AIM (Εναλλακτικό Δίκτυο Πληροφόρησης) - Γραφείο Ποντγκορίτσα

25/9/2000

ΤΟ ΜΑΥΡΟΒΟΥΝΙΟ ΚΑΙ ΟΙ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ: ΠΑΝΩΛΕΘΡΙΑ ΤΟΥ ΜΟΥΜΙΡ ΜΠΟΥΛΑΤΟΒΙΤΣ

Ντράσκο Τζουράνοβιτς 

……………………………………………………………………………..………..

Καταστροφή, φιάσκο, πανωλεθρία, η αρχή του τέλους των υποστηρικτών του καθεστώτος του Βελιγραδίου… Με διάφορους τρόπους τα ΜΜΕ προσπαθούν να περιγράψουν τι συνέβη στις 24 Σεπτεμβρίου στο Σοσιαλιστικό Λαϊκό Κόμμα (SNP) του Μομίρ Μπουλάτοβιτς στις ομοσπονδιακές εκλογές στο Μαυροβούνιο.

Οι αριθμοί μιλούν πειστικά για τις διαστάσεις του εκλογικού σεισμού που έπληξε το SNP. Παρά τις βροντώδεις ανακοινώσεις περί μαζικής συμμετοχής των εκλογέων, στο τέλος, όταν τα εκλογικά τμήματα έκλεισαν και όταν ήρθαν τα αποτελέσματα αργά το βράδυ, ήταν ξεκάθαρο ότι στο Μαυροβούνιο ούτε το 25 τοις εκατό των ψηφοφόρων δεν ψήφισε στις ομοσπονδιακές εκλογές. Ακόμα ακριβέστερα: στις 24 Σεπτεμβρίου, στα εκλογικά τμήματα εμφανίστηκαν τριάντα χιλιάδες λιγότεροι ψηφοφόροι από όσους στις βουλευτικές εκλογές του 1998 είχαν ψηφίσει υπέρ του SNP και των κομμάτων του σερβικού μπλοκ. Το κόμμα του Μπουλάτοβιτς, το Σερβικό Λαϊκό Κόμμα και η Γιουγκοσλαβική Ενωμένη Αριστερά (JUL), στις βουλευτικές εκλογές είχαν αποσπάσει την υποστήριξη περίπου 135 χιλιάδων ανθρώπων και τώρα, στις ομοσπονδιακές εκλογές, σύμφωνα με ακριβή στοιχεία που έδωσαν οι ελεγκτές της Δημοκρατικής Αντιπολίτευσης της Σερβίας (ΔΑΣ), ούτε 109 χιλιάδες ψηφοφόροι δεν ψήφισαν. Οι εκπρόσωποι του Σοσιαλιστικού Λαϊκού Κόμματος δίνουν την καλύτερη μαρτυρία για τη σύγχυση και το μετεκλογικό σοκ. Το βράδυ της Κυριακής γύρω στις 11μμ, ο Νέβεν Γκόσοβιτς, πρόεδρος της Εκλογικής Επιτροπής του Μαυροβουνίου, δήλωσε ότι περίπου 150 χιλιάδες άνθρωποι είχαν ψηφίσει στο Μαυροβούνιο, ισχυριζόμενος ότι «το 35 τοις εκατό των ψηφοφόρων συμμετείχε» στις εκλογές, «χωρίς τον αγροτικό πληθυσμό».

Μόλις μία ώρα νωρίτερα, τα λόγια του Γκόσοβιτς τα είχε διαψεύσει ο κομματικός του σύντροφος. Ο αντιπρόεδρος του SNP Ζόραν Ζίζιτς δήλωσε ότι 130 χιλιάδες ψηφοφόροι ψήφισαν στο Μαυροβούνιο, αλλά – αντίθετα με τον Γκόσοβιτς – ο Ζίζιτς υπολόγισε ότι αποτελούσαν το 43 τοις εκατό του εκλογικού σώματος!; Και την αμέσως επόμενη ημέρα, σε συνέντευξη τύπου, ο Ζίζιτς αρνήθηκε τα λόγια του. «Πρόσθετα στοιχεία που κατέφτασαν στη διάρκεια της νύχτας δείχνουν ότι στις εκλογές συμμετείχε μικρότερος αριθμός ψηφοφόρων από ό,τι είπα χθες το βράδυ. Δεν έχουμε ακριβή στοιχεία, αλλά ο αριθμός εκείνων που ψήφισαν βρίσκεται κάπου ανάμεσα στον αριθμό που ανέφερε η ΔΑΣ και σε εκείνον που ανέφερα», δήλωσε ο Ζίζιτς, εμφανώς σαστισμένος και αιφνιδιασμένος από τους αριθμούς που μιλούσαν εναντίον της πολιτικής που εκπροσωπεί.

