ΑΠΡΙΛΙΟΣ 1998

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

*Συγκριτική διάσταση των δυο μειονοτήτων σε Ελλάδα και Τουρκία. *Δηλώσεις του Έλληνα υπουργού Εξωτερικών για τη (μη) Μακεδονική μειονότητα στην Ελλάδα. * Συνέχεια Αλβανοφοβίας και Αλβανοφαγίας, εκτεταμένος διάλογος για το ρατσισμό στην Ελλάδα με αφορμή πληθώρα περιστατικών. *Ελληνική μειονότητα στην Αλβανία και παραλληρισμοί με την κατάσταση στο Κοσσυφοπέδιο. *Ποικίλες εκτιμήσεις για την επίσκεψη του Έλληνα πρωθυπουργού στη Σόφια, αλλά και για την πορεία των Ελληνοβουλγαρικών σχέσεων. * Μακεδονία - όνομα και Μακεδονική μειονότητα. * Σερβία και Κοσσυφοπέδιο. Το ενδιαφέρον ανάλογο της βίας. *Ανάλογο της χιλιομετρικής απόστασης και το μη ενδιαφέρον για τη Ρουμανία. *Τουρκία, το γνώριμο προφίλ.

Εσωτερικές μειονότητες.

Με αφορμή σενάρια που είδαν το φως της δημοσιότητας αναφερόμενα στην πιθανότητα ελληνοτουρκικής σύρραξης στο προσεχές μέλλον και με αιχμή την τουρκική μειονότητα στη Θράκη, αναπτύσσεται, εκ νέου, ένας διάλογος για το στάτους των δυο μειονοτήτων σε Ελλάδα και Τουρκία, όπως αυτό παγιώθηκε μετά την υπογραφή της συνθήκης της Λοζάνης. Η συγκριτική προσέγγιση του ελληνικού τύπου βρίσκει την Ελλάδα να υπερισχύει κατά κράτος της Τουρκίας στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Τα επί μέρους σημεία (δικαίωμα αυπροσδιορισμού της μειονότητας, που το Ελληνικό κράτος, χρόνια τώρα, πεισματικά της αρνείται, ο διορισμός των μουφτήδων κι όχι η εκλογή τους από την ίδια τη μειονότητα, η ανέγερση τζαμιών ύστερα από έγκριση της Ελληνικής Ορθόδοξης Εκκλησίας, τα εκπαιδευτικά προβλήματα και τα ζητήματα περιουσιών της μειονότητας) όχι μόνο δεν σχολιάζονται αλλά θεωρούνται σχεδόν ανύπαρκτα. Για την πλειοψηφία του δημοσιογραφικού και πολιτικού κόσμου, η Ελλάδα σέβεται πλήρως τα δικαιώματα και τις ελευθερίες της μειονότητας σε αντίθεση με την βάρβαρη Τουρκία η οποία σχεδόν εξολόθρευσε το ελληνικό στοιχείο στην Πόλη. Εμμέσως, μερικές φορές μάλιστα, υπονοείται ότι θα έπρεπε και η Ελλάδα να φανεί το ίδιο σκληρή απέναντι στη μειονότητα που της κληροδότησε η Τουρκία αν και κάτι τέτοιο δεν συνάγει με την πολιτισμική ανωτερότητα της χώρας. Παραινέσεις για περαιτέρω σημαντικές βελτιώσεις που θα έπρεπε να έχουν γίνει ή να γίνουν μοιάζουν αδιανόητες. Δεν υπάρχει καμιά εκκρεμότητα από Ελληνικής πλευράς απέναντι στη μειονότητα. Όλη αυτή η συλλογιστική φανερώνει πως σε αρκετές περιπτώσεις οι δυο μειονότητες αντιμετωπίζονται λιγότερο με βάση τις αρχές του Διεθνούς Δικαίου και περισσότερο ως μοχλοί άσκησης πίεσης μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας. “Δεν άκουσαν ποτέ ότι οι 60. 000 μουσουλμάνοι της Δυτικής Θράκης έχουν υπερδιπλασιαστεί εις αριθμόν από την εποχή της Συνθήκης της Λοζάνης; Αν βιαιοπραγούσαν οι Έλληνες Ορθόδοξοι εναντίον τους θα είχε συμβεί ό,τι και σε Κωνσταντινούπολη, Σμύρνη, Τένεδο και λοιπά, όπου από τους 300. 000 έχουν απομείνει σήμερα μόνο 2. 500. Δεν έχουν ακούσει ποτέ τίποτα για τα ‘γεγονότα του Σεπτεμβρίου 1955’ εις βάρος του Ελληνισμού της Ιωνίας; Δεν άκουσαν οι θεόκουφοι ότι μόλις πριν από λίγες εβδομάδες εσύλησαν ελληνικά νεκροταφεία στην Κωνσταντινούπολη; Κατά την απλή λογική, λοιπόν, οι αγανακτισμένοι δεν μπορεί να είναι οι Τούρκοι, αλλά οι Έλληνες. Ας επινοήσουν λοιπόν, κάποιο άλλο πρόσχημα για να δικαιολογήσουν την Τουρκική επιθετικότητα” (Ε.Τ. 21/4). “Τούρκοι εθνικιστές σύλησαν το ελληνικό νεκροταφείο στα Ταταύλα” (Ν. 3/4). “Οι Κωνσταντινοπολίτες, που ούτε νεκρούς δεν τους αφήνουν στην ησυχία τους. Η βαρβαρότητα των Τούρκων δεν έχει όριο…”. (…) “Κι έρχονται μέρες σαν τη χθεσινή και γίνεται φανερό πως ο Τούρκος με τίποτε δεν αλλάζει. Ούτε στη βαρβαρότητά του…” (ΕΘ. 3/4).

Αν η Τουρκική μειονότητα αναγνωρίζεται απλώς ως θρησκευτική, η Μακεδονική μειονότητα δεν αναγνωρίζεται παρά μόνο ως κατασκευασμένο φάντασμα που χρησιμοποιεί η γειτονική ακατονόμαστη Δημοκρατία για να ασκεί πιέσεις στην Ελλάδα. Ενδεικτικές οι απόψεις του Έλληνα υπουργού Εξωτερικών, Θ. Πάγκαλου σε συνέντευξή του στην ΕΛ. (13/4): “Στην Ελλάδα δεν υπάρχει καμιά μακεδονική μειονότητα. Δεν θέλω βεβαίως να δώσω μαθήματα σε κανέναν, αλλά νομίζω ότι αυτοί που επινοούν μειονότητα, είναι άρρωστοι άνθρωποι, άρρωστοι στο μυαλό. Και μιλώ έτσι, διότι ζούν σε μια χώρα στην οποία έχουν λυθεί βασικά πολιτικά, κοινωνικά, υλικά και άλλα προβλήματα”. Με αφορμή μάλιστα αυτή τη συνέντευξη, ο συντηρητικός αντιπολιτευόμενος τύπος βάλλεται κατά του υπουργού Εξωτερικών εκτιμώντας ότι εμφανίζεται ιδιαίτερα διαλλακτικός απέναντι στο όλο ζήτημα. “Πρωτοφανείς είναι οι θέσεις που ανέπτυξε ο υπουργός Εξωτερικών σχετικά με τους ισχυρισμούς των Σκοπίων περί ‘μακεδονικής μειονότητας’ που ζεί στη Β. Ελλάδα. Ο κ. Πάγκαλος αρνήθηκε μεν ότι υπάρχουν “Μακεδόνες’ αλλά τόνισε πως ‘υπάρχουν άνθρωποι που μιλούν ένα σλαβικό ιδίωμα, αλλά αυτό δεν καθορίζει την ύπαρξη εθνικής μειονότητας’. Την ίδια ώρα, ωστόσο, ο επί κεφαλής της ελληνικής διπλωματίας άφησε ορθάνοιχτο παράθυρο για το … ‘μακεδονικό’ αυτοπροσδιορισμό του πληθυσμιακού αυτού του στοιχείου, λέγοντας: ‘Υπάρχουν πάντως άνθρωποι που θέλουν να αναπτύξουν μια τέτοια ταυτότητα (εννοείται ‘μακεδονική’ και είναι ελεύθεροι να το κάνουν” (Ε.Τ. 13/4).

Εκτεταμένο κλίμα Αλβανοφοβίας και Αλβανοφαγίας και αυτό το μήνα στον Ελληνικό τύπο: “Αλβανοί φονιάδες κόβουν τα λαρύγγια των συνταξιούχων και των ταξιτζήδων για 50. 000 δραχμές” (Ε.Τ. 1/4). “Τουλάχιστον ένας αστυνομικός σκοτώνεται από Αλβανούς καθημερινά. Ακόμη και τα μικρά των Αλβανών μας κλέβουν και μας απειλούν” (Ν. 2/4). ‘“Φιλοξενεί λοιπόν σήμερα η Σημιτοκρατία 800. 000 φθηνά εργατικά χέρια αλλοδαπών (Αλβανών, Ρουμάνων, Ρώσων, Βουλγάρων, Πολωνών, Αφρικανών και Ασιατών, όχι ευτυχώς και Τούρκων) αρκετοί από τους οποίους μας κλέβουν και μας σκοτώνουν με ανθελληνικό μίσος. Αντιμετωπίζει όμως η Σημιτοκρατία και ισάριθμα χέρια Ελλήνων ανέργων που αύριο μεθαύριο θα εκλιπαρούν για δουλειά, ‘έστω και χωρίς ΙΚΑ’” (Ε.Τ. 10/4).

Το κλίμα αυτό επηρεάζει, όπως είναι αναμενόμενο, σημαντικά την κοινή γνώμη που εμφανίζεται ιδιαιτέρως προβληματισμένη και καθόλου ανεκτική απέναντι στους (λαθρο)μετανάστες που ζούν και εργάζονται στην Ελλάδα. Οι Αλβανοί (κατά κανόνα) μετανάστες εκλαμβάνονται ως συλλήβδην εγκληματίες αλλά και μελλοντική εστία προβλημάτων για την Ελλάδα αφού θέτουν σε κίνδυνο την εθνική ομοιογένεια. “Φυλάξτε τα σύνορά μας διότι γρήγορα θα έχουμε νέους Τσάμηδες στα ήδη ερημωμένα παραμεθόρια χωριά μας - όπως ήδη έχουμε πρόβλημα με τους ‘Τούρκους’ της Θράκης και αφήστε την καραμέλα του ρατσισμού και της ξενοφοβίας πριν να είναι πολύ αργά” [επιστολή της Π. Κόντου (Κ. 9/4)]. “Οι Αλβανοί δεν είναι θύματα, αλλά θύτες, που ληστεύουν, ξυλοκοπούν ή σκοτώνουν τους ανυπεράσπιστους Έλληνες;” [Κ. Μεσημέρης (ΕΛ. 21/4)]. ‘“Οι δράστες είναι Αλβανοί και γύφτοι. Είναι σαν τα φίδια. Μόλις το φίδι το πάρεις ναρκωμένο και το ζεστάνεις, μπαμ σε δαγκώνει. Κοιμάμαι πια με γεμάτο όπλο. Σε λίγους μήνες που θα πάω στην Αμερική θα φέρω και περίστροφο’. [Π. Μίχας] ‘Θα πυροβολήσετε;’ τον ρωτάμε αμήχανα. ‘Χωρίς αρχίδια θα τον αφήσω’, απαντά αναψοκοκκινισμένος. Όποιος μπεί στο σπίτι μου θα τον καθαρίσω. Να πάει στο διάβολο ο νόμος. Είχαμε λίγη φτώχεια, μας φέρανε και άλλους ξεβράκωτους εδώ. Να φύγουν όλοι… Οι Ιταλοί, δηλαδή, ήταν χαζοί που τους βυθίσανε στη θάλασσα και λέγανε μετά για τυχαία σύγκρουση;” (ΕΛ. 5/4).

Ωστόσο, δεν είναι λίγες οι φωνές που εναντιώνονται στο κλίμα αυτό, προσπαθώντας να παρουσιάσουν, όσο πιο αντικειμενικά γίνεται, τα δεδομένα για την εγκληματικότητα στην Ελλάδα και τη συμβολή των μεταναστών σε αυτή. “Ελληνικός ήταν ο ‘εγκέφαλος’ πίσω από την προχτεσινή σερβική απόπειρα ληστείας σε κοσμηματοπωλείο της Θεσσαλονίκης” (Ε.Τ. 7/4). “Οι δυο νεαροί κουκουλοφόροι που το περασμένο Σάββατο το μεσημέρι διέπραξαν δυο ληστείες, μιλώντας μεταξύ τους ελληνικά με ξένη προφορά και αποκαλούσαν ο ένας τον άλλον με αλβανικά ονόματα δεν ήταν παρά δυο Μυτηλινιοί που εκμεταλλευόμενοι το κλίμα ‘αλβανοφοβίας’ επινόησαν αυτό τον τρόπο για να αποπροσανατολίσουν τις διωκτικές αρχές” (ΕΛ. 1/4). “Μπορεί σε κάποια χωριά της Ελλάδας να επικρατεί δυσαρέσκεια για τους Αλβανούς, όμως σε κάποια αλλά τους θέλουν να παίζουν μπάλα! Το μήνυμα της φιλικής συνύπαρξης Ελλήνων και Αλβανών έρχεται από ένα χωριό της Καβάλας. Ονομάζεται ‘Παληό’ αλλά, όπως φαίνεται έχει νέα ήθη. Μεταξύ των Ελλήνων κατοίκων αλλά και των Αλβανών που εργάζονται εκεί συμφωνήθηκε να διεξαχθεί ένας πρωτότυπος φιλικός ποδοσφαιρικός αγώνας. Το στοίχημα ήταν ο ηττημένος να καθαρίσει τον επαρχιακό δρόμο” (Ε.Τ. 7/4). “Όπως ακριβώς το υποπτευόμουν: η κατά των Αλβανών οργή στο Γιαννιτσοχώρι άρχισε όταν οι μετανάστες οργανώθηκαν και άρχισαν να διαπραγματεύονται μεροκάματα και όρους εργασίας. Τότε τους βάφτισαν ‘συμμορία’ κάποιοι από τους χωρικούς και τους μάζεψαν και τους πάνε στην Αστυνομία - να τους διώξει επειδή σήκωσαν κεφάλι. Ας ησυχάσουμε λοιπόν δεν είναι ρατσιστές οι συμπατριώτες μου, απλώς συμφεροντολόγοι είναι” (Β. 12/4). Η ΕΛ. (9/4), με καυστικό χιούμορ σατιρίζοντας το κλίμα Αλβανοφοβίας στον ελληνικό τύπο, σημειώνει σε πρωτοσέλιδό της: “Νέο κρούσμα με Αλβανό: Παρέδωσε πορτοφόλι!” (ΕΛ. 9/4).

Ιδιαίτερα ενδεικτικά και τα αποσπάσματα που ακολουθούν, με αφορμή την χαμηλή ποινή κάθειρξης που επιβλήθηκε σε Έλληνα αγροφύλακα για το φόνο Αλβανού, όταν ο τελευταίος βρέθηκε στο μποστάνι του να κλέβει ένα καρπούζι: “Αλλά και στη ζυγαριά της Δικαιοσύνης λογίστηκε αλαφρή η ζωή του Αλβανού: Το Δικαστήριο ‘εξάντλησε όλα τα περιθώρια επιείκειας’ και ομοφώνως ‘απήλλαξε’ τον κατηγορούμενο. (‘Απήλλαξε’ σημαίνει: Μείωσε σε δυο χρόνια την πρωτόδικη ποινή των 5 χρόνων, δίνοντας τριετή αναστολή. Έτσι λοιπόν, απόγονοι του Σωκράτη. Ρίξτε στο ψαχνό. Οι ντομάτες μας, τα καρπούζια, τα παλιοπάπουτσα τα ξεχασμένα στις αυλακιές των χωραφιών, όλα είναι πολύτιμα, είναι τιμαλφή. Δεν μπορεί να τα επιβουλεύεται ο κάθε λιγούρης Αλβανός. Γι αυτό ρίξτε στο ψαχνό. Στην πλάτη τους, καθώς θα φεύγουν τρομαγμένοι. Όπως έριξε ο αγροφύλακας στον εικοσάχρονο. Και το βραδάκι, στους καφενέδες και στα σαλόνια της Επικράτειας, ο ένας θα λέει και οι άλλοι θα υπερθεματίζουν. Για το κλέος των προγόνων. Για τις παρακαταθήκες τους. Για το όμαιμον και το ομόγλωσσον που μας κινεί (εδώ, οι δικαστές πεπαιδευμένοι γαρ, θα έχουν τον πρώτο λόγο). Εμπρός λοιπόν. Τα μιάσματα αυτά γεννήθηκαν για να κλέβουν, να σκοτώνουν και να πεθαίνουν σαν το σκυλί στ’ αμπέλι. Οι ουτιδανοί που μολύνουν την πατρίδα μας δεν έχουν θέση ανάμεσά μας” (ΕΛ. 9/4). “Δηλαδή άμα απλώσει χέρι στο χωραφάκι μου, που έχω φυτέψει τις καρπουζιές, μια Αμερικανίδα τουρίστρια, κι αρπάξω την καραμπίνα και την κάμω σουρωτήρι, θα φάω δυο χρονάκια, θα πληρώσω και θα κυκλοφορώ ελεύθερος, όπως ο αγροφύλακας που σκότωσε τον Αλβανό στη Λάρισα; Χλομό μου φαίνεται…” (ΕΛ. 9/4). ‘“Αν ο αγροφύλακας αυτός’ είπε ο κ. Καπλάνι (πρόεδρος του Φόρουμ πολιτικών και αλβανικών οργανώσεων στην Ελλάδα) ‘είχε αθωωθεί σαν οικολόγος φονταμενταλιστής που πυροβόλησε τον Αλβανό για να τον εκδικηθεί επειδή έκοψε, σκότωσε δηλαδή, το καρπούζι, θα μας είχε προσβάλει πολύ λιγότερο η συγκεκριμένη απόφαση. Αλλά δυστυχώς, δεν πυροβολήθηκε ούτε καν εν ονόματι της υπεράσπισης του δικαιώματος ζωής ενός καρπουζιού”’ (ΕΛ. 13/4).

Οι μαζικές απελάσεις μεταναστών από την Ελληνική Αστυνομία και η επαναπροώθησή τους στα σύνορα Ελλάδας - Αλβανίας, εν τω μέσω, μάλιστα, της διαδικασίας νομιμοποίησης και καταγραφής τους, καταδικάζεται έντονα και από τη Διεθνή Αμνηστία, αλλά και από συντάκτες και απλούς πολίτες. Προκειμένου να καταδείξει τον υπερβάλλοντα ζήλο της Ελληνικής Αστυνομίας, να ικανοποιήσει το λαϊκό αίτημα για άμεση πάταξη της εγκληματικότητας, η ΕΛ. (13/4) αναφέρει (και πάλι χλευαστικά): “Απέλασαν υπότροφο της Αλβανικής Εκκλησίας”. Λίγες μέρες αργότερα η ίδια εφημερίδα επανέρχεται στο θέμα: “Απελάσεις στη σκιά της πράσινης κάρτας” (ΕΛ. 25/4). Σε ανάλογο ύφος κινείται και η επιστολή Θεοδωρίδη (Ν. 28/4).

Η ομάδα του "Ιού" της ΕΛ. (25/4) κατηγορεί τον ηλεκτρονικό τύπο για επιλεκτική παρουσίαση θεμάτων σχετικά με τη συμβολή των μεταναστών στην εγχώρια εγκληματικότητα, επικρίνοντας παράγοντες της τηλεόρασης για καλλιέργεια κλίματος ρατσισμού και ξενοφοβίας και κάνοντας λόγο για ηθελημένη αποσιώπηση, από τα ηλεκτρονικά μέσα, της μεγάλης αντιρατσιστικής διαδήλωσης, που πραγματοποιήθηκε στο κέντρο της Αθήνας, με τη συμβολή οργανώσεων μεταναστών, μη κυβερνητικών οργανισμών και ορισμένων παραγόντων του ευρύτερου πολιτικού και δημοσιογραφικού χώρου. Η ομάδα συντακτών του “Ιού" επισημαίνει χαρακτηριστικά: “Μια διαδήλωση που δεν έπρεπε να δούμε” (ΕΛ. 25/4).

Η δολοφονία έγχρωμου Αφρικανού (Νιγηριανού στην καταγωγή) μικροπωλητή από Έλληνα υπόδικο, στα γραφεία φιλάθλων της ομώνυμης ποδοσφαιρικής ομάδας που εδρεύει στο Περιστέρι, καταδικάζεται από το σύνολο των μέσων. Η πλειοψηφία, με εξαίρεση τον Ε.Τ., κάνει λόγο για “δολοφονία γυρολόγου με σκιά ρατσισμού” (ΕΘ. 27/4) και “ρατσιστικό φόνο" (Ν. 27/4) και κρούει τον κώδωνα για το "ξενοφοβικό" μέλλον, που τέτοιου είδους πράξεις προετοιμάζουν. Ο Ε.Τ., ωστόσο, εντάσσει το γεγονός στα πλαίσια της βίας στα γήπεδα και του χουλιγκανισμού. “Χούλιγκαν μαχαίρωσαν Αφρικανό μικροπωλητή” (Ε.Τ. 27/4). Δεν γίνεται απολύτως καμιά νύξη για ρατσισμό και ξενοφοβία στην Ελλάδα, καλλιεργώντας την εντύπωση ότι η Ελλάδα είναι ακόμη στην εποχή του "Ξένιου Δία". ‘‘Ας αφήσουν κάποιοι φαιδροί τις φαιδρότητες περί ρατσισμού. Ο φόνος του νεαρού Νιγηριανού συνιστά έγκλημα ολκής και δακτυλοδεικνύει μια σειρά από εγκληματογόνες εστίες. Όλες αυτές οι ενώσεις ‘φιλάθλων’ είναι κυψέλες βίας, έξαλλου φανατισμού, καταφύγια αθλίων υποκειμένων που έχουν μετατρέψει τα γήπεδα σε αρένες’’ (Ε.Τ. 29/4).

Με βάση όλα τα παραπάνω δεν είναι δύσκολο να εξηγήσει κανείς την έλλειψη ανοχής που παρατηρείται και στις μικρές ηλικίες, με βάση σχολική έρευνα που δημοσιεύεται στο Κυριακάτικο Βήμα (Β. 12/4). “Η απόρριψη παιδιών ως προς την καταγωγή εκδηλώνεται σε υψηλό ποσοστό απέναντι στα Τσιγγανόπουλα (63%) και στα Αλβανόπουλα (56%)” .

Αλβανία και Αλβανοί.

Δημοσίευμα του Ε.Τ. (10/4) φέρει τον Έλληνα υπουργό Άμυνας, Α. Τσοχατζόπουλο, να τάσσεται υπέρ της χορήγησης καθεστώτους αυτονομίας στην Ελληνική μειονότητα της Αλβανίας, παραλληλίζοντάς την με την Αλβανική μειονότητα του Κοσσυφοπεδίου, με αφορμή την πρόσφατη κρίση στη Σερβία. Παρατίθεται μάλιστα και το εξής διευκρινιστικό σχόλιο: “Ενδεικτικό είναι ότι γίνεται χρήση του όρου ‘εθνικές μειονότητες’ για να αποφεύγονται οποιεσδήποτε αναγωγές σε θρησκευτικές μειονότητες όπως αυτή της Θράκης” (Ε.Τ. 10/4). Μια ημέρα αργότερα, με λύπη του ο Ε.Τ. (11/4) αναφέρει σχετικά: “Το υπουργείο Άμυνας διέψευσε το δημοσίευμα”, κατηγορώντας την ηγεσία του υπουργείου για αναδίπλωση και ανικανότητα να υπερασπιστεί τα Ελληνικά εθνικά συμφέροντα. Ωστόσο, δεν λείπει και ο αντίλογος: “Στην ολέθρια πορεία του μάλιστα, βρίσκει αρωγό τον υπουργό Άμυνας Α. Τσοχατζόπουλο, ο οποίος έσπευσε να συνδέσει το πρόβλημα των Κοσοβάρων με αυτό των Βορειοηπειρωτών σε συνέντευξή του σε εφημερίδες της μειονότητας. Προφανώς για να επιβεβαιώσει τη συνέπεια και συνέχεια της πολιτικής μας που ανέπτυξε από το βήμα των Ηνωμένων Εθνών ο Α. Σαμαράς ως υπουργός Εξωτερικών και επιβεβαίωσε ένα χρόνο αργότερα ο τότε πρωθυπουργός Κ. Μητσοτάκης. Και να εδραιώσει την πεποίθηση των τρίτων ότι η Ελλάδα είναι υπέρ της αλλαγής των συνόρων στα Βαλκάνια” (ΕΛ. 18&19/4).

Όπως είναι λογικό να αναμένει κανείς, η εικόνα για τους Αλβανούς δεν είναι και η καλύτερη, ύστερα από την τελευταία έξαρση Αλβανοφοβίας και Αλβανοφαγίας των Ελληνικών μέσων ενημέρωσης, έντυπων και ηλεκτρονικών. “Είχα την τιμή να πολεμήσω στα βουνά της Αλβανίας το 1940 - 41, έτσι γνώρισα τους Αλβανούς και το επίπεδό τους. Γι αυτό σαν Έλληνας, σκέπτομαι την Ελλάδα και ιδίως το μέλλον της φυλής μας και των παιδιών μας που πρέπει να προστατεύσουμε από κάθε εξωτερικό κίνδυνο” [επιστολή Α. Λαγκαδά, (Κ. 23/4)].

Βουλγαρία και Βούλγαροι.

Τα έντονα οικονομικά προβλήματα της Βουλγαρίας, η κρίση ανέχειας που μαστίζει τη χώρα, τα κρούσματα διαφθοράς, αλλά και η δύσκολη μετάβαση από το κομουνιστικό καθεστώς σε μια ανοικτή και φιλελεύθερων αρχών οικονομία έρχονται για μια ακόμη φορά στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος του ελληνικού τύπου. “Είναι μια χώρα όπου οι πάντες ζούν σε συνθήκες εξαθλίωσης αλλά 1. 500 άτομα περνούν ένα βίο αντίστοιχο με εκείνο των χολιγουντιανών μεγιστάνων. Βίλες απομονωμένες, φρουρούμενες από στρατιές ενόπλων, με τους ιδιοκτήτες τους να έχουν λογαριασμούς στο εξωτερικό και βαλίτσες με δολάρια με μάρκα στο εσωτερικό. Είναι ‘νέα κυρίαρχη τάξη - ορισμένοι τους ονομάζουν επιχειρηματίες, άλλοι το λένε πιο καθαρά, οι ‘άνθρωποι της μαφίας’” (Ν. 15/4). “Στη Βουλγαρία η εικόνα η χειρότερη της τελευταίας δεκαετίας. Η οικονομία μετά τα αποτυχημένα πειράματα τόσο των ‘φιλελευθέρων’, τύπου Ζέλεφ, που το μόνο που ήξεραν ήταν να βάζουν την προεκλογική ενίσχυση από την Ελλάδα στην τσέπη, όσο και των Σοσιαλιστών που δεν έχουν απαλλαγεί από το σύνδρομο Ζίβκοφ έχει στην κυριολεξία καταρρεύσει” (Ε.Τ. 18&19/4). “Η Βουλγαρία αποτελεί ‘κόμβο’ στο ‘βαλκανικό δρόμο’ που χρησιμοποιούν οι λαθρέμποροι ναρκωτικών” (ΕΘ. 6/4). “Άλλοτε το παλάτι της κουλτούρας στη Σόφια φιλοξενούσε συνέδρια, διαλέξεις, κομματικές εκδηλώσεις και πολιτιστικά γεγονότα. Σήμερα στο ίδιο παλάτι κουλτούρας γίνονται επιδείξεις μόδας… Η Βουλγαρία το έχει πάρει απόφαση να προχωρήσει στην αναγέννησή της με όλους τους κανόνες της αγοράς” (ΕΘ. 9/4).

Οι εκτιμήσεις για την εξέλιξη των Ελληνοβουλγαρικών σχέσεων ποικίλουν ανάλογα και με την πολιτική γραμμή της εκάστοτε εφημερίδας. Ο παραδοσιακά συντηρητικός Ε.Τ. μέμφεται την ελληνική κυβέρνηση επειδή δεν φαίνεται να αξιοποιεί επαρκώς το χαρτί της ομόδοξης Βουλγαρίας στον αγώνα υπέρ της Βαλκανικής περιθωριοποίησης της Τουρκίας. “Χαρίζει [ο Σημίτης] στους Τούρκους τον άξονα με Σόφια” (Ε.Τ. 15/4). ‘“Κύριο χαρακτηριστικό της ελληνοβουλγαρικής φιλίας είναι ότι αυτή δεν στρέφεται ούτε μπορεί να ερμηνευθεί ως στρεφόμενη εναντίον τρίτων. Βασική θέση και θεμελιώδης αρχή της Σόφιας και της Αθήνας είναι η αντίθεσή μας στη δημιουργία αξόνων και ενδοβαλκανικών συνασπισμών!’. Η πρωτοφανής αυτή ‘διευκρίνηση’ του Έλληνα πρωθυπουργού συνιστά ουσιαστική απόκλιση από την πάγια Βαλκανική πολιτική όλων των μεταπολιτευτικών κυβερνήσεων, που στόχευε σε μια στενότερη συνεννόηση των Ορθοδόξων Βαλκανικών χωρών, υπό τη μορφή αντιτουρκικού μετώπου” (Ε.Τ. 15/4). Ο Γ. Δελαστίκ, συντάκτης της Καθημερινής, εκτιμά ότι οι σχέσεις των δυο χωρών επιφανειακά και μόνο είναι καλές, υποστηρίζοντας ότι η Βουλγαρία προσπαθεί να διατηρήσει ποικίλες πολιτικές ισορροπίες θυσιάζοντας μια περαιτέρω προσέγγιση με την Ελλάδα. “Η πολιτική της κυβέρνησης Κοστόφ απέναντι στις ελληνικές εταιρίες, η οποία έχει οδηγήσει ουσιαστικά σε καθεστώς επανεξέτασης όλων σχεδόν των ελληνοβουλγαρικών συμφωνιών που έχουν υπογραφεί, δεν οφείλεται μόνο σε αντανακλαστική αντίδραση εναντίον των συμφωνιών που συνήψαν οι σοσιαλιστές προκάτοχοί της ούτε μόνο στο γεγονός ότι οι συντηρητικοί συνδέονται με άλλους κύκλους συμφερόντων. Δεν είναι συνετό να αγνοηθεί και το πολιτικό υπόβαθρο του φιλοτουρκικού προσανατολισμού της βουλγαρικής δεξιάς η οποία από την εποχή της πρώτης αναρρίχησής της στην εξουσία στηρίχτηκε συχνότατα στις ψήφους του κόμματος της πολυάριθμης τουρκικής μειονότητας. Πόσο μάλλον, που στο σημερινό κυβερνητικό συνασπισμό συμμετέχει και το ακραίο εθνικιστικό V.M.R.O." (Κ. 17/4). “Σόφια - Αθήνα: όλο και πιο μακριά” (Κ. 18&19/4). Κάπου στο ενδιάμεσο οι εκτιμήσεις του “Βήματος”: “Τις καλές προθέσεις της Ελλάδας και της Βουλγαρίας και τις υψηλές προσδοκίες των Βουλγάρων επιβεβαίωσαν η επίσημη διήμερη επίσκεψη του πρωθυπουργού κ. Σημίτη στη Σόφια και οι συνομιλίες του με το Βούλγαρο ομόλογό του, κ. Κοστόφ”. (…) “Η Ελληνική πλευρά διαπίστωσε κάποια ‘επιφυλακτικότητα’ των Βουλγάρων συνομιλητών, η οποία δεν μπορεί να αποδοθεί μόνο στο γεγονός ότι οι δυο πρωθυπουργοί ανήκουν σε ιδεολογικά διαφορετικούς χώρους. Προκαταλήψεις εθνικές, έστω πολύ αχνές, κομματικοί υπολογισμοί και κάποιες λαθεμένες εκτιμήσεις σε ό,τι αφορά τη δυναμικότητα της τουρκικής οικονομίας, παίζουν ρόλο και επηρεάζουν ως ένα βαθμό τη στάση της Βουλγαρικής κυβέρνησης έναντι της Ελλάδας” (Β. 18&19/4).

Μακεδονία και Μακεδόνες.

Λιγοστά τα δημοσιεύματα αυτό το μήνα σχετικά με τη γειτονική ακατονόμαστη Δημοκρατία. Αν και υποβαθμισμένο πολιτικά, το θέμα της ονομασίας και ο συσχετισμός του με τα σενάρια περί αλυτρωτισμού των γειτόνων, επανέρχεται στο προσκήνιο με κάθε ευκαιρία. Αιχμή, όπως πάντα, η έμμεση αναγνώριση μακεδονικής μειονότητας στην Ελλάδα που συνεπάγεται η διεθνής αναγνώριση της χώρας με το “προβληματικό”, για την Ελλάδα, όνομα. “Λοιπόν, πριν από ένα χρόνο, τι συγκίνηση, τι υμνωδίες στην ‘αδελφοσύνη των λαών’, τι ξόρκια στον εθνικισμό και στην υστερία που χώριζε την Ελλάδα από τη F.Y.R.O.M.. Τότε, στη συναυλία του πρόθυμου και ανιδιοτελούς Μ. Θεοδωράκη, που είχε ευθύμως υποστηρίξει το Μαξίμου και διεκπεραιώσει ο κ. Παρασκευόπουλος. Έκτοτε σιγή. Διότι οι ‘Μακεδόνες’ δεν αστειεύονται. Ο εδραίος εθνικισμός τους, προκλητικός όσο ποτέ, υμνεί τους προγόνους (!) Μακεδόνες. Κήδεται για την τύχη της ‘μακεδονικής μειονότητας’. Γράφει στα διαβατήρια Λέριν τη Φλώρινα. Σπέρνει ανενόχλητος ανέμους. Οι ημέτεροι προοδευτικοί σιγοντάρουν επιδοτώντας έναν κραυγαλέο εθνικισμό” (ΕΛ. 15/4).

Με ικανοποίηση, ωστόσο, από την πλειοψηφία του τύπου, παρουσιάζεται η είδηση ότι “Σκοπιανοί αξιωματικοί συμμετέχουν σε Ελληνική άσκηση” (ΕΘ. 26/4), αφήνοντας να εννοηθεί ότι οι σχέσεις των δυο χωρών βρίσκονται σε καλό δρόμο, παρά το εμπόδιο της ονομασίας. .

Δεν λείπουν και οι αναφορές στα σενάρια για επικείμενο χωρισμό του ζεύγους Γκλιγκόροφ: “Το ζεύγος Γκλιγκόροφ διαψεύδει ότι χωρίζει” (ΕΛ. 15/4). “Ροζ σκάνδαλο στα Σκόπια με πρωταγωνιστή τον Γκλιγκόροφ” (Ε.Τ. 15/4).

Ρουμανία και Ρουμάνοι.

Η πολιτική κρίση στη Ρουμανία και η εναλλαγή προσώπων στο πηδάλιο της χώρας αφήνουν μάλλον αδιάφορη και ασυγκίνητη την πλειοψηφία των ελληνικών μέσων. Η χώρα φαντάζει ιδιαιτέρως μακρινή, ενώ η τελευταία πολιτική κρίση αντιμετωπίζεται σαν ένας από τους πολλούς κρίκους στην αλυσίδα της αστάθειας που δένει τη χώρα με μια μοίρα, μάλλον ζοφερά προδιαγεγραμμένη. Ενδεικτικοί οι τίτλοι που ακολουθούν: “Προσωρινός πρωθυπουργός στη Ρουμανία” (Β. 5/4). “Η σύγκρουση παραμένει και στη νέα ρουμανική κυβέρνηση” (ΕΛ. 9/4). “Ο ατέλειωτος πολιτικός χειμώνας της Ρουμανίας” (Κ. 12/4).

Σερβία και Σέρβοι.

Σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα, οι αναφορές στη Σερβία εμφανίζονται σημαντικά περιορισμένες. Η ύφεση στο Κοσσυφοπέδιο που παρατηρήθηκε, τις πρώτες ημέρες του μήνα, καλλιέργησε κλίμα αισιοδοξίας για αποφυγή μιας γενικευμένης κρίσης στην περιοχή. Τα περισσότερα δημοσιεύματα καταπιάνονται με την παρελκυστική πολιτική Μιλόσεβιτς (δημοψήφισμα για διεθνή μεσολάβηση στο ζήτημα) και τα περιστατικά βίας μεταξύ Αλβανών και Σερβικών αρχών. Η ΕΛ. (25/4) σχολιάζοντας τα αποτελέσματα του δημοψηφίσματος αναφέρει χαρακτηριστικά: “Ψήφισαν με ενθουσιασμό απομόνωση”. Ο Ε.Τ. περισσότερο συντηρητικός και παραδοσιακά προσκείμενος στους ομόδοξους Σέρβους "βλέπει" την πρόταση για δημοψήφισμα σαν “Ρουά ματ Μιλόσεβιτς για το Κοσσυφοπέδιο” (Ε.Τ. 3/4). Το όλο ζήτημα συνδέεται από την εφημερίδα με την ανάγκη να πει κάποτε, κάποιος, "όχι" στη Διεθνή κοινότητα και την επιλεκτική της στάση στον τομέα των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. “Οι Σέρβοι είπαν όχι στους μεσολαβητές” (Ε.Τ. 24/4). Η επιφανειακή ουδετερότητα του ελληνικού τύπου συνεχίζεται και αυτό το μήνα. Οι Αλβανοί αναγνωρίζονται περισσότερο ως γλωσσική (Αλβανόφωνοι) και λιγότερο ως εθνική μειονότητα, ενώ η, κατά κανόνα, έλλειψη επικριτικών σχολίων για την πολιτική στάση των Σέρβων στην περιοχή, ισοδυναμεί με έμμεση υποστήριξη των θέσεών τους. “Σκληραίνουν οι Αλβανόφωνοι” (ΕΘ. 24/4). Δεν λείπουν και οι επισημάνσεις για ενδεχόμενο γενίκευσης του προβλήματος. “Σε αναβρασμό και οι Αλβανοί των Σκοπίων” (ΕΛ. 11/4). “Αγωνιά το Κοσσυφοπέδιο” (Ν. 22/4). “Σύννεφα πολέμου στο Κόσοβο” (ΕΛ. 25/4). “Στο χείλος του πολέμου το Κόσοβο” (Ν. 28/4).

Ωστόσο, η Ελληνική πολιτική εμφανίζεται περισσότερο αντικειμενική απέναντι στο ζήτημα, απαλλαγμένη από λάθη του παρελθόντος, τηρώντας πολιτική ίσων αποστάσεων μεταξύ Αλβανίας και Σερβίας. Μερικές δε φορές, φαίνεται η Ελλάδα να συμμερίζεται την Αλβανική τοποθέτηση για την κατάσταση στην περιοχή. “Ο Νάνο υποστηρίζει την ‘ένοπλη αντίσταση”’ (Ν. 27/4). “Ο Άκης καλύπτει το Νάνο για το Κοσσυφοπέδιο” (ΕΛ. 28/4).

Τουρκία και Τούρκοι.

Το προφίλ της Τουρκίας παραμένει αναλλοίωτο: πρόκειται για μια αντιδημοκρατική χώρα, έρμαιο ενός άτυπου στρατιωτικού πραξικοπήματος, μια κατ’ επίφαση Δημοκρατία που στερείται βασικών ελευθεριών, βάρβαρη και απολίτιστη, χωρίς πολλά περιθώρια εξευρωπαϊσμού στο άμεσο μέλλον. “Η σημερινή κεμαλική Τουρκία δεν μπορεί να αντέξει τις συνέπειες του εκδημοκρατισμού. Ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και η τήρηση των κανόνων της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας δεν είναι συμβατό με τη δομή του σύγχρονου τουρκικού κράτους. Αν η Τουρκία γίνει δημοκρατική θα διαλυθεί” (Ν. 17/4). “Αυστηρά περιορισμένη παραμένει η ελευθερία του τύπου στην Τουρκία, παρά τα θετικά βήματα που έχουν γίνει στον τομέα αυτό από την κυβέρνηση Γιλμάζ καθώς οι κατασταλτικοί νόμοι που καθιστούν ποινικώς κολάσιμο κάθε φιλοκουρδικό και φιλοκομμουνιστικό πολιτικό σχόλιο, παραμένουν και παρεμποδίζουν τις ανεξάρτητες ανταποκρίσεις από, ή σχετικά με τις νοτιοανατολικές περιοχές” (ΕΘ. 9/4). “Νέα καταδίκη της Τουρκίας για βασανισμούς” (Ε.Τ. 25/4). “Νέα Ευρωκαταδίκη για την Άγκυρα” (Κ. 25/4).

Οι σχέσεις κράτους και μαφίας, [“Μεγαλέμπορος ναρκωτικών η Τουρκία” (Κ. 26/4)]. αλλά και οι αποκαλύψεις για συμμετοχή Τούρκων πρακτόρων σε εμπρησμούς στα Ελληνικά νησιά, καλύπτονται κάτω από το γνώριμο αυτό πρίσμα και εν μέρει εξηγούνται και γονιδιακώς: “Περί βανδάλων”: Αυτός είναι ο τίτλος που επιλέγει η ΕΛ. (6/4) για το σχετικό ρεπορτάζ.

Συντομογραφίες εφημερίδων: