επιβεβλημένη. “Οι Αλβανοί μας σκοτώνουν, μας ληστεύουν, βιάζουν γυναίκες εν μέση οδό και κάποιοι ‘προοδευτικοί’ εξακολουθούν να μιλούν για ρατσισμό. Ένας, μάλιστα, εισαγγελέας απήγγειλε κατηγορία ανθρωποκτονίας εκ προθέσεως σε αστυνομικό, που δεν έκανε τίποτε άλλο από το να αμυνθεί εναντίον Αλβανών που του επιτέθηκαν. Η Αστυνομία ή δεν μπορεί, γιατί έχει διαβρωθεί σε μεγάλο βαθμό, ή δεν την αφήνουν να κάνει το καθήκον της. Οι Έλληνες πολίτες αισθάνονται ανασφαλείς και απροστάτευτοι και φροντίζουν πλέον οι ίδιοι την αυτοάμυνά τους. Οι περισσότεροι μάλιστα οπλοφορούν” (Α.Τ. 11/10). “Η Αστυνομία ‘κατάφερε’ μετά από τρεις ημέρες να συλλάβει τους τρεις και να εντοπίσει τον τέταρτο (δράστη). Μπράβο, αλλά δεν θα ήταν προτιμότερο να έχει ξεκαθαρισμένο το κοινωνικό τοπίο από πριν; Τους τελευταίους 18 μήνες έχουν βιαστεί 56 γυναίκες από Αλβανούς κι εμείς τους καμαρώνουμε!” (ΑΠ. 12/10). “Ήδη το πρόβλημα της αύξησης της εγκληματικότητας δεν το επεσήμανε απλώς ο υπουργός Γ. Ρωμαίος αλλά το βιώνει ο ελληνικός λαός διαβάζοντας κάθε μέρα σφαγές ηλικιωμένων και βιασμούς γυναικών από αλβανικές συμμορίες, για ληστείες και κλοπές με θράσος απίστευτο. Απέναντι στη δράση αυτή, η Ελλάδα αντιτάσσει… γαλατική ευγένεια ή αδιαφορία”. Το πώς, ωστόσο, η Αστυνομία αντιμετωπίζει τους Αλβανούς μετανάστες καταδεικνύει το περιστατικό ξυλοδαρμού Έλληνα πολίτη μόνο και μόνο “επειδή έμοιαζε Αλβανός” (Ε.Τ. 12/10).

Στον αντίποδα όλων των παραπάνω, τα δημοσιεύματα που ακολουθούν: “Δυστυχώς η ταύτιση της βιαιοπραγίας με την ιδιότητα του ‘Αλβανού’ τείνει να επικρατήσει στη χώρα μας. Η στρατιά των προσφύγων, που καταφεύγει στην Ελλάδα και κατά κανόνα εντάσσεται σε ένα καθεστώς εργασιακής εκμετάλλευσης, δέχεται τώρα κι ένα πρόσθετο πλήγμα. Στιγματίζεται από μια μειοψηφία εγκληματικών στοιχείων που κατέφυγαν στη χώρα μας, όταν άνοιξαν βιαίως όλες οι φυλακές στην Αλβανία¨ (Κ. 9/10). ‘“Εντυπης παθογένειας’ συνέχεια: Ο κτηνώδης βιασμός στα Γιαννιτσά αποδόθηκε σε ‘συμμορία Αλβανών’, με μόνο στοιχείο την καταγγελία της παθούσης. Όχι μόνο δεν αποκλείεται, αλλά είναι σφόδρα πιθανόν να αληθεύει η καταγγελία. Ωστόσο, το περιώνυμο δέον - περί του οποίου πολύς ο λόγος - αλλά και το στοιχειώδες της επιφύλαξης απουσίασαν από τα ρεπορτάζ των εφημερίδων. Εάν ήθελε αποδειχτεί ότι είναι γηγενείς οι αυτουργοί κι όχι αφορεσμένοι Αλβανοί, ποια επανόρθωση και ποια συγγνώμη θα εξοστρακίσει την αδικία εναντίον των νέων ‘συνήθων υπόπτων’ του βίου μας; Και προπάντων, πώς θα συγκρατηθεί η ‘λαϊκή οργή’ - δικαιολογημένη κατά βάση, καθ’ ότι πολλά δυστυχώς τα κρούσματα βίας αλλά και διογκωμένη από τις συχνές στερεοτυπικές αναφορές των Μ.Μ.Ε. και της Αστυνομίας στους ‘συμμορίτες Αλβανούς;”’ (ΕΛ. 9/10). “Προτιμάμε να ταυτίζουμε όλους τους Αλβανούς με τους βιαστές της Κρύας Βρύσης κι όχι με τον Αλβανό που δεν δέχτηκε να βγάλει ένα ‘εύκολο’ εκατομμύριο αναλαμβάνοντας το συμβόλαιο δολοφονίας που του πρότειναν δυο συμπατριώτες μας” (Κ. 10/10). Με αφορμή μάλιστα, ερώτηση του βουλευτή της Νέας Δημοκρατίας, Γ. Σούρλα, προς τον υπουργό Δημόσιας Τάξης συντάκτης του ΕΘ. (11/10) σημειώνει: “Ο κύριος βουλευτής - και πρώην υπουργός - προφανώς δεν σκέφτηκε ότι οι παράνομες πράξεις των Αλβανών λαθρομεταναστών είναι πολύ λιγότερες από αυτές των Ελλήνων κακοποιών. Απλώς καλλιεργεί ένα κλίμα ξενοφοβίας και ρατσισμού που δεν ταιριάζει στο λαό μας, ούτε συνάδει με την ιστορία του”. Ανάλογα καταδικάζεται (αλλά μόνο από τον συμπολιτευόμενο τύπο) η “σκληρή τοποθέτηση” (ΕΘ. 16/10) του πρώην αρχηγού της Νέας Δημοκρατίας, Μ. Έβερτ, στη βουλή, σχετικά με τους λαθρομετανάστες. “Ζήτησε να ληφθούν δραστικά μέτρα εκδίωξης των λαθρομεταναστών, στους οποίους απέδωσε την αύξηση της εγκληματικότητας και την ανασφάλεια των πολιτών, που τους έχουν κάνει, όπως είπε ‘να φυλάνε με δίκαννο τα σπίτια τους’” (ΕΘ. 16/10). Η ΕΞ. (16/10), σχολιάζοντας το γεγονός, κάνει λόγο για ‘“ακροδεξιά’ έκρηξη Έβερτ στη Βουλή” ενώ και η ΕΛ. (16/10) κατακρίνει τη στάση του Έλληνα πολιτικού και βουλευτή. “Όπως καταδεικνύουν οι επίσημες στατιστικές οι αλλοδαποί μετέχουν στην ‘πίτα’ του εγκλήματος σε ποσοστό, παρά τα περί αντιθέτου θρυλούμενα, 3% και ουσιαστικά, όπως επεξηγεί σε εμπεριστατωμένη μελέτη του ο κ. Β. Καρύδης από το Δημοκρίτειο της Θράκης, η συμμετοχή τους είναι μικρότερη καθώς συλλαμβάνονται και ενοχοποιούνται για πράξεις που πηγάζουν από την κατάστασή τους (λαθρομετανάστες) και σχετίζονται με παραβάσεις της νομοθεσίας για τους αλλοδαπούς, όπως παράνομη εργασία, διαμονή, παραμονή, είσοδος στη χώρα. (…) Το στερεότυπο που έχει κοινωνικά διαμορφωθεί πως Αλβανός ίσον δολοφόνος οδήγησε, δυστυχώς φιλήσυχους πολίτες να στρέψουν την κάννη του όπλου τους κατά λαθρομεταναστών και να τους σκοτώσουν. Το κυνήγι των ‘επικίνδυνων’ προκάλεσε ακραίες αντικοινωνικές συμπεριφορές. (…) Δυο Αλβανοί πυροβολήθηκαν και έχασαν τη ζωή τους γιατί αποπειράθηκαν να κλέψουν ένα ποδήλατο! Αλβανός σκοτώθηκε από αγροφύλακα γιατί έκλεψε ένα καρπούζι! Γεωργός πυροβολεί κατά ομάδας λαθρομεταναστών που περνούσε από το χωράφι και σκοτώνει δυο. ‘Τους φοβήθηκα’ ήταν η απάντησή του στο γιατί αφαίρεσε ανθρώπινες ζωές. Και τώρα ένα βήμα πιο χαμηλά από κάθε ανθρώπινη αξία. Ένα βήμα πιο μπροστά στον ρατσισμό. Περιστατικά ομαδικής κακοποίησης λαθρομεταναστών από ομάδες πολιτών χωρίς λόγο, χωρίς να υπάρχουν προσωπικά. Η πρόσφατη δράση στην Κέρκυρα με τις ομάδες των ροπαλοφόρων και στην Αττική με τους οπλισμένους να αντιμετωπίσουν ‘τον εχθρό’ μας φέρνουν στο νου ομάδες του αμερικανικού Νότου. Μήπως τελικά ο ρατσισμός μπήκε στην ψυχή μας από την πίσω πόρτα;” (Β. 19/10).

