δικαιωματικά 10

Πρώτη Σελίδα Εισαγωγή Προηγούμενα Τεύχη Επικοινωνία
 

Ηλεκτρονική Επιθεώρηση για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα

τεύχος 10
Ιανουάριος 2001

 

 

Θεματική Ενότητα για Εθνικές Μειονότητες

Δήλωση ΕΠΣΕ για Αλβανία, Βουλγαρία, Γαλλία, Ελλάδα, Μακεδονία, Σλοβενία, Τουρκία: (Μερικά ή Πλήρως Μη Αναγνωρισμένες) Εθνικές Μειονότητες

Δήλωση ΕΟΔΜ για Ελλάδα: Επιστροφή στις «Παλιές, Κακές Εποχές»

Δήλωση Κέντρου Προάσπισης Ανθρώπινων Δικαιωμάτων: Εκλογές στη Χειμάρα και ΜΚΟ στην Ελλάδα

Απάντηση της Ελλάδας για τη Μουσουλμανική Μειονότητα στη Θράκη

Απάντηση της Τουρκίας για τις Εθνικές Μειονότητες

Σημειώσεις από την Απάντηση της Αλβανίας

   

ΔΗΛΩΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ
ΣΤΗ ΣΥΝΟΔΟ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ 2000 ΤΟΥ ΟΑΣΕ

24 Οκτωβρίου 2000

Εθνικές Μειονότητες στην Ελλάδα:
Επιστροφή στις «Παλιές, Κακές Εποχές»[1]


Στα τέλη Ιουλίου 1999, για πρώτη φορά στη σύγχρονη ιστορία της Ελλάδας, συζητήθηκε ο πιθανός εκσυγχρονισμός της πολιτικής της χώρας για τις μειονότητες και την ιθαγένεια. Με την ώθηση του Υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Παπανδρέου, που τότε θεωρείτο υποστηρικτής της πολυπολιτισμικότητας, η κοινή γνώμη πληροφορήθηκε ότι η Ελλάδα προχωρούσε επιτέλους προς την κατεύθυνση της εφαρμογής των διεθνώς παραδεκτών κανόνων για τις εθνικές μειονότητες και της αναγνώρισης του δικαιώματος αυτοπροσδιορισμού για τους Μακεδόνες και τους Τούρκους. Ο Γ. Παπανδρέου τότε είχε πει:

«Αν κάποιος έλληνας πολίτης αισθάνεται ότι είναι μιας ή μιας άλλης εθνικότητας, οι διεθνείς συμβάσεις του επιτρέπουν και η Ελλάδα είναι μια χώρα που σέβεται τις διεθνείς συμβάσεις (…) Δεν αμφισβητεί κανείς ότι υπάρχουν πάρα πολλοί μουσουλμάνοι τουρκικής καταγωγής. Βεβαίως, οι Συνθήκες [της Λωζάννης] μιλάνε για μουσουλμάνους… Εάν δεν αμφισβητούνται τα σύνορα, ποσώς μ' ενδιαφέρει το αν ο ένας λέγεται μουσουλμάνος ή Τούρκος, Βούλγαρος ή Πομάκος (…) Αυτός ο οποίος αισθάνεται ότι είναι αυτής της [μακεδονικής] καταγωγής η Ελλάδα δεν έχει να το φοβηθεί αυτό και θέλω να τονίσω επίσης ότι δεν το λέω αυτό ως μια θεωρητική άσκηση δικιά μου, ως μια σκέψη δικιά μου. Είναι η πιο δεδομένη πρακτική, η οποία πραγματικά επιτρέπει να ενσωματωθούν μειονότητες σε όλη την Ευρώπη, σε άλλες χώρες όπως Καναδάς, Αυστραλία, ΗΠΑ, όπου ακριβώς αυτή η αντιμετώπιση εκτονώνει τα όποια προβλήματα θα μπορούσαν να υπάρξουν και επιτρέπει πραγματικά να ανθήσουν οι δημοκρατικοί θεσμοί και η αίσθηση αυτών των ανθρώπων ότι βρίσκονται και είναι πολίτες αυτής της χώρας.» (Περιοδικό «ΚΛΙΚ», 26/7/99 και Flash 961, 29/7/99).

