|
AIM
(Εναλλακτικό Δίκτυο Πληροφόρησης) -
Γραφείο Αθήνας
28/7/2000
ΦΙΛΙΠΟΒΙΤΣ
(ΚΑΙ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΤΟΥ ΤΥΠΟΥ): ΧΩΡΙΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΕΣ ΣΤΑ
ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΜΜΕ
του Παναγιώτη Δημητρά
Ελληνικό
Παρατηρητήριο των Συμφωνιών του
Ελσίνκι
Ο
Μίροσλαβ Φιλίποβιτς καταδικάστηκε
στις 26 Ιουλίου 2000, από στρατοδικείο
της σερβικής πόλης Νις, σε επταετή
φυλάκιση για κατασκοπεία και διασπορά
ψευδών ειδήσεων. Έκθεση αυτόπτη
μάρτυρα για τη δίκη, που εκδόθηκε από
την Επιτροπή για την Προστασία των
Δημοσιογράφων (CPJ) που εδρεύει στη Νέα
Υόρκη, ανέφερε ότι, σύμφωνα με την
απόφαση του δικαστηρίου, ο Φιλίποβιτς
κρίθηκε ένοχος για «εσκεμμένη συλλογή,
επεξεργασία και αποστολή ευαίσθητου
στρατιωτικού υλικού σε ξένους
οργανισμούς -συγκεκριμένα στο
Ινστιτούτο Ανταποκρίσεων Πολέμου και
Ειρήνης (IWPR) στο Λονδίνο και στο
Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων (AFP) στο
Παρίσι». Ο Πρόεδρος του Δικαστηρίου,
Συνταγματάρχης Ράντενκο
Μιλαντίνοβιτς, πρόσθεσε ότι ο
Φιλίποβιτς είχε γράψει για
υποτιθέμενες ωμότητες του
Γιουγκοσλαβικού Στρατού σε βάρος
μελών της αλβανικής εθνότητας στο
Κοσσυφοπέδιο κατά τη διάρκεια των
περσινών αεροπορικών επιθέσεων του
ΝΑΤΟ στη Γιουγκοσλαβία, και ότι είχε
περιγράψει τη γιουγκοσλαβική
στρατιωτική στρατηγική ως «την
τακτική φόνων και λεηλασιών». Σύμφωνα
με το Δικαστή Μιλαντίνοβιτς, ο
Φιλίποβιτς συγκεκριμένα ισχυριζόταν
ότι δυνάμεις του στρατού και της
σερβικής αστυνομίας είχαν λεηλατήσει
εγκαταλειμμένα αλβανικά χωριά και
είχαν σκοτώσει Αλβανίδες γυναίκες και
παιδιά. Είκοσι τέσσερις ώρες αργότερα,
ολόκληρη η διεθνής κοινότητα
οργανώσεων που υπερασπίζονται την
ελευθερία της έκφρασης καταδίκασε την
ετυμηγορία και την συνεχιζόμενη
παραβίαση της ελευθερίας της έκφρασης
στη Γιουγκοσλαβία.
Μπορεί
όλα αυτά να είναι πλέον πολύ γνωστά
στην ίδια τη Γιουγκοσλαβία, στις άλλες
βαλκανικές χώρες και στην υπόλοιπη
Ευρώπη, όπου οι περισσότεροι λογικοί
άνθρωποι θα συμμεριστούν την
αγανάκτηση για αυτή την πρωτοφανή
καταδίκη ενός δημοσιογράφου επειδή
έγραψε την αλήθεια. Όμως ελάχιστοι
Έλληνες θα το πρόσεξαν. Ακόμα
χειρότερα, όσοι το πρόσεξαν, θα
έμειναν με την εντύπωση ότι οι
κατηγορίες ίσως έχουν κάποια αλήθεια,
μια που οι σπάνιες αναφορές στο ζήτημα
ήταν «ουδέτερες» και δεν περιείχαν
καμία μνεία των αντιδράσεων της
δημοσιογραφικής κοινότητας.