Αλβανία και Αλβανοί

Τον τελευταίο καιρό, οι σχέσεις Ελλάδας και Αλβανίας παρουσιάζονται εξαιρετικά καλές. “Είναι κοινό μυστικό άλλωστε ότι - τελευταία - θεαματικά έχουν προωθηθεί οι σχέσεις των δυο χωρών και η Αλβανία προσδοκά πολλά από την Ελλάδα, ενώ η χώρα μας επιθυμεί να ενισχύσει το ρόλο της στην Αλβανία και γενικότερα στα Βαλκάνια” (ΑΠ. 12/10). Μάλιστα, η επίσκεψη του Έλληνα πρωθυπουργού, Κ. Σημίτη, στα Τίρανα χαιρετίζεται από το σύνολο του ελληνικού τύπου. Μοναδική εξαίρεση, ο Ε.Τ. (16/10) ο οποίος σχολιάζει: “Μας πέρασαν για Αλβανούς τουρίστες! Δίνουμε δισεκατομμύρια και παίρνουμε πάλι υποσχέσεις”. Επιφυλακτικός εμφανίζεται και ο Α.Τ. (10/10) σε σχόλιό του με τίτλο: “Συγκρατημένη αισιοδοξία”, στο οποίο αναφέρει: “Αν και η πορεία των διμερών σχέσεων χαρακτηρίζεται σε γενικές γραμμές ικανοποιητική, το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών κρίνει πως ο Αλβανός πρωθυπουργός, κ. Φ. Νάνο, δεν επιδεικνύει την προσδοκώμενη θερμότητα σχέσεων έναντι της Ελλάδας. Σε αυτό το συμπέρασμα οδηγούν η άρνηση των Τιράνων να δώσουν έγκριση για την εγκατάσταση τριών νέων Μητροπολιτών στην Ορθόδοξη Εκκλησία, η προβολή γραφειοκρατικών εμποδίων στον κατάπλου ελληνικών πλοίων στο Δυρράχιο, καθώς και ορισμένες πολιτικές κινήσεις του ίδιου του κ. Νάνο”. Η Κ. (10/10) δίνει τη δική της εκδοχή: “Ο μπαμπούλας του βαθμιαίου εξελληνισμού της Αλβανίας μέσω της Ορθοδοξίας επισείεται κατά καιρούς από κύκλους, με τη συνδρομή αλλόδοξων θρησκευτικών κέντρων, προκαλώντας προβλήματα στην προσπάθεια ανόρθωσης της εκεί Ορθόδοξης Αυτοκέφαλης Εκκλησίας αλλά και στις ελληνοαλβανικές σχέσεις. Το καθεστώς Μπερίσα χρησιμοποίησε κατά κόρον μέσω των μηχανισμών του το σκιάχτρο του ‘Δούρειου Ίππου’ της Ορθοδοξίας για την καλλιέργεια κλίματος και διεθνώς επιχείρησε να παρουσιάσει την Ελλάδα σαν υπονομευτή της εσωτερικής σταθερότητας της Αλβανίας. Ακραίοι κύκλοι της Εκκλησίας της Ελλάδας ενίσχυσαν με τις παρωχημένες αλυτρωτικές κραυγές τους το οπλοστάσιό του” (10/10).