Ένα χρόνο αργότερα, ο Γ. Παπανδρέου είχε αλλάξει στάση:

«Η θέση μας, σύμφωνα και με τη Συνθήκη του Συμβουλίου της Ευρώπης, την οποία έχουμε υπογράψει και θα κυρώσουμε στη Βουλή, είναι ένας όρος νομικός (…) Η κάθε χώρα έχει δικαίωμα να ορίσει η ίδια κυβέρνηση ποια αναγνωρίζει ως μειονότητα. Εμείς αναγνωρίζουμε ως μειονότητα τη μουσουλμανική μειονότητα. Αυτό δε σημαίνει ότι δεν αναγνωρίζουμε ότι υπάρχουν κάποιοι σλαβόφωνοι οι οποίοι είναι στη χώρα μας. Δεν αποτελούν μειονότητα με τη νομική έννοια. Η μειονότητα με τη νομική έννοια έχει και συνέπειες, σε ό,τι αφορά τα δικαιώματά τους. Π.χ., για σχολεία ή δεν ξέρω τι άλλο. Δεύτερον, την αναγνωρίζουμε αυτή τη μειονότητα ως μουσουλμανική. Αυτό δε σημαίνει, όμως, ότι δεν έχουν δικαίωμα ατομικά να αυτοπροσδιορίζονται. Να πει κανείς ότι «Εγώ έχω τουρκική καταγωγή, άρα είμαι Τούρκος», «Εγώ είμαι Πομάκος» κλπ. Αυτό είναι ακριβώς αυτό που λέει ο ΟΑΣΕ, ο Βαντερστούλ...»

Πρόκειται σίγουρα για περίεργο, αν όχι διαστρεβλωμένο τρόπο ερμηνείας των εγγράφων του ΟΑΣΕ και των θέσεων του Ύπατου Αρμοστή του ΟΑΣΕ για τις Εθνικές Μειονότητες. Αρκεί να λεχθεί ότι όλοι οι εκλεγμένοι ηγέτες της «μουσουλμανικής μειονότητας» διεκδικούν το δικαίωμα να αναγνωρίζεται η μειονότητα ως τουρκική. Αυτό συμβαδίζει με την πραγματικότητα. Μία έρευνα του «Euromosaic»[2] της ΕΕ που διεξήχθη μεταξύ μειονοτικών της Θράκης κατέγραψε το 1995 ότι το 80% των μελών της μειονότητας έχουν τουρκική ταυτότητα (έναντι 10% που έχουν ελληνική ταυτότητα).

Συμβατή με αυτή τη θέση ήταν η απάντηση της ελληνικής κυβέρνησης, μέσω του εκπροσώπου της, Υπουργού Τύπου και ΜΜΕ Δημήτρη Ρέππα, σε μία έκκληση της ομάδας «Πράσινη και Ευρωπαϊκή Ελεύθερη Συμμαχία» του Ευρωκοινοβουλίου προς τον Πρωθυπουργό Κώστα Σημίτη, το Μάιο 2000, για την αναγνώριση της μακεδονικής γλώσσας και την εισαγωγή της στο εκπαιδευτικό σύστημα: «Δεν μας απασχολεί τέτοιο θέμα»[3].

Στη φετινή της έκθεση, η ECRI δήλωνε ότι «τα προβλήματα των μειονοτήτων είναι αλληλένδετα με το γεγονός ότι η ελληνική κοινωνία διστάζει να αναγνωρίσει την πολυπολιτισμική της πραγματικότητα». Οι συστάσεις της περιλάμβαναν «την ανάγκη να αντιμετωπιστεί η κατάσταση και τα ιδιαίτερα προβλήματα των ομάδων πληθυσμού μη ελληνικής καταγωγής και, την ανάγκη ευαισθητοποίησης του πλατιού κοινού στον πολυπολιτισμική πραγματικότητα της ελληνικής κοινωνίας». Σε αυτήν την κριτική της ECRI, η αντίκρουση της ελληνικής κυβέρνησης ήταν σχεδόν κατηγορηματική απόρριψη. Τόνιζε ότι δεν υπάρχει καμία «προσχώρηση της Ελληνικής Κυβέρνησης στην αντίληψη περί πολυ-πολιτισμικού  χαρακτήρα της Ελληνικής κοινωνίας».

Ποια είναι η μεταχείριση των μειονοτήτων στην Ελλάδα; Θα καταλήξουμε με το ακόλουθο εύγλωττο απόσπασμα από την «Ετήσια Έκθεση 1999» του Συνηγόρου του Πολίτη:

«Οι προσβολές των δικαιωμάτων του ανθρώπου από τη δημόσια διοίκηση (…) μπορεί να κωδικοποιηθούν στο τετράπτυχο: αυθαιρεσία - αδιαφορία - μεροληψία - ατιμωρησία, το οποίο μάλιστα αναπτύσσει τις ακραίες συνέπειές του, όταν εφαρμόζεται σε βάρος ευάλωτων κοινωνικών ομάδων. Διαπιστώθηκε ότι συχνά η δημόσια διοίκηση επικαλείται αυθαίρετα το δημόσιο συμφέρον, προκειμένου να επιβάλει περιορισμούς σε ατομικά δικαιώματα ή αδρανεί παράνομα, όταν ανακύπτει η συνταγματική της υποχρέωση να προστατεύσει τα ανθρώπινα δικαιώματα Τα φαινόμενα αυτά δε θα εκλείψουν, όσο αδρανούν οι κυρωτικοί μηχανισμοί που η ίδια η διοίκηση διαθέτει. [σ. 18].(…) Αναπαράγοντας τα πιο καθυστερημένα ανακλαστικά της κοινωνίας μας, η διοίκηση συχνά δείχνει το χειρότερο πρόσωπό της όταν καλείται να συναλλαγεί με τα μέλη μειονοτικών ομάδων του πληθυσμού [σ. 70]. Η παθολογία των δικαιωμάτων του ανθρώπου στη χώρα μας είναι πρωτίστως πρόβλημα εφαρμογής των κειμένων συνταγματικών και νομοθετικών διατάξεων και δεν οφείλεται σε ελλείψεις της νομοθεσίας. [σ. 69]. Αποτελεί πλέον κοινή πεποίθηση ότι στη δημόσια διοίκηση τείνει να επικρατήσει μια αίσθηση ατιμωρησίας, που σε ορισμένους τομείς ευνοεί την περιστασιακή παρανομία, σε άλλους όμως έχει παγιώσει καθεστώς γενικευμένης ανομίας και διαφθοράς [σ.70]



[1] Για λεπτομερή έκθεση βλ: IHF/ΕΠΣΕ/ΕΟΔΜ «Έκθεση προς τη Συνάντηση για την Επισκόπηση της Υλοποίησης των Συμφωνιών του ΟΑΣΕ για Θέματα Ανθρώπινης Διάστασης: Ελλάδα» Βαρσοβία 17-27 Οκτωβρίου 2000.

[3] Αυγή, 26 Μαΐου 2000.

 

 


 

Ηλεκτρονική Επιθεώρηση για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα

τεύχος 10
Ιανουάριος 2001


Το πρωτοτυπο κειμενο στα αγγλικά
Μετάφραση
από το αγγλικό
πρωτότυπο:
Νίκος Μαστρακούλης


Έκθεση προς τη Συνάντηση για την Επισκόπηση της Υλοποίησης των Συμφωνιών του ΟΑΣΕ για Θέματα Ανθρώπινης Διάστασης:Ελλάδα
Βαρσοβία, 17-27 Οκτωβρίου 2000

από τη Διεθνή Ομοσπονδία Ελσίνκι για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα (IHF), το Ελληνικό Παρατηρητήριο των Συμφωνιών του Ελσίνκι (ΕΠΣΕ) και την Ελληνική Ομάδα για τα Δικαιώματα των Μειονοτήτων (ΕΟΔΜ)




Special Web Page on the OSCE Human Dimension Implementation Meeting
October 17-27, 2000




Report to the OSCE Implementation Meeting on Human Dimension Issues
Warsaw 17-27 October 2000

by the International Helsinki Federation for Human Rights (IHF)




Report to the OSCE Implementation Meeting on Human Dimension Issues: Greece
Warsaw, 17-27 October 2000

by the International Helsinki Federation for Human Rights (IHF), Greek Helsinki Monitor (GHM) and Minority Rights Group-Greece (MRG-G)

 
 
 
δικαιωματικά!
τεύχος 10, Ιανουάριος 2001
πρώτη σελίδα - εισαγωγή - προηγούμενα τεύχη - επικοινωνία