Χαρακτηριστική
ήταν η αρχική κάλυψη του θέματος στην
αγγλόφωνη έκδοση της «Καθημερινής» (http://www.k-english.com/content.asp?id=41502&ekd=y),
που κυκλοφορεί καθημερινά ως ένθετο
στην αθηναϊκή έκδοση της “International Herald
Tribune”. Ένα από τα ειδησάρια της στήλης
“Balkan Briefs” στις 27 Ιουλίου είχε τίτλο «Γιουγκοσλαβικό
δικαστήριο στέλνει Σέρβο ρεπόρτερ στη
φυλακή για 7 χρόνια». Το ειδησάριο
έλεγε: «ΝΙΣ –Γιουγκοσλαβικό
στρατοδικείο καταδίκασε χθες Σέρβο
δημοσιογράφο, που ανέφερε ισχυρισμούς
για ωμότητες του στρατού πέρυσι στο
Κοσσυφοπέδιο, σε επτά χρόνια φυλάκιση
για κατασκοπεία και διασπορά ψευδών
ειδήσεων. Ο Μίροσλαβ Φιλίποβιτς, που
κρατείται από τις στρατιωτικές αρχές
πάνω από δύο μήνες, εργαζόταν για την
ανεξάρτητη ημερήσια εφημερίδα του
Βελιγραδίου Danas, για το γαλλικό
πρακτορείο ειδήσεων Agence France-Presse και
για το Ινστιτούτο Ανταποκρίσεων
Πολέμου και Ειρήνης που εδρεύει στο
Λονδίνο. Ο Δικαστής Ράντενκο
Μιλαντίνοβιτς διάβασε την ετυμηγορία
μετά τη διήμερη δίκη στη σερβική πόλη
Νις. Είπε ότι ο Φιλίποβιτς, 49 ετών,
καταδικάστηκε σε πέντε χρόνια ‘επειδή
από τα μέσα Ιουνίου 1999 έως το Μάιο 2000
προμηθευόταν μυστικά στρατιωτικά
στοιχεία με σκοπό την προώθησή τους
στους ξένους οργανισμούς IWPR και
πρακτορείο ειδήσεων AFP’. ‘Το παρόν
δικαστήριο συμπέρανε πέραν πάσης
αμφιβολίας ότι προμηθευόσαστε
μυστικά στρατιωτικά στοιχεία’, είπε
στον κατηγορούμενο.»
Οι
δύο ημερήσιες εφημερίδες, που συνήθως
είναι ευαίσθητες σε ζητήματα
ανθρωπίνων δικαιωμάτων, η «Αυγή» και η
«Ελευθεροτυπία», δεν περιλάμβαναν
παρά σύντομες αναφορές στα γενικά
τους άρθρα για την αναγγελία των
γιουγκοσλαβικών εκλογών, στα φύλλα
τους της 28ης Ιουλίου. Η «Ελευθεροτυπία»
δεν έγραψε τίποτα στις 27 Ιουλίου, ενώ η
«Αυγή» είχε μια σύντομη είδηση
παρόμοια με αυτήν της «Καθημερινής».
Με δύο εξαιρέσεις, οι άλλες κύριες
ελληνικές ημερήσιες εφημερίδες δεν
είχαν καμία απολύτως αναφορά στις 28
Ιουλίου, παρά τον αξιοσημείωτο αριθμό
δηλώσεων από πλευράς των κυρίων
διακυβερνητικών και μη κυβερνητικών
οργανισμών υπέρ της ελευθερίας του
τύπου, καθώς και από πλευράς ΕΕ. «Το
Βήμα», η «Καθημερινή» (τόσο στην
ελληνόφωνη όσο και στην αγγλόφωνη
έκδοσή της), ο «Ριζοσπάστης», η «Εξουσία»,
η «Απογευματινή», ο «Ελεύθερος Τύπος»
και το «Έθνος» σιώπησαν. «Τα Νέα», σε
μία στήλη που δημοσιεύει διεθνείς
ειδήσεις που δεν εμφανίζονται πουθενά
αλλού στον ελληνικό τύπο, δημοσίευσαν
το μόνο –στα ελληνικά-, ξεχωριστό και
κάπως περιεκτικό άρθρο, το οποίο
ανέφερε το βραβείο που έλαβε στο
Διαδίκτυο ο Φιλίποβιτς, καθώς και τη
δήλωση της Διεθνούς Αμνηστίας πριν τη
δίκη (αλλά καμία άλλη δήλωση Μη
Κυβερνητικής Οργάνωσης μετά τη δίκη).