Αν οι άνθρωποι του SNP ήταν άκρως ταραγμένοι, οι αντίπαλοί τους του Δημοκρατικού Κόμματος Σοσιαλιστών (DPS) ήταν έτοιμοι να πανηγυρίσουν δημοσίως. «Αυτές οι εκλογές αποτελούν απόδειξη άλλης μίας πολιτικής πανωλεθρίας της πολιτικής βίας, στο κέντρο της οποίας βρίσκεται η δικτατορία του Βελιγραδίου, και την οποία οι υπηρεσίες της στο Μαυροβούνιο απλώς εκτελούν», είπε ο Μίοντραγκ Βούκοβιτς, μέλος του εκτελεστικού γραφείου του DPS και σύμβουλος του Μαυροβούνιου προέδρου Τζουκάνοβιτς.

«Βέβαια, τα αποτελέσματα δείχνουν ότι από σήμερα το SNP δεν έχει υποστήριξη ούτε καν σε επτά δήμους όπου βρίσκεται στην εξουσία», επισήμανε ο Βούκοβιτς.

Επιτόπια στοιχεία δικαιώνουν την ανάλυση του Βούκοβιτς. Εκτός από τους δήμους της Αντριγεβίτσα, όπου πήγε στις εκλογές το 60 τοις εκατό των πολιτών, του Πλούζινε, όπου η προσέλευση ήταν 51 τοις εκατό, και του Κολάσιν, όπου άσκησαν το δικαίωμά τους ακριβώς οι μισοί εγγεγραμμένοι ψηφοφόροι (50,28%), σε όλους τους άλλους δήμους η προσέλευση των ψηφοφόρων ήταν εντελώς συντριπτική για το Σοσιαλιστικό Λαϊκό Κόμμα και τους εταίρους του στο συνασπισμό, JUL και Σερβικό Λαϊκό Κόμμα.

Η χαμηλότερη προσέλευση, όπως αναμενόταν, ήταν στην παλιά πρωτεύουσα του Μαυροβουνίου, το Τσέτινιε, όπου ψήφισε μόλις το 4,06% των εγγεγραμμένων ψηφοφόρων. Πολύ χαμηλή ήταν επίσης η προσέλευση στο Ρόζαγιε (5,23 τοις εκατό), το Ουλτσίν (6,70 %), το Μπαρ (14,95%), το Κοτόρ (15,69%), το Πλαβ (17,78%)… Όμως η μεγαλύτερη έκπληξη ήταν αναμφίβολα στις ψήφους στο βόρειο Μαυροβούνιο, το παραδοσιακό οχυρό του Σοσιαλιστικού Λαϊκού Κόμματος.

Στο Μπιέλο Πόλιε, το 25 τοις εκατό αποφάσισε να ψηφίσει, στο Μπεράνε το 33 τοις εκατό και στο Χερτσέγκ Νόβι, «τη νοτιότερη σερβική πόλη», όπου οι οπαδοί του Μπουλάτοβιτς νίκησαν στις τοπικές εκλογές και όπου η στρατιωτική αστυνομία φρουρούσε την ψηφοφορία – μόλις 33,60 τοις εκατό!

Τα αποτελέσματα από τις δύο μεγαλύτερες πόλεις – την Ποντγκορίτσα και το Νίκσιτς – μιλούν επίσης για σαφή πολιτική ήττα. Μόνο 10 χιλιάδες ψηφοφόροι (20,97 τοις εκατό) ψήφισαν στο Νίκσιτς, και στην Ποντγκορίτσα τα αποτελέσματα δείχνουν ότι το SNP έχει επτά χιλιάδες λιγότερους οπαδούς από ό,τι το Μάιο 2000 στις τοπικές εκλογές (ψήφισε περίπου το 25 τοις εκατό).

Πολλά μπορούσε να περιμένει κανείς την ημέρα των εκλογών. Σχεδόν όλες οι πόλεις του Μαυροβουνίου ήταν ερημωμένες, χωρίς το συνηθισμένο πλήθος και το σάλο των εκλογών. Στα αυτοσχέδια εκλογικά τμήματα, τα μέλη των εκλογικών επιτροπών κατά κύριο λόγο βαριόνταν. Αν και σύμφωνα με τις οδηγίες του προέδρου της εκλογικής επιτροπής, Νέβεν Γκόσοβιτς, μπορούσε κανείς να ψηφίσει χωρίς ταυτότητα (!), με εξαίρεση τους προαναφερθέντες δύο-τρεις δήμους δεν υπήρχαν πλήθη. Ως τις δύο το απόγευμα οι αναλύσεις έδειχναν ήδη ότι τα πράγματα δεν πήγαιναν καλά για το SNP: σύμφωνα με ελεγκτές της Δημοκρατικής Αντιπολίτευσης της Σερβίας, μέχρι εκείνη την ώρα είχε ψηφίσει μόλις το 9,75 τοις εκατό των πολιτών της Δημοκρατίας. Η περιστασιακή παρουσία στρατιωτικής αστυνομίας κοντά στα εκλογικά τμήματα ήταν επίσης μάταιη: στην πλειονότητά τους οι πολίτες δεν ήθελαν να ψηφίσουν ή τους είχε εντυπωθεί η στάση του κράτους ότι θα ήταν έξυπνο να είναι ‘απασχολημένοι κάνοντας κάτι άλλο εκείνη την ημέρα’.

Τότε ενεργοποιήθηκε ο διαβόητος μηχανισμός εκλογικής νοθείας. Ξαφνικά οι εκλογικές επιτροπές άρχισαν να δέχονται πολυάριθμα αιτήματα για ψήφο εκτός εκλογικού τμήματος. Η διαδικασία τέτοιας ψήφου καθορίζεται από το νόμο και είναι κυρίως ‘προνόμιο’ εκείνων που, λόγω ασθένειας, αναπηρίας ή γήρατος, δεν μπορούν να προσέλθουν στο εκλογικό τμήμα. Όμως ο αριθμός των ‘αιφνιδίως ανάπηρων’ ατόμων στο Μαυροβούνιο αυξανόταν ώρα με την ώρα. Μέχρι τις 5μμ είχαν καταγραφεί περισσότερα από 18 χιλιάδες τέτοια αιτήματα! Το ότι συνέβαινε κάτι παράνομο και ανώμαλο έγινε σαφές όταν το SNP αρνήθηκε στους ελεγκτές της ΔΑΣ να παρακολουθήσουν την ψηφοφορία εκτός των εκλογικών τμημάτων.

Τα αποτελέσματα της ψηφοφορίας έδειξαν ότι με αυτόν τον τρόπο το SNP κατάφερε να μειώσει έστω και λίγο την εκλογική πανωλεθρία: σχεδόν εννέα χιλιάδες (για την ακρίβεια: 8,925) ‘κλινήρεις και ασθενείς’ ψήφισαν εκείνη την Κυριακή, σχεδόν το δέκα τοις εκατό της συνολικής προσέλευσης των ψηφοφόρων!

Σε έκτακτη συνέντευξη τύπου το βράδυ της Κυριακής, ο Υπουργός Υγείας Μιομίρ Μουγκόσα μίλησε για τις διαστάσεις αυτής της ξαφνικής ‘επιδημίας’, αναφέροντας ότι οι υγειονομικές υπηρεσίες δεν είχαν καταγράψει την εμφάνιση κάποιας μυστηριώδους ασθένειας στο Μαυροβούνιο. «Δεν μπορούμε να προβούμε σε διάγνωση, αν και μου φαίνεται σαν ασθένεια έλλειψης ψήφων. Όμως ας μην προκαταλαμβάνουμε, οι επιδημιολογικές μας ομάδες θα επισκεφθούν τους ασθενείς ψηφοφόρους και, αφού η επιδημία έλαβε ανησυχητικές διαστάσεις, σκοπεύω να συγκαλέσω συνεδρίαση του εθνικού συμβουλίου υγείας», εκτίμησε ειρωνικά ο Δρ Μιομίρ Μουγκόσα. Τίποτα δεν μπόρεσε να βοηθήσει: παρ’ όλο που δεν ήταν απαραίτητο να έχει κανείς ταυτότητα για να ψηφίσει, παρ’ όλο που υπήρξε ένα εννέα τοις εκατό αιφνιδίως κλινήρων που λέγεται ότι ψήφισαν υπέρ του Μιλόσεβιτς, παρ’ όλο που στην εκλογική διαδικασία αναμίχθηκε η στρατιωτική αστυνομία, εντούτοις λιγότεροι από το ένα τέταρτο των Μαυροβούνιων πολιτών ανταποκρίθηκαν στην έκκληση για ψήφο. Αν από το συνολικό αριθμό (109 χιλιάδες) αφαιρεθεί το ποσοστό των χαλκευμένων ψήφων, και το ποσοστό εκείνων που ψήφισαν υπέρ του Κοστουνίτσα (σχεδόν δέκα τοις εκατό), συνάγεται ότι λιγότεροι από 90 χιλιάδες ψηφοφόροι ψήφισαν υπέρ του Σοσιαλιστικού Λαϊκού Κόμματος, 35 χιλιάδες λιγότεροι από ό,τι στις εκλογές του ’98.

Πού είναι τώρα οι 180 χιλιάδες ψήφοι υποστήριξης στο Μιλόσεβιτς, που είχε συλλέξει όταν προτάθηκε για υποψήφιος; Ένας από τους αντιπροέδρους του SNP, ο Πρέντραγκ Μπουλάτοβιτς, δήλωσε ότι άλλοι φταίνε για αυτή τη διαφορά. «Εμείς είχαμε φέρει 110 χιλιάδες ψήφους, οι άνθρωποι του JUL και του SNS ήταν υπεύθυνοι για τις υπόλοιπες», είπε ο Μπουλάτοβιτς.

Αν και όλοι στο SNP προσπαθούν να αντισταθμίσουν το πολιτικό φιάσκο με τη νίκη στις εκλογές για την ομοσπονδιακή βουλή των δημοκρατιών, είναι εμφανέστατο το ότι δεν μπορούν να εξηγήσουν τι συνέβη ακόμα και στους ίδιους τους τούς οπαδούς – πού χάθηκε η πίστη των Μαυροβούνιων στη Γιουγκοσλαβία χωρίς εναλλακτική λύση; Ο Μπουλάτοβιτς μοιάζει να έκανε το μεγάλο λάθος όταν πίστεψε ανεπιφύλακτα ότι θα αρκούσε να αναφέρει το όνομα του Μιλόσεβιτς και όλα θα λύνονταν προς όφελός του. Φαίνεται πως συνέβη ακριβώς το αντίθετο: σαν παθιασμένος χαρτοπαίκτης που έχει αρχίσει να χάνει, ο Μπουλάτοβιτς πόνταρε τα πάντα στην ‘τελευταία παρτίδα’ και έχασε.

Για να γίνουν τα πράγματα ακόμα χειρότερα για τον Μπουλάτοβιτς: εκείνος που νίκησε είναι ο άνθρωπος που παρακολούθησε τον αγώνα από τις κερκίδες – ο Μαυροβούνιος πρόεδρος Τζουκάνοβιτς. Η κυβέρνηση συνασπισμού του Μαυροβουνίου έχει κάθε λόγο να επιχαίρει, αποδείχθηκε ότι στην έκκλησή της για μποϊκοτάζ των νόθων εκλογών υπάκουσαν τα τρία τέταρτα των πολιτών. Και τώρα η κυβέρνηση μπορεί να περιμένει ήρεμα την έκβαση στη Σερβία και να υποστηρίξει τον Κοστουνίτσα. Κύκλοι κοντά στις αρχές εκτιμούν ότι, σε περίπτωση που αυτός νικήσει, ο κίνδυνος στρατιωτικής ενέργειας στο Μαυροβούνιο οπωσδήποτε θα εξαλειφθεί και ότι θα είναι εύκολο να διαπραγματευθούν και να φτάσουν σε συμφωνία με τον Κοστουνίτσα.

«Σήμερα είναι σαφές, αν μετρηθούν τίμια οι ψήφοι, ότι ο Μιλόσεβιτς απολαμβάνει υποστήριξης μικρότερης του 20 τοις εκατό στο Μαυροβούνιο. Και αν παραμείνει στην εξουσία διά της βίας, σε δύο μήνες αυτή η υποστήριξη θα είναι κάτω του πέντε τοις εκατό», λέει ο Μίοντραγκ Βούκοβιτς.

Μετά τις 24 Σεπτεμβρίου, ένα πράγμα μπορεί να υποστηριχθεί με βεβαιότητα: ένα κεφάλαιο της ιστορίας, τουλάχιστον σε ό,τι αφορά το Μαυροβούνιο, έχει τελειώσει: η πλειοψηφία των Μαυροβούνιων είπε ‘όχι’ στο Μιλόσεβιτς, ακριβώς όπως έχει ειπωθεί ‘όχι’ στη Γιουγκοσλαβία με βάση το σύνταγμα του Ζάμπλιακ του 1992. Όμως δεν θα ήταν ορθό να ερμηνευθούν τα αποτελέσματα του Σεπτεμβρίου σαν να είχε ήδη ολοκληρωθεί το δημοψήφισμα για ανεξάρτητο Μαυροβούνιο. Μετά από δέκα χρόνια που σκοντάφτουν, πέφτουν, προσπαθούν να σηκωθούν, οι περισσότεροι Μαυροβούνιοι μόλις τώρα κατάλαβαν τι δεν θέλουν. Η ιστορία του Μαυροβουνίου για την αναζήτηση της χαμένης ταυτότητας στην πραγματικότητα μόλις αρχίζει. Το καλό είναι ότι δεν θα χρειαστεί να σκεφτούν και να λάβουν αποφάσεις με ένα όπλο να τους σημαδεύει τον κρόταφο.