Η στάση της "Αυγής" από ένα τρίτο μάτι

(Αυγή, 8/2/1998)

"Η ΓΡΑΜΜΗ που τηρείται είναι αυτή της σύνεσης και της ψυχραιμίας. Οι πατριωτικές φωνές δεν έχουν θέση ούτε στα ρεπορτάζ, αλλά ούτε και στην αρθρογραφία" επισημαίνει η έρευνα του πανεπιστημίου, κρίνοντας στο σύνολό του τον τρόπο που αντιμετώπισε η "Αυγή" την ελληνοτουρκική κρίση. Την έρευνα ειδικά για την "Αυγή" πραγματοποίησε η φοιτήτρια του τμήματος Χριστίνα Ρουγγέρη. Βασικό συμπέρασμα στο οποίο καταλήγει είναι η προσπάθεια της εφημερίδας πρώτον, να μην αντιμετωπίσει το θέμα των Ιμίων μεμονωμένα, αλλά στο πλαίσιο της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής που ακολουθείται τα τελευταία χρόνια, και δεύτερον, η προσπάθεια να μην εγκλωβιστεί στο κλίμα των ημερών και να μην προβεί στον απολογισμό της εν θερμώ, αλλά αφού έχει εκτιμήσει τα δεδομένα και έχει μεσολαβήσει ένα διάστημα.

Έτσι, ενώ η έρευνα καταγράφει πώς με την κλιμάκωση της έντασης το θέμα γίνεται πρωτοσέλιδο, διευκρινίζει ωστόσο ότι "όσο η υπόθεση βρίσκεται υπό εξέλιξη, τα σχόλια της εφημερίδας είναι συγκρατημένα, χωρίς ακρότητες και υπερβολές". Για να προσθέσει πως "κριτική ασκείται με την αποκλιμάκωση της έντασης και την απόσυρση των ναυτικών στρατιωτικών δυνάμεων των δύο χωρών από το Αιγαίο". Ακόμα όμως και στο πλαίσιο της κριτικής αυτής -όπως αναφέρει και η έρευνα- η εφημερίδα επιχειρεί μία ευρύτερη ανάλυση και εντοπισμό των αιτιών που οδήγησαν στην κρίση.

Δεν υιοθετεί λοιπόν έναν συλλήβδην αντιπολιτευτικό λόγο, αλλά καταρχήν "η κριτική απευθύνεται συλλογικά στην πολιτική ηγεσία, ήδη από την εποχή Παπανδρέου, για τους κακούς χειρισμούς στην εξωτερική πολιτική, τον απομονωτισμό από την Ευρώπη και τη στάση αδιαλλαξίας που επέδειξε η Ελλάδα στο Σκοπιανό". Περαιτέρω, η κριτική αυτή δεν στρέφεται αποκλειστικά στην κυβέρνηση Σημίτη, αλλά "οι ευθύνες επιμερίζονται και ως προς την καλλιέργεια κλίματος `εθνικιστικού παροξυσμού' και ηττοπάθειας. Αποδέκτες της κριτικής, η εσωκομματική αντιπολίτευση του ΠΑΣΟΚ, η αξιωματική αντιπολίτευση, η ΠΟΛ.ΑΝ. και το ΔΗΚΚΙ, αλλά και οι άνθρωποι των μέσων ενημέρωσης, παρουσιαστές, ρεπόρτερ και δημοσιογράφοι".

Η μη επιπόλαιη και χωρίς υστερόβουλες επιδιώξεις κάλυψη του γεγονότος από την εφημερίδα αποδεικνύεται και από τη μη χρησιμοποίηση στοιχείων ή εικόνων που θα καλλιεργούσαν το κλίμα εθνικιστικής έξαρσης ή θα αποσκοπούσαν στην εκμετάλλευση της ευαισθησίας του κοινού. "Δεν χρησιμοποιεί προκλητικά το φωτογραφικό υλικό και ιδίως στην πρώτη σελίδα" επισημαίνεται και διευκρινίζεται πως "ενδεικτικό της στάσης της εφημερίδας είναι το γεγονός ότι η επίμαχη φωτογραφία των Τούρκων δημοσιογράφων, που υπέστειλαν την ελληνική σημαία στα Ίμια, εμφανίζεται μόνο μία φορά και όχι πρωτοσέλιδη, χωρίς λεζάντα" καθώς επίσης ότι "όσον αφορά ειδικότερα την πτώση του ελικοπτέρου, πράγματι η εφημερίδα δεν χρησιμοποιεί το θέμα, εκμεταλλευόμενη τη δημόσια συγκίνηση, όπως μεγάλη μερίδα του Τύπου".