Η εικόνα των Αλβανών, όπως αυτή διαθλάται από την παρουσία τους στην Ελλάδα αλλά και από την ένοπλη εξέγερση τους, κατά κανόνα, είναι αρνητική. “Αλάνια είναι που μπουκάρανε και βουτήξανε τα ‘Καλάσνικοφ’ και όποιον πάρει ο χάρος! Πού να βρούνε συνειδητοποιημένη σημαία ανοργάνωτης έστω, αλλά τουλάχιστον αυθόρμητης τάσης για κοινωνικές αλλαγές, πώς να κατοικήσουν σε οποιοδήποτε προτσές, σύντροφοι, κουταμάρες λέμε; Οι άνθρωποι αρχίσανε πια και βιάζουν, σκοτώνουν, κλέβουν προσβάλλουν ανοικτά αυτόν εδώ τον ‘γείτονα’ λαό, το Ρωμαίικο. Προειδοποιώ και πάλι κι ας με εντάξετε σε αντιαλβανικό σύνδρομο! Τους ξέρω καλύτερα απ’ όλους σας! Οι άνθρωποι αυτοί, εκτός από ελάχιστες εξαιρέσεις καλόβολων και εργατικών μονάδων που θέλουν την ησυχία σας κι ένα κομμάτι ψωμί (είναι ελάχιστοι αυτοί, επιμένω!), έχουν μεγαλώσει, αν δεν το ξέρετε, με την ψευδή αλυτρωτική προπαγάνδα πως τα σύνορα της Αλβανίας σταματάνε στο… Ναύπλιο και κάποτε θα ‘ελευθερώσουν’ απ’ τους Έλληνες τη… χώρα τους! Τις διδάσκονται μέχρι και σήμερα, στα σχολεία μας, αυτές τις βλακείες! Όταν λοιπόν, κλέβουν και δολοφονούν εν ψυχρώ, μέσα στην Ελλάδα αισθάνονται τουλάχιστον σαν Αμερικάνοι του έκτου στόλου στη δεκαετία του 30! Αφεντικά! Θα έχουμε σύντομα προβλήματα διαρκείας με δαύτους” (ΕΘ. 12/10).

Δεν λείπουν, όμως, και οι εξαιρέσεις: “Η Αλβανία είναι μία χώρα κοντινή μας, γειτόνισσα. Για χρόνια δεν καλοξέραμε τι γινόταν εντός των συνόρων της. Τη γνωρίσαμε τα τελευταία χρόνια - ελάχιστοι από κοντά, οι περισσότεροι από τις εικόνες των ειδήσεων και από τις χιλιάδες των κατοίκων της που ήρθαν από την Ελλάδα. Τους κατατάξαμε γρήγορα στην κατηγορία των ‘αγράμματων’, των ‘άξεστων’ για να ‘προαχθούν’ πολύ σύντομα σε κλέφτες, απατεώνες, ληστές, δολοφόνους, ‘τίτλοι’ που τους συνόδευαν και στη συνείδησή μας. Την επόμενη φορά που θα επιδείξουμε τη ‘μαγκιά’ μας στα Αλβανόπουλα που θα μας ‘ενοχλήσουν’ εκεί που διασκεδάζουμε, ας σκεφτούμε ποιο πρόσωπο της μυθολογίας μας μπορεί να τους θυμίσουμε” [με αφορμή την έκδοση, στα αλβανικά, και την εισαγωγή του ως σχολικού βιβλίου, της σειράς ‘Μυθολογία’ των εκδόσεων Κέδρος, Κ. 4/10)].

