Ομιλία του Νάσου Θεοδωρίδη (30/5/1998) με θέμα "Ενδεικτικές περιπτώσεις παραβιάσεων των δικαιωμάτων του ανθρώπου στην Ελλάδα" στο τριήμερο Συμπόσιο της Πρωτοβουλίας Πολιτών για την Περιφρούρηση του Συντάγματος, των Δημοκρατικών Θεσμών και των Ανθρωπίνων Δικαωμάτων (Πρω.Πο.Συ)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Το Ελληνικό Παρατηρητήριο των Συμφωνιών του Ελσίνκι, το οποίο έχω την τιμή να εκπροσωπώ, είναι τμήμα της Διεθνούς Ομοσπονδίας Ελσίνκι για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, και ασχολείται συστηματικά με την καταγραφή των παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Ελλάδα, την ενημέρωση της διεθνούς κοινής γνώμης, και την άσκηση πίεσης σε αρμόδιους κρατικούς παράγοντες για την επίλυση των προβλημάτων αυτών.

Σήμερα, η κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη χώρα μας δεν είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντική. Παρά τις μεγαλόστομες διακηρύξεις που ακούγονται από διάφορες πλευρές και ιδίως από τις πολιτικές ηγεσίες, η Ελλάδα παρουσιάζει σοβαρότατο έλλειμμα φιλελευθερισμού, και κυρίως όσον αφορά σε θέματα που αποτελούν “ταμπού” για την ελληνική κοινωνία. Στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων η απόσταση λόγων και έργων είναι εμφανής.

Θα ήθελα να αναφερθώ σε ενδεικτικές περιπτώσεις παραβίασης δικαιωμάτων, όπως αυτές προκύπτουν μέσα από τη συστηματική ενασχόληση της οργάνωσης μας με τα θέματα αυτά.

ΕΘΝΙΚΕΣ ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΕΣ

Πάγια τακτική της Ελλάδας είναι να μην αναγνωρίζει το δικαίωμα αυτοπροσδιορισμού, είτε συλλογικού είτε ατομικού, των εθνικών μειονοτήτων που βρίσκονται στην εδαφική της επικράτεια. Η ανελεύθερη αυτή πρακτική καταδεικνύει με τον πιο εμφανή τρόπο την άμεση επίδραση που έχει ο εθνικισμός σε θέματα Δημοκρατίας. Αυτό σημαίνει ότι πλήθος δραστηριοτήτων της καθημερινής ζωής ολόκληρων πληθυσμιακών ομάδων επηρεάζεται αρνητικά από το φαινόμενο του εθνικισμού. Έχει πλέον διαπιστωθεί ότι η φαντασιακή κατασκευή της έννοιας “ έθνος” θέτει σε πολλαπλούς κινδύνους τα δημοκρατικά δικαιώματα των μειονοτήτων, διότι έχει ως αποτέλεσμα να καταστέλλεται κάθε εκδήλωση διαφορετικότητας και κάθε αυτόβουλη έκφραση της ιδιαιτερότητας και της ταυτότητας των ποικίλων πολιτισμικών ομάδων. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι τα “έθνη” κατασκευάζονται με τεχνητό τρόπο από τα κράτη, και όχι τα κράτη από τα “έθνη”. Έτσι, για την Ελλάδα, δεν υπάρχει ούτε τουρκική μειονότητα ούτε μακεδονική μειονότητα, κατά παράβαση των αποφάσεων της Διάσκεψης της τότε ΔΑΣΕ στην Κοπεγχάγη το 1990.

Σε όσους συμπολίτες μας αισθάνονται και αυτοπροσδιορίζονται ως “εθνικά Τούρκοι” δεν επιτρέπεται να εκφράσουν ελεύθερα και δημόσια την εθνική τους ταυτότητα. Κατά συνέπεια, καμία μειονοτική οργάνωση, κίνηση ή ένωση προσώπων δεν μπορεί να λειτουργήσει νόμιμα εάν στον τίτλο της περιλαμβάνει τον επάρατο όρο “τουρκικός”. Μια μυστική εγκύκλιος του Υπ. Εξωτερικού που εκδόθηκε στις αρχές της δεκαετίας του ΄80 προτρέπει τις δημόσιες υπηρεσίες να αποδέχονται μόνο το 5% των αιτήσεων που γίνονται από μέλη της μειονότητας στη Θράκη. Πολλές χιλιάδες Έλληνες πολίτες τουρκικής καταγωγής έχουν χάσει την ιθαγένειά τους, εξαιτίας του ρατσιστικού Άρθρου 19 του Κώδικα Ιθαγένειας, του οποίου αναμένεται η νομοθετική κατάργηση. Με αυθαίρετη απόφαση της Διοίκησης, όποιος μειονοτικός πολίτης έφευγε στο εξωτερικό για σπουδές ή για ένα απλό ταξίδι μπορούσε επιστρέφοντας να ανακαλύψει ότι του είχε αφαιρεθεί η ιδιότητα του Έλληνα πολίτη. Οι πρακτικές επιπτώσεις αυτού του επαίσχυντου απαρτχαϊντ ήταν τεράστιες : Ηλικιωμένοι άνθρωποι που είχαν δουλέψει επί δεκαετίες έχαναν το δικαίωμα στη σύνταξη, άρρωστοι γέροντες έχαναν την πρόσβαση στην ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, και νεαρά παιδιά αναγκάζονταν να διακόψουν τη γυμνασιακή τους εκπαίδευση, αφού μετατρέπονταν σε ανιθαγενείς, δηλαδή σε “ανθρώπους - φαντάσματα”. Δυστυχώς, ακόμη και σήμερα, δεν προβλέπεται διαδικασία επαναχορήγησης της ιθαγένειας για όσους απ' αυτούς εξακολουθούν να ζούν στην Ελλάδα, ενώ έχει αποκλειστεί και η περίπτωση απόδοσης της ιθαγένειας όσων βρίσκονται στο εξωτερικό. Επίσης, οι διοικητικές εγκύκλιοι και διατάξεις που αφορούν την επιτηρούμενη ζώνη της Θράκης παραμένουν σε ισχύ, αφού δεν επιτρέπεται σε κανένα Ευρωπαίο πολίτη ή διπλωμάτη να επισκεφθεί χωρίς άδεια την περιοχή αυτή, ενώ είναι ιδιαίτερα έντονη η αστυνομική παρουσία και παρακολούθηση των επισκεπτών. Το ελληνικό κράτος επιμένει να διορίζει μουφτήδες της αρεσκείας του ως θρησκευτικούς ηγέτες της μειονότητας και να ασκεί ποινικές διώξεις στους εκλεγμένους θρησκευτικούς άρχοντες, με την κατηγορία της “αντιποίησης αρχής”. Άλλη μια επίπτωση του εθνικισμού στις διαδικασίες της Δημοκρατίας είναι η προσπάθεια αλλοίωσης της πολιτικής βούλησης που επιχειρείται στη Θράκη μέσω του εκλογικού νόμου, που ιδρύει μεγάλες νομαρχιακές περιφέρειες, συγχωνεύοντας ελληνόφωνες και τουρκόφωνες περιοχές, με προφανή στόχο την παρεμπόδιση της εκλογής εκπροσώπων της μειονότητας σε νομαρχιακό επίπεδο. Γι' αυτό το λόγο, ενοποιήθηκαν, αφενός, η Ξάνθη, η Καβάλα και η Δράμα (ως Νομοί), και, αφετέρου, η Ροδόπη και ο Έβρος. Όσον αφορά την εκπαίδευση, ελάχιστοι κατόρθωσαν να αξιοποιήσουν τις αξιέπαινες ρυθμίσεις του Γ. Παπανδρέου που προβλέπουν καθεστώς “θετικών διακρίσεων” υπέρ των παιδιών της μειονότητας που θέλουν να εισαχθούν στα ΑΕΙ και τα ΤΕΙ, διότι υπάρχει ήδη τεράστιο ανεπίλυτο πρόβλημα σε επίπεδο Μέσης και Κατώτερης εκπαίδευσης. Τα μειονοτικά σχολεία δεν είναι σε θέση να προσφέρουν κατάλληλη εκπαίδευση, επειδή, με ευθύνη του ελληνικού κράτους, λείπει τόσο το απαραίτητο έμψυχο διδακτικό προσωπικό όσο και οι υλικοτεχνικές προϋποθέσεις (βιβλία, εγκαταστάσεις κλπ.), ενώ ούτε στα ελληνικά σχολεία είναι απρόσκοπτη η φοίτηση, αφού δεν υπάρχει η κατάλληλη υποδομή ούτε η προσχολική αγωγή που θα μπορούσε να βοηθήσει να ενταχθούν ομαλά στο εκπαιδευτικό σύστημα παιδιά που δεν έχουν ως μητρική τους γλώσσα την ελληνική. Τέλος, είναι χαρακτηριστικό να αναφερθεί ότι το 1923 η τουρκική μειονότητα αριθμούσε 120.000 ανθρώπους και κατείχε 85% της ιδιοκτησίας της γης, ενώ στις αρχές της δεκαετίας του ΄90 αριθμούσε μόλις 80.000 ανθρώπους (παρά τον αυξημένο ρυθμό γεννήσεων) και κατείχε μόνο το 35% της ιδιοκτησίας της γης. Αυτό οφείλεται σε μια εθνικιστική και ρατσιστική πολιτική του ελληνικού κράτους που, αφενός εκχωρούσε χαριστικά δάνεια σε Έλληνες για να εγκατασταθούν στην περιοχή και, αφετέρου, προέβαινε σε επιλεκτικές αναγκαστικές απαλλοτριώσεις σε βάρος της περιουσίας των Τούρκων της Θράκης. Δυστυχώς, στον τομέα αυτό, η Ελλάδα προσπαθούσε να μιμηθεί τις αντίστοιχες απαράδεκτες πράξεις της Τουρκίας.

Ταυτόχρονα, συνεχίζονται οι διώξεις Ελλήνων πολιτών που αυτοπροσδιορίζονται ως εθνικά Μακεδόνες, επειδή χρησιμοποιούν δημόσια τη μητρική τους γλώσσα. Έτσι, ο εισαγγελέας Φλώρινας είχε ασκήσει δίωξη κατά των μελών του κόμματος της μακεδονικής μειονότητας “Ουράνιο Τόξο” που είχαν αναρτήσει δίγλωσση επιγραφή - πινακίδα στα γραφεία του κόμματος τους, διότι υποτίθεται ότι με βάση το άρθρο 192 του Π.Κ. “προκάλεσαν τους πολίτες σε αμοιβαία διχόνοια”. Γενικότερα, απαγορεύεται η διδασκαλία της μακεδονικής γλώσσας, την οποία η ελληνική πολιτεία - αυτοαναγορευόμενη σε γλωσσολόγο - θεωρεί ως “ιδίωμα”, και όχι ως γλώσσα. Στη χώρα που διατείνεται ότι γέννησε τη δημοκρατία, όχι μόνο δεν πρέπει να διώκεται η χρήση οποιασδήποτε γλώσσας, αλλά αντίθετα, η πολιτεία, απαλλαγμένη από εθνικιστικές προκαταλήψεις, οφείλει να λάβει μέτρα για την προστασία και την καλλιέργειά της. Αντιθέτως, η Ελλάδα σύρεται και διασύρεται ενώπιον του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου για την άρνηση της να αναγνωρίσει ένα πολιτιστικό ίδρυμα που ονομάζεται “Στέγη του Μακεδονικού Πολιτισμού”. Αξίζει να σημειωθεί, επίσης, ότι οι εθνικά Μακεδόνες είναι οι μόνοι πολιτικοί πρόσφυγες που δεν τους επιτρέπεται ακόμη η είσοδος στην Ελλάδα, ούτε καν για να επισκεφθούν τους συγγενείς τους.