Η μόνη σωστή κάλυψη ήταν εκείνη της
άλλης αγγλόφωνης ημερήσιας
εφημερίδας, της “Athens News” με τον
γεμάτο νόημα τίτλο «Καταγγέλλεται η
καταδίκη Σέρβου δημοσιογράφου» με
έμφαση στις διεθνείς αντιδράσεις (http://athensnews.dolnet.gr/athweb/nathens.print_unique?e=C&f=12711&m=A04&aa=2&eidos=S).
Αυτή
η στάση του ελληνικού τύπου έρχεται σε
έντονη αντίθεση με την άλλη πρόσφατη
υπόθεση «δημοσιογράφος ή κατάσκοπος;»,
την υπόθεση των δύο Τουρκοκύπριων,
συντάκτη και φωτογράφου της «Αβρούπα»,
που συνελήφθησαν στις αρχές Ιουλίου
2000, κατηγορήθηκαν για «κατασκοπεία»
αλλά αφέθηκαν ελεύθεροι στα μέσα
Ιουλίου. Η δίωξή τους από το καθεστώς
Ντενκτάς, που χρησιμοποιεί μεθόδους
παρόμοιες με εκείνες του καθεστώτος
Μιλόσεβιτς, καταδικάστηκε και αυτή
από τις συνήθεις διεθνείς ΜΚΟ που
υπερασπίζονται την ελευθερία της
έκφρασης. Εδώ, σύσσωμος ο ελληνικός
Τύπος ανέδειξε την είδηση και οι
καταδίκες αναφέρθηκαν ευρέως. Ακριβώς
όπως και οι τακτικές καταδίκες των
παραβιάσεων της ελευθερίας της
έκφρασης στην Τουρκία καλύπτονται
πάντοτε από τα ελληνικά ΜΜΕ τα οποία,
εντούτοις, σπάνια κάνουν οποιαδήποτε
αναφορά στις ακόμα πιο άφθονες
παρόμοιες παραβιάσεις στη Σερβία.
Δυστυχώς,
για μια ακόμα φορά, ο ελληνικός τύπος
επιβεβαιώνει ότι το υποκριτικό του
ενδιαφέρον για την υπεράσπιση της
ελευθερίας της έκφρασης εξαρτάται από
την πολιτική ταυτότητα του δράστη της
παραβίασης, καθώς και από το ΜΜΕ του
θύματος της παραβίασης. Οι κριτικοί
δημοσιογράφοι σε χώρες με καθεστώτα
που έχουν πολλούς φίλους στα ελληνικά
ΜΜΕ (όπως η Ρωσία και η Γιουγκοσλαβία)
δεν θα βρουν πολλούς υπερασπιστές της
δημοσιογραφικής τους ελευθερίας στον
ελληνικό τύπο. Αν, επιπλέον, είναι
ανταποκριτές δυτικών ΜΜΕ, που συνήθως
στην Ελλάδα κατηγορούνται για
ανθελληνική, αντισερβική, αντιρωσική
κλπ στάση, τότε δεν έχουν καμία
πιθανότητα να αναφερθεί καν το
πρόβλημά τους στις ελληνικές
εφημερίδες. Άλλωστε, τα τελευταία
χρόνια, ορισμένοι ανταποκριτές
δυτικών ΜΜΕ στην Ελλάδα έχουν γίνει
στόχος σφοδρών επιθέσεων από ελληνικά
ΜΜΕ και από την κυβέρνηση, και σχεδόν
κανείς δεν διαφώνησε ανοιχτά.
|