Σε ανάλογο ύφος και τα σχόλια που ακολουθούν: “Τον ‘προσέλαβαν’ για να δολοφονήσει ένα συγχωριανό τους, οι δυο αγρότες από το Μαυροβούνι Λάρισας. Όμως ο Αλβανός, που εργαζόταν στην περιοχή, προτίμησε να σώσει τη ζωή του υποψηφίου θύματος, πετώντας το εκατομμύριο της αμοιβής και αναλαμβάνοντας τον κίνδυνο της απέλασής του (λαθραίος γαρ)… Παραθέτουμε αποσπάσματα δυο αξιοπρόσεκτων κειμένων που αναφέρονται στο γεγονός: ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΩΡΑ: ‘Ο Άνθρωπος-Πρόσωπο, που συνέπεσε να είναι Αλβανός μετανάστης, τελικά δεν ικανοποίησε τις ‘ανάγκες’ που στερεοτυπικά ήταν ταγμένος να εξυπηρετήσει! Δεν έλυσε με τον ‘αναμενόμενο’ τρόπο ούτε την κρίση της τοπικής κοινωνίας που εκφραζόταν ανάμεσα στα άλλα (και) στις εδαφικές διαφορές, δεν βοήθησε στην διατήρηση της ‘καθαρότητας’ και των στεγανών, δεν ανταποκρίθηκε στο έργο που του ανατέθηκε και το ‘χειρότερο’; Δεν συνετέλεσε στην αναπαραγωγή του στερεοτύπου αλλά το διέλυσε. (…) Κι ακόμα: δεν αφήνει περιθώρια νόθας λύτρωσης στην ‘καθαρή’ κοινωνία. Να απενοχοποιήσει δηλαδή από το σύνδρομο, τους απωθημένους και μη αποκαλυφθέντες στην περίπτωση ‘που όλα θα πήγαιναν καλά’ πραγματικούς δράστες και τις πραγματικές πράξεις, προβάλλοντας το πάθος και εκδηλώνοντας την τιμωρία στον ‘αποδιοπομπαίο τράγο’, ξένο και διαιωνίζοντας την προσωρινά φορτισμένη και ανατραπείσα από το άγος του αίματος, γαλήνη της κοινότητας’. ΝΙΚΗ: ‘Ο αρτίστι-Εγκληματίας’ Αλβανός προτίμησε να σώσει τη ζωή ενός ανθρώπου κι όχι την τσέπη του (…) Αν ο Αλβανός υπέκυπτε στον πειρασμό, τώρα άπαντες θα ούρλιαζαν για την αλβανική (και μόνον!) εγκληματικότητα, που αφαιρεί ζωές. Διότι ακόμη κι αν ξέφευγε ο δράστης (όπερ και το πιθανότερο), ποιος αμφιβάλλει ότι στους λαθρομετανάστες, γενικώς, θα φόρτωναν το ανεξιχνίαστο έγκλημα; Τα παραμύθια στηρίζονται στους ‘δράκους’, όμως η πραγματικότητα καμιά φορά τους δικαιώνει” (ΕΛ. 3/10).

Βουλγαρία και Βούλγαροι

Η “βολική”, για την Ελλάδα και Βουλγαρία, εξίσωση της μακεδονικής γλώσσας και εθνότητας με τη βουλγαρική, αλλά και οι “προβληματικές” (αυτή τη φορά, μόνο για την Ελλάδα) αναφορές περί βουλγαρικών μειονοτήτων αντικατοπτρίζονται στο παρακάτω σχόλιο της Κ. (12/10): “Πριν λίγες ημέρες, στις 6 Οκτωβρίου, η βουλγαρική Ακαδημία Επιστημών παρουσίασε το νέο Εθνικό Δόγμα της χώρας. Βάσει αυτού του δόγματος η Βουλγαρία θεωρείται ως ένα κράτος που συνορεύει με τον εαυτό του, αφού περιβάλλεται είτε από αδελφά βουλγαρικά κράτη στα οποία ζούν βουλγαρικές μειονότητες. (…) Η βασική ιδέα του δόγματος όμως, σκιαγραφεί μια ζοφερή προοπτική για το αύριο των Βαλκανίων. Είναι φανερό ότι το αδελφό βουλγαρικό κράτος είναι η Π.Γ.Δ.Μ. ενώ οι βουλγαρικές μειονότητες εντοπίζονται χωρίς αμφιβολία και στο χώρο της Ελλάδας”.

Με αφορμή την προβολή της ελληνικής ταινίας “Βαλκανιζατέρ”, ο ηθοποιός, Σ. Μάινας, ένας από τους δυο βασικούς πρωταγωνιστές του έργου, σε συνέντευξή του, σκιαγραφεί, μεταξύ άλλων, και το πορτρέτο της σύγχρονης Βουλγαρίας. “Φτώχεια παντού αλλά και αξιοπρέπεια. (…) Με παίρνει τηλέφωνο μια φίλη ηθοποιός, η Σ. Πέτροβα, με βραβεία, με ρόλους, με όνειρα και μου λέει: Πάω καμαριέρα σ’ ένα χοτέλ της Μ. Ασίας! Εγώ πάντως, πες με μελούρα, πες με αφελή, αλλά την αγάπησα τη Σόφια” (ΕΛ. 19/10).

Μακεδονία και Μακεδόνες

Τελευταία, όλο και συχνότερα, παρουσιάζονται στον ελληνικό τύπο απόψεις που κατακρίνουν την εθνικιστική στάση της Ελλάδας στο μακεδονικό ζήτημα και την πολιτική που ακολουθήθηκε με αφορμή τις εξελίξεις στην πρώην Γιουγκοσλαβία και την ανάγκη αναγνώρισης της γειτονικής “ακατονόμαστης” δημοκρατίας. Το ζήτημα πια, αντιμετωπίζεται περισσότερο ρεαλιστικά, με γνώμονα το αμοιβαίο συμφέρον των δυο χωρών και την προβολή της Ελλάδας ως της χώρας που μπορεί να εγγυηθεί την ειρήνη και σταθερότητα στην περιοχή των Βαλκανίων. Βέβαια αυτές οι τοποθετήσεις σήμερα, γίνονται εκ του ασφαλούς, μια και στο ζήτημα αυτό η ελληνική αποτυχία είναι δεδομένη. Η υποβάθμιση του θέματος από την κυβέρνηση και οι χαμηλοί τόνοι που επιζητεί έχουν συμβάλλει ιδιαίτερα σε μια αποκλιμάκωση. Χαρακτηριστικό το απόσπασμα που ακολουθεί: “Τι θα πει βρε ηλίθιοι ποιανού είναι η Μακεδονία; Η Μακεδονία είναι αυτουνού που την έβαλε στο χέρι, κατά το μέτρο που την έβαλε. Τελικά, κάτι έβαλαν στο χέρι όλοι, πλην των Αλβανών, που αρνήθηκαν να πάρουν μέρος στους Βαλκανικούς πολέμους, λόγω της παρουσίας των Σέρβων που τους μισούν περισσότερο απ’ ότι εμείς τους Τούρκους. Κι αν εμείς θέλουμε ολόκληρη την αρχαία Μακεδονία ελληνική, δεν έχουμε παρά να περιμένουμε να αναστηθεί ο Μεγαλέξανδρος. Γιατί με τα μυαλά που έχουν οι βαρεμένοι ‘Μεγαλέξανδροι’ της πολιτικής, που ούτε την άποψη του Τρικούπη επί του θέματος δεν γνωρίζουν, θα χάσουμε κι αυτήν που βάλαμε στο χέρι” (ΕΘ. 4/10).