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ

Η θρησκευτική ελευθερία αποτελεί έναν άλλο τομέα για τον οποίο θα μπορούσε να ισχυριστεί κανείς ότι υπάρχει μεγάλη υστέρηση σε σχέση με τα τεκταινόμενα στον ευρωπαϊκό χώρο. Μάλιστα, Το Παρατηρητήριο του Ελσίνκι είχε εγκαίρως επισημάνει τις αρνητικές συνέπειες που συνεπάγεται για τα ανθρώπινα δικαιώματα η εκλογή, στη θέση του Αρχιεπισκόπου, ενός προσώπου αρκετά γνωστού για τις εθνικιστικές και φονταμενταλιστικές του αντιλήψεις. Το σπουδαιότερο ζήτημα που άπτεται της θρησκευτικής ελευθερίας είναι αυτό του διαχωρισμού της Εκκλησίας από το Κράτος. Εμείς θεωρούμε ότι όσο υπάρχει άθικτο αυτό το διοικητικό σύστημα συναλληλίας μεταξύ των δύο αυτών θεσμών, τόσο θα αποτελεί μια μόνιμη πηγή θρησκευτικών διακρίσεων σε βάρος των ασθενέστερων - κατά κανόνα - θρησκευτικών μειονοτήτων. Εξαιτίας του συστήματος αυτού, δεκάδες χιλιάδες συμπολίτες μας που ανήκουν σε θρησκευτικές μειονότητες αισθάνονται πολίτες δεύτερης κατηγορίας. Οι διώξεις για προσηλυτισμό συνεχίζονται αμείωτες, αφού μάλιστα δεν αναθεωρείται η απαράδεκτη συνταγματική διάταξη περί “απαγόρευσης του προσηλυτισμού” στο άρθρο 13 του Συντάγματος. Υπενθυμίζουμε την άσκηση δίωξης κατά της Χαράς Καλομοίρη για “διαλογισμό” (ούτε καν βουδισμό), την παρεμφερή άσκηση δίωξης κατά της Εύας Ανδρουτσοπούλου, διότι μιλούσε με θετικά λόγια για το βουδισμό στο φροντιστήριο ξένων γλωσσών όπου δίδασκε, τη διάλυση του σωματείου του ΚΕΦΕ με το σαθρό επιχείρημα ότι η δράση του είναι ασύμβατη προς τον “Ελληνορθόδοξο πολιτισμό”, και πολλές άλλες διώξεις Μαρτύρων του Ιεχωβά. Το γεγονός ότι στην Ελλάδα η διάδοση των θρησκευτικών απόψεων αποτελεί ποινικό αδίκημα οφείλεται στη βαθιά ριζωμένη εθνικιστική αντίληψη περί ταύτισης θρησκείας και έθνους, που παραβλέπει ενσυνείδητα τη βασική παραδοχή του Διαφωτισμού ότι η θρησκευτική πίστη αποτελεί προσωπική υπόθεση του κάθε ανθρώπου. Επίσης, είναι εξίσου αναχρονιστική και ανελεύθερη η νομοθεσία που διέπει την ίδρυση και λειτουργία ευκτηρίων οίκων και που ορίζει ότι είναι απαραίτητη και η γνωμοδότηση του οικείου Ορθόδοξου Μητροπολίτη. Στην πράξη, είναι εξαιρετικά δύσκολη υπόθεση η ανέγερση ενός ευκτηρίου οίκου από “ετερόδοξους” ή “αλλόθρησκους”, όπως αποκαλούνται χαρακτηριστικά οι Έλληνες πολίτες που τυχαίνει να έχουν διαφορετικές θρησκευτικές πεποιθήσεις. Εντυπωσιακή είναι και η άρνηση των νεκροταφείων να παραχωρήσουν χώρο για ταφή Μαρτύρων του Ιεχωβά, παρόλο που, σύμφωνα με τη νομοθεσία, τα νεκροταφεία ανήκουν στους Δήμους και τις Κοινότητες, και όχι στην Ορθόδοξη Εκκλησία. Επιπρόσθετα, η αναγραφή του θρησκεύματος στις ταυτότητες, μοναδικό φαινόμενο για τα ευρωπαϊκά δεδομένα, έχει επισύρει την πολιτική καταδίκη εκ μέρους του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Αλλά και το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο έχει ασχοληθεί επανειλημμένα με παραβιάσεις της θρησκευτικής ελευθερίας στην Ελλάδα καταδικάζοντας την άρνηση της Ελλάδας να αναγνωρίσει νομικά την Καθολική Εκκλησία και επικρίνοντας με δριμύτητα την ανωτέρω νομοθεσία περί ευκτηρίων οίκων (στην υπόθεση Μανουσάκη). Πρόκειται για έναν τομέα όπου ο αριθμός των παραβιάσεων είναι αμέτρητος. Πιστεύουμε ακράδαντα ότι όσο δεν προωθείται ο διαχωρισμός Εκκλησίας - Κράτους, τέτοιες παραβιάσεις θα εμφανίζονται συνεχώς, προκαλώντας στη διεθνή κοινή γνώμη έντονες και εύλογες αμφιβολίες ως προς τη θρησκευτική ουδετερότητα του ελληνικού κράτους.

ΤΣΙΓΓΑΝΟΙ

Ακόμη και τα οξύτατα κοινωνικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν σήμερα οι Τσιγγάνοι έχουν τις ρίζες τους στον ελληνικό εθνικισμό. Δεν είναι τυχαίο ότι πριν από το 1974 οι Τσιγγάνοι δεν είχαν ελληνικές ταυτότητες, και δεν θεωρούνταν Έλληνες πολίτες.

Τα τελευταία χρόνια οι περισσότερες παραβιάσεις δικαιωμάτων των Τσιγγάνων προέρχονται από την Τοπική Αυτοδιοίκηση, η οποία μερικές φορές υποθάλπει ρατσιστικές συμπεριφορές που εκδηλώνονται μέσα στις τοπικές κοινωνίες. Έτσι, ο Δήμος Ευόσμου είχε επιδοθεί σε έναν ανελέητο δικαστικό αγώνα για την εκδίωξη 3500 Τσιγγάνων, ενώ οι γειτονικοί Δήμοι αρνούνταν την εγκατάσταση τους στις περιοχές τους. Παρόμοια αίτηση ασφαλιστικών μέτρων, σε βάρος 70 οικογενειών Τσιγγάνων, που ευτυχώς απορρίφθηκε, είχε υποβάλει πέρσι και ο Δήμος Καλαμάτας. Ιδιαίτερη και άκρως ρατσιστική περίπτωση αποτελεί ο Δήμος Άνω Λιοσίων, που έδιωξε τους Τσιγγάνους με τη βία από χώρο του Υπουργείου Υγείας, όπου διέμεναν εδώ και 15 χρόνια, ενώ τους εμποδίζει να μείνουν ακόμη και στα δικά τους οικόπεδα, καθώς τους απορρίπτει συστηματικά τις άδειες οικοδόμησης, προβαίνει σε επιλεκτικές απαλλοτριώσεις, και γκρεμίζει τις παράγκες τους με το πρόσχημα της “αυθαίρετης δόμησης”. Πρόσφατα, είδε το φως της δημοσιότητας μια συγκλονιστική περίπτωση βασανισμού δύο ανήλικων Τσιγγάνων στο Αστυνομικό Τμήμα του Μεσολογγίου. Η ιατροδικαστική έκθεση είναι καταπέλτης, και το Παρατηρητήριο του Ελσίνκι θα υποβάλει τις σχετικές μηνύσεις. Στην εθνικιστική Ελλάδα τα βάσανα των Τσιγγάνων δεν έχουν τελειωμό : έλλειψη ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, έλλειψη παιδείας, άθλιες συνθήκες διαβίωσης στους καταυλισμούς, φτώχεια και εξαθλίωση.

ΑΝΤΙΡΡΗΣΙΕΣ ΣΥΝΕΙΔΗΣΗΣ

Μέχρι τον Ιούνιο του 1997 η Ελλάδα ήταν η μόνη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης που δεν είχε αναγνωρίσει το δικαίωμα στην άρνηση στράτευσης για λόγους συνείδησης και δεν είχε θεσπίσει εναλλακτική κοινωνική θητεία εκτός στρατεύματος. Τελικά, παρά τις αντιδράσεις του εθνικιστικού κατεστημένου (πολιτικού και στρατιωτικού), ψηφίστηκε από τη Βουλή η σχετική νομοθεσία. Ωστόσο, οι διώξεις συνεχίζονται. Στις 24 και 27 Μαΐου 1998 αντίστοιχα, συνελήφθησαν δύο αντιρρησίες συνείδησης (ο Λάζαρος Πετρομελίδης και ο Γιώργος Μεριτζιώτης), ενώ λίγες μέρες νωρίτερα είχε γίνει απόπειρα σύλληψης του γνωστού αντιρρησία Θανάση Μακρή. Παρά το γεγονός ότι αρκετοί αντιρρησίες συνείδησης επιθυμούν την υπαγωγή τους στο νέο θεσμό της εναλλακτικής θητείας οι διαδικασίες που προβλέπει ο νόμος είναι τόσο δύσκολες που δεν τους το επιτρέπουν. Για παράδειγμα, είναι αδύνατο, για έναν αντιρρησία με ένταλμα σύλληψης σε βάρος του, να λάβει βεβαίωση περί μη οπλοφορίας από το Αστυνομικό Τμήμα, διότι δεν έχει ανασταλεί η ισχύς των ενταλμάτων σύλληψης κατά τη διαδικασία υπαγωγής στην εναλλακτική θητεία, γεγονός που συνεπάγεται την άμεση σύλληψη του αντιρρησία. Τέτοιου είδους απαράδεκτα διαδικαστικά εμπόδια παρακωλύουν την ίδια την εφαρμογή της νέας νομοθεσίας. Επιπλέον, πρέπει να σημειωθεί ότι πολλές από τις ουσιαστικές διατάξεις του νέου νόμου περί εναλλακτικής θητείας θεσπίζουν ανεπίτρεπτές δυσμενείς διακρίσεις σε βάρος των αντιρρησιών συνείδησης. Ενδεικτικά, επισημαίνουμε τη διπλάσια διάρκεια της κοινωνικής θητείας, 36 μήνες, κατά παράβαση συστάσεων των διεθνών οργανισμών, την απαγόρευση επιτέλεσης κοινωνικής θητείας στις περιοχές Αττικής και Θεσ/νίκης, και την ανυπαρξία ενός πολιτικού φορέα διαχείρισης της κοινωνικής θητείας που να είναι ανεξάρτητος από το Υ.Ε.Θ.Α. Επίσης, αποτελεί εμπαιγμό το ύψος της αποζημίωσης με την οποία ο αντιρρησίας καλείται να καλύψει τις ανάγκες στέγασης, σίτισης και ένδυσης, που ανέρχεται στις 50.000 δρχ. το μήνα, γεγονός που υπονομεύει τον ίδιο το θεσμό της κοινωνικής θητείας, αφού θα μπορούν να υπαχθούν σε αυτόν μόνο οι “έχοντες και κατέχοντες”, Εξάλλου, πολλοί Μάρτυρες του Ιεχωβά εξακολουθούν να βρίσκονται στις φυλακές, ενώ οι ολικοί αρνητές στράτευσης συνεχίζουν να βρίσκονται στην παρανομία. Την ίδια στιγμή το ένα τρίτο των χωρών της Ε.Ε. έχουν εθελοντικό στρατό, οι υπόλοιπες πέντε χώρες έχουν ίσης διάρκειας κοινωνική θητεία με τη στρατιωτική, και οι υπόλοιπες τέσσερις έχουν ελαφρά προσαυξημένη κατά 3 ή 4 μήνες επιπλέον κοινωνική θητεία. Δεν χωράει αμφιβολία ότι και πάλι ο εθνικισμός είναι υπεύθυνος για την έντονη αυτή απόκλιση της ελληνικής με την ευρωπαϊκή θεσμική πραγματικότητα.

ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ - ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΣ - ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ

Σύμφωνα με την έγκυρη έρευνα του “Ευρωβαρόμετρου”, η Ελλάδα μετά το 1993 αποτελεί την πιο ξενόφοβη χώρα της Ευρώπης. Στην τελευταία ετήσια καταμέτρηση του παλμού της ξενοφοβίας και του ρατσισμού σε όλες τις χώρες - μέλη της Ε.Ε. (για το 1997), το Ευρωβαρόμετρο (που είναι μια πανευρωπαϊκή δημοσκόπηση) κατατάσει και πάλι πρώτη την Ελλάδα, αφού το 71% την κατοίκων της θεωρεί ότι οι ξένοι που ζούν στον τόπο μας είναι “παρά πολλοί”. Τη δεύτερη θέση έχει το Βέλγιο, και ακολουθούν η Ιταλία, η Γερμανία και η Αυστρία. Πράξείς ρατσιστικές συμβαίνουν εδώ και πολλά χρόνια στην Ελλάδα. Δεν είναι μόνο τα όπλα κάποιων αστυνομικών που επιλεκτικά πυροκροτούν σε βάρος Αλβανών, αλλά και οι θρασύτατες επιθέσεις τραμπούκων της “Χρυσής Αυγής” εναντίον μεταναστών που περπατάνε αμέριμνοι στο δρόμο. Επίσης, η ευκολία με την οποία “ξεφύτρωσαν” σε τόσες διαφορετικές περιοχές της χώρας οι περίφημοι “εξεγερμένοι νοικοκυραίοι”, και μάλιστα οργανωμένοι σε σωματεία, που θυμίζουν λίγο τους “αγανακτισμένους πολίτες” άλλων εποχών, και είναι τόσο πρόθυμοι για εκδίκηση, βία και αντιδικία, θα έπρεπε να είχαν ωθήσει τη δημοκρατική κοινωνία σε κάποια αντίδραση κατά του ρατσισμού. Το γεγονός ότι αυτό δεν συνέβη στην Ελλάδα, ενώ βλέπουμε να συμβαίνει σε άλλες χώρες, οφείλεται ακριβώς στον ελληνικό εθνικισμό. Η στυγερή και βάναυση δολοφονία του Νυγηριανού μετανάστη στο Περιστέρι αποκαλύπτει και στους πιο δύσπιστους ότι υπάρχει πια εντονότατο πρόβλημα ρατσισμού που διαβρώνει τα θεμέλια της ελληνικής κοινωνίας. Εξάλλου, το πολύ θετικό βήμα της νομιμοποίησης των μεταναστών είναι ελλιπές, καθώς συναντά τρομακτικές γραφειοκρατικές δυσκολίες, αλλά εμπεριέχει και αρνητικότατες διατάξεις, όπως η εμμονή στην επίκληση επικίνδυνων ρητρών που αναφέρονται στο λεγόμενο “δημόσιο συμφέρον” ή στην αόριστη έννοια της “εθνικής ασφάλειας”, προκειμένου να ανασταλούν οι άδειες των μεταναστών εάν η πολιτεία αποφασίσει μελλοντικά να υιοθετήσει σκληρή αντιμεταναστευτική πολιτική. Τέλος, είναι αξιοσημείωτο ότι εκκρεμούν ακόμη τα προεδρικά διατάγματα που θα βελτίωναν τις διαδικασίες χορήγησης ασύλου και θα διασφάλιζαν αποτελεσματικά τα δικαιώματα των πολιτικών προσφύγων.

ΑΝΕΛΕΥΘΕΡΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΤΟΥ ΠΟΙΝΙΚΟΥ ΚΩΔΙΚΑ.

Μία σειρά διατάξεων του Ποινικού Κώδικα περιορίζουν σημαντικά την συνταγματικά κατοχυρωμένη ελευθερία της έκφρασης, που αποτελεί απαραίτητο στοιχείο για τη λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος. Ενώ σε μία σύγχρονή φιλελεύθερη κοινωνία θα πρέπει να τιμωρούνται μόνον οι πράξεις, και όχι ο λόγος, ακόμη και αν αυτός είναι εμπρηστικός, ενοχλητικός και προκλητικός, δυστυχώς, στην Ελλάδα παραμένουν σε ισχύ αρκετές αναχρονιστικές ποινικές διατάξεις που χαρακτηρίζονται από επικίνδυνη ασάφεια. Έτσι, το άρθρο 184 τιμωρεί όποιον “με οποιονδήποτε τρόπο” προκαλεί ή διεγείρει σε διάπραξη αδικήματος, το άρθρο 191 τιμωρεί όποιον διαδίδει ψευδείς ειδήσεις ή φήμες, το άρθρο 192 τιμωρεί όποιον διεγείρει τους πολίτες σε αμοιβαία διχόνοια, και το άρθρο 181 τιμωρεί όποιον περιυβρίζει σύμβολα του κράτους, την ίδια στιγμή που στις Η.Π.Α επιτρέπεται και το δικαίωμα στο κάψιμο της σημαίας με απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Ας μην ξεχνάμε τις συλλήψεις πολιτών που διαδήλωναν ενάντια στη διεξαγωγή των Ολυμπιακών Αγώνων το 2004 στην Αθήνα. Αυτό καταδεικνύει ότι φιμώνονται οι φωνές εκείνες που δεν συμμορφώνονται προς τις επίσημες κρατούσες απόψεις.

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Κλείνοντας αυτή την ομιλία, θα ήθελα να επισημάνω ότι ο μόνος δρόμος που οδηγεί στην αποτελεσματική επίλυση των προβλημάτων που σχετίζονται με τα ανθρώπινα δικαιώματα είναι η στενή συνεργασία ανάμεσα σε φορείς, οργανώσεις, προσωπικότητες, διανοούμενους, πολιτικούς και δημοσιογράφους που ενδιαφέρονται να συμβάλουν στη θετική αντιμετώπιση όλων αυτών των θεμάτων. Η επαγρύπνηση, η αλληλοενημέρωση και η κοινή δράση πάνω σε ζητήματα για τα οποία μπορούμε όλοι να συμφωνήσουμε είναι απόλυτα ενδεδειγμένες για να μπορέσουμε να αντιπαλέψουμε εκείνες τις συντηρητικές δυνάμεις που αντιμάχονται με ζήλο τα ανθρώπινα δικαιώματα.