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στο κυριακάτικο φύλλο της Αυγής στις 4 Φεβρουαρίου 1996, όπου η εφημερίδα επιχειρεί έναν ευρύτερο απολογισμό -κάνοντας και τις ανάλογες κρίσεις- της έντασης που κυριάρχησε στο Αιγαίο. Η θέση της εφημερίδας καθίσταται εμφανής ήδη από τον κύριο τίτλο της πρώτης σελίδας: "Οι πατριδοκάπηλοι βλάπτουν σοβαρά την Ελλάδα". Ένα ξέσπασμα της εφημερίδας χαρακτηρίζει συγκεκριμένα η έρευνα το συγκεκριμένο φύλλο, όπου "χρησιμοποιεί σκληρή γλώσσα και επικρίνει όλους όσο εκτιμά ότι εκμεταλλεύτηκαν το θέμα για πολιτικούς και οικονομικούς σκοπούς".

Χωρίς να εξαιρείται ο πρωθυπουργός, που εμφανίζεται ως "τραγικά άτυχος" και κατηγορείται ότι έκανε "κλασικές γκάφες", στο στόχαστρο της εφημερίδας μπαίνουν οι εσωκομματικές διαδικασίες στο χώρο του ΠΑΣΟΚ ενόψει των παρασκηνιακών διεργασιών του συνεδρίου. Ειδικότερα κατηγορείται ο υπουργός Εθνικής Άμυνας που -όπως τονίζει η Αυγή- "επιχείρησε να βγει μπροστά, εκμεταλλευόμενος το κλίμα πατριωτισμού που καλλιέργησαν στον κόσμο τόσο μερίδα των ΜΜΕ όσο και η αντιπολίτευση", ενώ δεν ξεφεύγουν της κριτικής και άλλοι παράγοντες, όπως ο δήμαρχος Καλύμνου και σύσσωμη η αντιπολίτευση, με εξαίρεση το ΚΚΕ.

Δριμύ κατηγορώ απευθύνει η εφημερίδα και κατά των ΜΜΕ, εντύπων και ηλεκτρονικών, "για τη στάση που τήρησαν και το ρόλο που έπαιξαν στη διαμόρφωση ενός κλίματος διχασμού και ηττοπάθειας", όπως καταγράφει και η έρευνα. Η ίδια η Αυγή κρίνεται ωστόσο πως "μένει έξω από το παιχνίδι της δραματοποίησης, αντιμετωπίζοντας το θέμα ψύχραιμα και ρεαλιστικά, κάνοντας συνεχείς και μεγάλες προσπάθειες να περάσει αυτό το μήνυμα και στο αναγνωστικό κοινό". Σε μία ευρύτερη αποτίμηση εξάλλου της λειτουργίας των ΜΜΕ, η έρευνα επισημαίνει πως ούτως ή άλλως "η Αυγή λειτουργεί έξω από την κούρσα ανταγωνισμού στην οποία επιδίδονται κατά καιρούς οι μεγάλες αθηναϊκές εφημερίδες και εν γένει ο έντυπος καθημερινός και περιοδικός τύπος".

Ας μην ξεχνάμε, όπως προτρέπει η έρευνα, ότι "οι ειδήσεις δεν μας λένε πώς βλασταίνει ο σπόρος μέσα στο χώμα, μπορεί όμως να μας πουν πότε σκάει στην επιφάνεια το πρώτο βλαστάρι. Μπορεί ακόμη να μας πουν τι λέει κάποιος ότι συμβαίνει στο σπόρο κάτω από τη γη" (Lippman).