‘Ολα τα παραπάνω δεν σημαίνουν, σε καμία περίπτωση, ότι αναγνωρίζεται από τους Έλληνες η χρήση του όρου “Μακεδονία/μακεδονικός” για τον ονοματικό και φυσικά, εθνικό, προσδιορισμό της γειτονικής Δημοκρατίας. Η άποψη ότι πρόκειται για ψευδωνυμία και μεθοδευμένη καπήλευση της ελληνικής ιστορίας εξακολουθεί να παραμένει κυρίαρχη. Το άγχος να αποδεικνύεται, με κάθε αφορμή και ευκαιρία, η αδιαίρετη, ιστορική σχέση της Ελλάδας με την αρχαία Μακεδονία είναι εμφανές. Έκθεση 74 αρχαίων επιγραφών σχολιάζεται ως μια ακόμη απόδειξη που “δείχνει ακόμα και στους πιο άπιστους την ελληνικότητα της Μακεδονίας” (ΑΠ. 12/10). Κάτω από το ίδιο πρίσμα και στο φύλλο της ίδιας ημέρας, η ΑΠ. αναφέρει: “Βάνδαλοι της ιστορίας” “έγραψαν ακατονόμαστα συνθήματα στη σλαβική κάτω από τους αδριάντες των ηρώων Μακεδονομάχων”. Το γεγονός αποδίδεται σε “προκλήσεις Σκοπιανών ‘τουριστών’ και των ελαχίστων ντόπιων υποστηρικτών τους, που δρούν υπό την σκέπη του ‘Ουράνιου Τόξου’”. Η ύπαρξη ξεχωριστής εθνότητας Μακεδόνων, όχι μόνο δεν αναγνωρίζεται από τον ελληνικό τύπο, αλλά, αποκλείεται, εφόσον το “κοπιράιτ” της εθνικής και γλωσσικής τους συνείδησης ανήκει αλλού. Το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης των λαών και της ελεύθερης διαμόρφωσης εθνικής συνείδησης δεν λειτουργεί νομιμοποιητικά στην περίπτωση αυτή. “Από τα μέσα του περασμένου αιώνα οι Βούλγαροι που κατοικούν στη Μακεδονία χρησιμοποιούν το όνομα Makedontsi με γεωγραφική έννοια, για να ξεχωρίζουν δηλαδή από τους Βούλγαρους της Βουλγαρικής Ηγεμονίας, τότε, του βουλγαρικού κράτους σήμερα. Το ίδιο κάνουν και οι Βλάχοι της Μακεδονίας, που αυτοαποκαλούνται στη γλώσσα τους Mekedoneni. Όλοι αυτοί δεν είναι Μακεδόνες κατά την εθνικότητα. Το ξαναλέμε, δεν υπάρχουν Μακεδόνες κατά την εθνικότητα. Οι Έλληνες Μακεδόνες είναι Έλληνες κατά την εθνικότητα, όχι Μακεδόνες” (ΕΘ. 9/10).

Η Μακεδονία προβάλλεται ως η μεγαλύτερη και πιο σίγουρη αγορά για τα ελληνικά προϊόντα, κυρίως της Βόρειας Ελλάδας. Το ενδιαφέρον του ελληνικού τύπου, για την πορεία των σχέσεων των δυο χωρών και την οικονομική εξέλιξη της γειτονικής Δημοκρατίας, πρέπει να θεωρείται δεδομένο. Η κύρια επιχειρηματολογία περιστρέφεται γύρω από το αμοιβαίο συμφέρον των δυο χωρών. “Κόσμος πάει κι έρχεται στα Σκόπια, με πρωταγωνιστές τους Έλληνες επιχειρηματίες και εμπόρους, οι οποίοι επενδύουν δισεκατομμύρια και αυξάνουν τον τζίρο τους με ιλιγγιώδη ρυθμό. Επείγονται να ομαλοποιηθούν πλήρως τα πράγματα και τρέμουν στην ιδέα να υπάρξουν σοβαρές εμπλοκές, γιατί και τα επενδεδυμένα κεφάλαια θα χαθούν και η ευκαιρία για νέα αγορά θα περάσει οριστικά σε χέρια άλλων. Από τη μια πλευρά, οι ενδιαφερόμενοι έχουν εναποθέσει τις ελπίδες τους στα χέρια των Ελλήνων επιχειρηματιών γιατί οι σκληροπυρηνικοί του στενού κύκλου Γκλιγκόροφ είναι διστακτικοί, αλλά ανένδοτοι σε πολλά και περισσότερο να κατανοήσουν το μέλλον γειτονίας των δυο χωρών” (Α.Τ. 6/11).

Ρουμανία και Ρουμάνοι

Για πολλοστή φορά, τα οικονομικά προβλήματα της χώρας, στο προσκήνιο: “Χιλιάδες Ρουμάνοι εργάτες πραγματοποίησαν χθες πορεία στους δρόμους του Βουκουρεστίου, ζητώντας από την κυβέρνηση να εκπληρώσει την προεκλογική της υπόσχεση για λήψη μέτρων κοινωνικής πρόνοιας, παράλληλα με τις μεταρρυθμίσεις” (ΕΞ. 15/10).

Σερβία και Σέρβοι

Η πολιτική κατάσταση στη Σερβία, όπως αυτή διαμορφώθηκε με το πέρας των εκλογών, εκτιμάται κρίσιμη. Ο δεύτερος γύρος της εκλογικής αναμέτρησης και το πολιτικό αδιέξοδο που επέφερε ερμηνεύονται ως αδυναμία του πάλαι ποτέ κραταιού Σ. Μιλόσεβιτς να ελέγξει το εξουσιαστικό παιχνίδι. “Σίγουρο είναι ότι ο Μιλόσεβιτς - ίσως για πρώτη φορά - αντιμετωπίζει δυσκολία στο να ελέγξει το πολιτικό σκηνικό στη Γιουγκοσλαβία κάτι που κάνει αποτελεσματικά τα τελευταία χρόνια” (Ε.Τ. 12/10). Η επικράτηση του Σέσελι, παρά την αποχή και την επανάληψη των εκλογών, έχει μάλλον τρομοκρατήσει τον ελληνικό τύπο. Ιδιαίτερα μετά τη διάλυση του Ζάγιεντο, ο Μιλόσεβιτς και οι άνθρωποί του παρουσιάζονται ως “οι μονόφθαλμοι απέναντι στους τυφλούς”. Αυτό σημαίνει πως ο ελληνικός τύπος φαίνεται να στηρίζει τις επιλογές Μιλόσεβιτς, έχοντας, ωστόσο, πλήρως απομυθοποιήσει το ρόλο και τη συμβολή του στη Γιουγκοσλαβική κρίση. “Εικόνα αποσύνθεσης παρουσιάζει η πολιτική σκηνή της Σερβίας, διότι από τη μία πλευρά διαλύονται οι πολιτικές συμμαχίες, οι οποίες για κάποια στιγμή κατά τη διάρκεια των διαδηλώσεων του χειμώνα έδωσαν την εντύπωση ότι μπορούν να πρωτοστατήσουν στη δύσκολη αποστολή του εκδημοκρατισμού της Σερβίας (συνασπισμός Ζάγιεντο) και από την άλλη δημιουργούνται νέες συμμαχίες με εκπροσώπους όλων των πολιτικών σχημάτων και ιδεολογιών (σοσιαλιστές, φιλομοναρχικούς και ακραίους εθνικιστές) που έχουν ένα και μοναδικό σκοπό: την παραμονή στην εξουσία, έστω και με αδιέξοδες πολιτικές συγκρούσεις. Το ανησυχητικό όμως είναι ότι η Σερβία εισέρχεται σε μία περίοδο νέας πολιτικής κρίσης, με αρνητικές εξελίξεις για τον περίγυρό της: το Μαυροβούνιο, τη Σερβική Δημοκρατία της Βοσνίας και το Κοσσυφοπέδιο” (ΕΞ. 2/10). Γίνεται ευρύτερα λόγος για “κρίση σε πολιτικό επίπεδο” (Ε.Τ. 1/10), μέρος της οποίας, αποδίδεται και στις εσωτερικές αντιπαλότητες μεταξύ των ηγετών του Ζάγιεντο. “Χαριστική βολή στον συνασπισμό της αντιπολίτευσης Ζάγιεντο αποτέλεσε η αποπομπή του δημάρχου αποτέλεσε η αποπομπή του δημάρχου του Βελιγραδίου Ζόραν Τζίντζιτς, που αποτελεί στην ουσία δίκη του προέδρου της Γιουγκοσλαβίας Σ. Μιλόσεβιτς, στον οποίον ως πρόεδρο της Σερβίας είχε επιβληθεί ως δήμαρχος ο Τζίντζιτς, κατόπιν διεθνών πιέσεων ύστερα από τη νίκη της αντιπολίτευσης στις δημοτικές εκλογές” (ΕΛ. 1/10).

Η ανησυχία στις πολιτικές αναλύσεις γίνεται ακόμη εντονότερη όταν το ζήτημα αντιμετωπίζεται μακροπολιτικά, σε σχέση με την κατάσταση που επικρατεί στο Μαυροβούνιο, το Κοσσυφοπέδιο αλλά και εν γένει στα Βαλκάνια. “Ιδιαίτερο, όμως ενδιαφέρον έχουν οι προεδρικές εκλογές στο Μαυροβούνιο, που διεξάγονται επίσης την Κυριακή με βασικούς αντιπάλους το σημερινό πρόεδρο του Μαυροβουνίου, Μ. Μπουλάτοβιτς, και τον πρωθυπουργό Μ. Τζουκάνοβιτς. Οι μέχρι σήμερα δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι ο Τζουκάνοβιτς έχει ένα μικρό προβάδισμα. Αν εκλεγεί ο Τζουκάνοβιτς που επικρίνει δημοσίως την πολιτική που ακολουθεί ο Γιουγκοσλάβος πρόεδρος Σ. Μιλόσεβιτς, τότε η πολιτική κρίση που έχει ξεσπάσει στη Σερβία αναμένεται να επεκταθεί και σε επίπεδο ομοσπονδίας, διότι θεωρείται δεδομένο ότι ο Τζουκάνοβιτς δεν πρόκειται να υποστηρίξει τροποποιήσεις του ομοσπονδιακού συντάγματος που θα έχουν στόχο την ενίσχυση του Μιλόσεβιτς” (Ε.Τ. 3/10). Η τελική νίκη του Τζουκάνοβιτς εκτιμάται από την ΕΛ. (21/10) ως περιθωριοποίηση “των προπολιτικών στοιχείων του εθνικισμού που προωθεί μια πολιτική αντίληψη που στηρίζεται στις μεταρρυθμίσεις, στα οικονομικά συμφέροντα, στο άνοιγμα στην Ευρώπη και στον κόσμο και στην ισοτιμία των πολιτών και των μειονοτήτων στο Μαυροβούνιο”. Και ένα γενικότερο συμπέρασμα: “Εν κατακλείδι, συμπεραίνουμε ότι οι εκλογές σε Βουλγαρία, Ρουμανία και Αλβανία έφεραν κάποια ηρεμία, αν και όχι απαραίτητη λύση. Στη πρώην Γιουγκοσλαβία, όμως, οι εκλογές απλά επιβεβαιώνουν την ύπαρξη άλυτων προβλημάτων” (ΕΛ. 5/10).

Η ανάμειξη ξένων παραγόντων στη διαμόρφωση της πολιτικής κατάστασης στη χώρα δεν μένει ασχολίαστη. Η στήριξη του Μιλόσεβιτς προβάλλεται ως επιλογή της Δύσης που εξυπηρέτησε για καιρό τα συμφέροντα της Δύσης στην περιοχή. “Όποια κι αν είναι τα τελικά αποτελέσματα των χθεσινών αναμετρήσεων στη Σερβία και το Μαυροβούνιο, ένα πράγμα είναι βέβαιο: η μειωμένη δυνατότητα, αλλά και διαθεσιμότητα του Μιλόσεβιτς στο ρόλο του αποτελεσματικού εγγυητή των ισορροπιών, που έχουν μέχρι στιγμής επιτρέψει στις Η.Π.Α. και στο ΝΑΤΟ να διαδραματίζουν με χαμηλό κόστος τον παρεμβατικό τους ρόλο στην πρώην Γιουγκοσλαβία” (ΕΞ. 6/10). “Η σταδιακή και επώδυνη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας, ένα μόνο είχε στόχο να ‘κτυπήσει’ τον εθνικισμό των ανάδελφων και ομόδοξων Σέρβων. Μετά από τόσα χρόνια, βλέπουμε πλέον καθαρά το πώς έδρασε και δρα ο ‘ξένος δάκτυλος’ και πού οδήγησαν τη Γιουγκοσλαβία. Και μετά από τόσους ποταμούς αίματος, ακόμα δεν έχουν ‘χορτάσει’. Και μετά τη Βοσνία, ετοιμάζουν κι άλλες ‘φωτιές στα Βαλκάνια’ (Α.Τ. 11/10).

Τουρκία και Τούρκοι

Η κυρίαρχη εικόνα της Τουρκίας είναι αυτή του κακού, απειλητικού γείτονα, που επιβουλεύεται την εδαφική ακεραιότητα της Ελλάδας. O αντιπολιτευόμενος τύπος, ο οποίος τάσσεται, ανοικτά, κατά της Συμφωνίας της Μαδρίτης και του ελληνοτουρκικού διαλόγου, είναι αυτός που κατεξοχήν, προβάλλει και υποστηρίζει την υιοθέτηση μιας αδιάλλακτης και “εθνικά υπερήφανης”στάσης από μέρους της Ελλάδας, σε ό,τι αφορά την άσκηση εξωτερικής πολιτικής. Ανάλογες απόψεις πολιτικών, διανοουμένων και απλών πολιτών, σύμφωνες με τη γραμμή της εφημερίδας, χαίρουν ιδιαίτερης προβολής. “Μας απειλεί ο πρωθυπουργός της τουρκικής εισβολής στην Κύπρο, Μ. Ετσεβίτ. Το πρόβλημά μας με τους Τούρκους είναι πρόβλημα ανδρισμού. Εάν τους δείξουμε τον ανδρισμό μας, θα μας δείξουν τα οπίσθιά τους. Εάν τους δείξουμε τα οπίσθιά μας, θα μας δείξουν τον ανδρισμό τους. Αυτά έλεγε ο Α. Ιωαννίδης, νομομαθής, ειδικός σύμβουλος του ΕΛ. Βενιζέλου. Οι Τούρκοι καταλαβαίνουν το τσαρούχι και τη φουστανέλα, δεν καταλαβαίνουν την πένα, το λόγο, την ανθρώπινη συμπεριφορά” (επιστολή Δ. Μπίκου, Ε.Τ. 4/10).

Οι επικρίσεις του Γιασάρ Κεμάλ και οι αρνητικές δηλώσεις του για την τουρκική πολιτική και στρατιωτική ηγεσία τυγχάνουν ιδιαίτερης προβολής από τον ελληνικό τύπο που, κατά πάγιο τρόπο, εκμεταλλεύεται τις “εκ των έσω αντιδράσεις” για να ενδυναμώσει και να νομιμοποιήσει, ακόμη περισσότερο, την αρνητική εικόνα που έχει ήδη εδραιώσει. Χαρακτηριστικός ο τίτλος της ΕΞ. (21/10): “Είναι άσχημο να ντρέπεσαι για την ίδια σου την πατρίδα”.

Η εικόνα των Τούρκων, όπως αυτή διαμορφώνεται, αναπαράγεται και ενδυναμώνεται από τα ελληνικά, έντυπα και ηλεκτρονικά μέσα, είναι εξαιρετικά αρνητική. “Όσο κι αν ο Κεμάλ προσπάθησε να τους αλλάξει, να τους εξευρωπαϊσει οι Τούρκοι παρέμειναν βαθύτατα Τούρκοι. Συνιστούν ανθρώπινη ιδιαιτερότητα. Όχι ότι ως άτομα στερούνται πολλών καλών στοιχείων. Όμως ως οργανωμένο κράτος στο εσωτερικό τους παρουσιάζονται δεσποτικοί, αυταρχικοί, ανελέητοι στον αντιφρονούντα, αλαζονικοί, αντιδημοκρατικοί. Προς τα έξω είναι καχύποπτοι με αίσθηση της διαφοράς τους (προς Δυτικούς), ενίοτε δουλικοί, αλλά και πολλές φορές θρασείς και απαιτητικοί. Δύση και Τουρκία είναι δυο διαφορετικοί κόσμοι. Το γνωρίζουν οι Δυτικοί, αλλά προέχουν τα συμφέροντά τους. Έτσι το πρόβλημα είναι δικό μας και συνίσταται στο να εκλογικεύσουμε τη γείτονα, αν είναι δυνατόν!” (ΑΠ. 7/10). Με αφορμή, μάλιστα, τις εικονικές αερομαχίες μεταξύ Ελλήνων και Τούρκων πιλότων τα αρνητικά σχόλια εντείνονται: “Μπροστά σε θεατές τους πήραμε τα σώβρακα. Θα καταλάβατε πως μιλώ για τους Τούρκους πιλότους, οι οποίοι δεν πιάνουν μια μπροστά στους δικούς μας. Τα βρήκαν σκούρα οι μπουνταλάδες και μπέρδεψαν τα μπούτια τους στην προσπάθειά τους να απεγκλωβιστούν από τα ελληνικά μαχητικά. Μάταια λοιπόν επιχειρεί ο νταής Καρανταγί να ανυψώσει το ηθικό των ανίδεων Τούρκων πιλότων. Αντί λοιπόν να λέει μπούρδες, ας κοιτάξει να μάθει στους πιλότους του να πετάνε, τουλάχιστον, σωστά. Να μην μας κολλάει πολύ ο Καρανταγί, γιατί θα γίνει το 21. Ένα ντου να κάνουμε, θα πάρουμε την Πόλη…” (ΕΞ. 18/10). “Από την άλλη, όχι και να μας λέει ο Καρανταγί για ‘μπρα ντε φερ’. Ο άνθρωπος που διευθύνει το στρατό που δουλεύει με τα παντελόνια κάτω. Μάθανε και το ‘μπρα ντε φερ’ οι… Τουρκαλάδες. Άντε για κανά μπιντέ και τα… πόδια σε χλιαρό νερό” (Α.Τ. 19/10). Μια από τις ελάχιστες εξαιρέσεις το σχόλιο του Β. (19/10) που ακολουθεί: “Αρνήθηκα να τα διαβάσω όλα αυτά τα ‘ρεπορτάζ’ για το πόσο κινδύνευσαν οι δημοσιογράφοι που συνόδευαν τον Άκη Τσοχατζόπουλο στην Κύπρο. Αρκούσαν τα πρωτοσέλιδα για τους ‘μπινέδες’, ‘νταήδες’, ‘πειρατές’, τους ‘ψύχραιμους’ και τους ‘υποκριτές’, τις ‘προκλήσεις’ και τις ‘παρενοχλήσεις’. Και με φωτογραφίες αεροπλάνων που όμως δεν ήταν τα υποτιθέμενα ‘παρενοχλητικά’ τουρκικά αλλά τα ‘ηρωικά’ ελληνικά. Κλίμα πολέμου δηλαδή”.

Με αφορμή την επέτειο της εθνικής εορτής οι δηλώσεις του Έλληνα Προέδρου της Δημοκρατίας, Κ. Στεφανόπουλου, προβάλλονται, ιδίως από τον αντιπολιτευόμενο τύπο, ως εγγύηση ότι ορισμένοι ανθίστανται στην ενδοτική, όπως χαρακτηρίζεται, πολιτική που εφαρμόζεται από την κυβέρνηση στα ελληνοτουρκικά. Εξαίρεση αποτελεί το σχόλιο συντάκτη της ΕΛ. (27/10): “Δεν είναι η πρώτη φορά που ο (κατά τα άλλα, ήπιος, μετριοπαθής, άξιος εν τέλει) Πρόεδρος της Δημοκρατίας ατυχεί με κάποιες κορώνες του. Πιο πρόσφατη αυτή για τους Τούρκους που ‘δεν έχουν πολιτισμό, δεν παρήγαγαν πολιτισμό’. Και καλά: Ναζίμ Χικμέτ, Αζίζ Νεσίν, Γιασάρ Κεμάλ μπορεί να μην έχει διαβάσει, Λιβανελί μπορεί να μην έχει ακούσει, τούρκικο καφέ δεν έχει πιεί ποτέ του;”

Θετικά αντιμετωπίζεται, αν και με πολλές επιφυλάξεις, από τον ελληνικό τύπο η προοπτική οικονομικής συνεργασίας μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας. “Μεγάλο ενδιαφέρον δείχνουν εδώ και καιρό Έλληνες επιχειρηματίες για διείσδυση στην τουρκική αγορά. Προσβλέπουν, δε, σε μεγάλα κέρδη, καθώς διαθέτουν ανταγωνιστικό πλεονέκτημα έναντι π.χ. των Ιταλών και των Γερμανών. Έτσι αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον η επίσκεψη στη Θεσσαλονίκη περί τα τέλη του μήνα περίπου 100 Τούρκων επιχειρηματιών με επικεφαλής τον γνωστό κεφαλαιούχο Ρ. Κοοτς. Οι δικοί μας επιχειρηματίες στις επαφές που θα έχουν με τους Τούρκους δεν θα πρέπει να ξεχνούν την πρόταξη των πολιτικών θεμάτων έναντι των καθαρά οικονομικών. Πολιτική και επιχειρηματική δράση είναι άξονες, όπως και να γίνει, αλληλένδετοι, γι αυτό και οι δικοί μας δεν πρέπει να το ξεχνούν” (Α.Τ. 8/10).

Η εικόνα που, κατά καιρούς, καλλιεργείται από τον ελληνικό τύπο για τον τουρκικό λαό μπορεί να είναι και θετική. “Επίσημος προσκεκλημένος στο διεθνές συνέδριο ‘Γκλόμπαλ Φόρουμ’ που πραγματοποιήθηκε στο Ικόνιο, ο βουλευτής της Νέας Δημοκρατίας γύρισε από την Τουρκία με μία σημαντική διαπίστωση: ότι τα αισθήματα των απλών πολιτών της γειτονικής χώρας έναντι της Ελλάδας είναι διαμετρικά αντίθετα με την πολιτική που ακολουθεί η κυβέρνησή τους” (Ν. 22/10).

Συντομογραφίες εφημερίδων: