Εμείς,
οι Φράγκοι και ο Ρατσισμός
Η Παρουσίαση της
δεύτερης Έκθεσης της ECRI για την Ελλάδα στην
Ελλάδα
(Αμφιθέατρο ΥΠΕΞ.
29/6/00)
[1.596 λέξεις]
του Βασίλη Αγγουρά
Στις 29 και 30 Ιουνίου
πραγματοποιήθηκε στο αμφιθέατρο του Υπουργείου
Εξωτερικών "Γιάννος Κρανιδιώτης" διημερίδα
με τίτλο "Μετανάστες,
Ρατσισμός Ξενοφοβία, από τη Θεωρία στην Πράξη".
Την οργάνωση της συνάντησης διεξήγαν από κοινού
το "Ελληνικό Κέντρο Ευρωπαϊκών Μελετών
και Ερευνών", η "Γενική Γραμματεία
Νέας Γενιάς", η "Ελληνική Ένωση για
τα Δικαιώματα του Ανθρώπου" και το "Ίδρυμα
Μαραγκοπούλου για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου".
Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε επ' ευκαιρία της
παρουσίασης στην Ελλάδα της 2ης Έκθεσης της "Ευρωπαϊκής
Επιτροπής κατά του Ρατσισμού και της
Μισαλλοδοξίας-ECRI" του Συμβουλίου της
Ευρώπης για την Ελλάδα
Η έκθεση της ECRI αναφέρεται σε
θετικά μέτρα της κυβέρνησης κατά του ρατσισμού
και της μισαλλοδοξίας, μεταξύ των οποίων μέτρα
που αφορούν ορισμένες μειονότητες, μέτρα για τη
νομιμοποίηση των μεταναστών και η κατάργηση του
Άρθρου 19 του κώδικα ιθαγένειας. Επισημαίνει όμως
η Έκθεση τα προβλήματα ρατσισμού, αποκλεισμού
και διακρίσεων που παραμένουν, ιδιαίτερα
απέναντι στους Ρομά (τσιγγάνους), στους αλβανούς
και άλλους μετανάστες και στη μουσουλμανική
μειονότητα. Διαπιστώνει ότι τα προβλήματα αυτά
βρίσκονται μέσα στην ελληνική κοινωνία, η οποία
καθυστερεί να αντιληφθεί και να αποδεχθεί τη νέα
πολυπολιτισμική πραγματικότητα της χώρας.
Η ελληνική κυβέρνηση, δια του
κυβερνητικού εκπροσώπου, αντέδρασε,
απορρίπτοντας εξ ολοκλήρου την Έκθεση. Τη
χαρακτήρισε υπερβολική σε κατηγορίες τις οποίες
βασίζει σε αποσπασματική προσέγγιση που οδηγεί
σε λάθος συμπεράσματα. Κατέληξε δε
υποστηρίζοντας πως ακόμα και αν παρατηρούνται
ατέλειες ή ελλείψεις δεν είναι δυνατόν να
αποτελούν τη βάση και την αφορμή για να
διατυπώνονται κατηγορίες κατά της Ελλάδας. Ο κ.
Ρέππας, ενημερώνοντας τους πολιτικούς συντάκτες
στις 28 Ιουνίου, δήλωσε ότι "η ελληνική
κοινωνία είναι ανεκτική στο διαφορετικό" τονίζοντας
την ισονομία και ισοπολιτεία της που δεν
επιτρέπει διακρίσεις. Χαρακτήρισε δε την θεσμική
συγκρότηση της χώρας ως προς τα ζητήματα
προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων επαρκή.
Για την ελληνική κοινωνία τέλος ο κ. Ρέππας
διαπίστωσε πως "οι Έλληνες είναι πρωτοπόροι
σε νοοτροπία και αντίληψη που αποδέχονται το
ξένο και το διαφορετικό". Μπορεί ο κ. Ρέππας
διακατέχεται(;) από αυτήν την αντίληψη, όχι όμως
και το σύνολο των Ελλήνων πολιτών όπως οι δημότες
της Νέας Κίου για παράδειγμα.
Η πρώτη ημέρα της συνάντησης
ήταν και η πιο ενδιαφέρουσα σε ουσία. Κατ' αρχήν
την πρώτη μέρα έγινε η παρουσίαση της έκθεσης και
δεύτερον το κοινό είχε την ευκαιρία να ακούσει
ενδιαφέρουσες παρεμβάσεις από πολιτειακούς και
άλλους παράγοντες σχετικά με την ελληνική
εμπειρία. Παρεμβάσεις έγιναν από τον Υπουργό
Δικαιοσύνης Μ. Σταθόπουλο, την Υπουργό
Αναπληρωτή των Εξωτερικών Ε. Παπαζώη,
τον Υπουργό Εργασίας Τ. Γιαννίτση, τον
Συνήγορο του Πολίτη, Ν. Διαμαντούρο, τον
Διευθυντή της ΕΡΑ Γ. Τζανετάκο, τον
Καθηγητή Π. Παυλόπουλο κ.α. Ο τελευταίος
μίλησε με την ιδιότητα του ως καθηγητή
πανεπιστημίου και όχι ως βουλευτή της
Αξιωματικής Αντιπολίτευσης, που την προηγούμενη
μόλις μέρα είχε πετύχει μαζί με άλλους
συναδέλφους του της Νέας Δημοκρατίας, την
ματαίωση προγραμματισμένης ημερίδας με τίτλο
"Η Ελλάδα και ο Ευρωπαϊκός Χάρτης για τις
Περιφερειακές ή Μειονοτικές Γλώσσες του
Συμβουλίου της Ευρώπης" η οποία, σημειωτέον,
οργανώθηκε στα πλαίσια συμβατικών υποχρεώσεων
της χώρας μας προς το Συμβούλιο της Ευρώπης.
Οι τοποθετήσεις των
κυβερνητικών παραγόντων κατέδειξαν ανάγλυφα την
έλλειψη συνολικής ιδεολογίας και πολιτικής της
κυβέρνησης στο σοβαρότατο θέμα του ρατσισμού και
των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Η τοποθέτηση της κ. Παπαζώη ήταν
μία αντανάκλαση της επίσημης ελληνικής θέσης του
κ. Δ. Ρέππα, Στο αυτό μήκος κύματος, η κ. Παπαζώη
μίλησε για αποσπασματικότητα της έκθεσης,
συμβουλεύοντας την ECRI να αλλάξει το τρόπο
προσέγγισης της ελληνικής κοινωνίας. Για την κ.
Παπαζώη, στην Ελλάδα υπάρχει έλλειψη ακραίου
ρατσισμού και αυτό αποδεικνύεται από την έλλειψη
πολιτικών κομμάτων με ξενοφοβική πλατφόρμα.
Ιδιαίτερη μνεία έκανε η Αναπληρωτής ΥΠΕΞ στην
έννοια της πολύ-πολιτισμικότητας θεωρώντας ότι η
ECRI χρησιμοποίησε την έννοια αυτή με μεγάλη
ευκολία. Θεωρώντας ότι η έννοια αυτή αποτελεί
κίνδυνο, προφανώς, για τη χώρα έσπευσε να
υπερασπίσει την ομοιογένεια της ελληνικής
κοινωνίας θεωρώντας ότι τα κύματα της
μετανάστευσης έχουν εμφανιστεί πολύ πρόσφατα
για να την αλλάξουν (ή μήπως αλλοιώσουν;) προς
αυτήν την κατεύθυνση. Υποστήριξε μάλιστα πως ο
ελληνικός πολιτισμός αμύνεται με υπερηφάνεια σε
μία διεθνή πραγματικότητα αφομοίωσης και
εξουδετέρωσης των ιδιαίτερων εθνικών
χαρακτηριστικών καταλήγοντας πως αν μια
κοινωνία δεν είναι πολύ-πολιτισμική δεν είναι
απαραίτητα και ξενόφοβη.
Τη θέση της κ. Παπαζώη
υποστήριξε ο Γενικός Γραμματέας Νέας Γενιάς, Γ.
Σακελλίων, "ημί-αφορίζοντας" την έκθεση
ως περιέχουσα "συναισθηματικά φορτισμένες
διατυπώσεις" παρ' όλο που παραδέχτηκε ότι
διεθνείς έρευνες σωστά παρουσιάζουν την
ελληνική νεολαία έτοιμη να ενδώσει σε ξενοφοβικά
πρότυπα εξ' αιτίας της εργασιακής ανασφάλειας
που την διακατέχει.
Είναι περίεργο πως οι δύο
παραπάνω κυβερνητικοί παράγοντες με
αναγνωρισμένες ευαισθησίες και ευρύτητα
πνεύματος διολίσθησαν στη γνωστή
"πολιτικάντικη" συμπεριφορά της άρνησης της
προφανούς πραγματικότητας, άρνησης που συνήθως
χαρακτηρίζει πολιτικούς της Δεξιάς παράταξης. Ο
ρατσισμός είναι υπαρκτός στην Ελλάδα όπως
αποδεικνύουν τα πολύ πρόσφατα γεγονότα στην Νέα
Κίο, στα Εβραϊκά νεκροταφεία, ακόμα και
στην πολιτική ζωή με την υπόθεση Σπηλιωτόπουλου.
Η έλλειψη ρατσιστικού πολιτικού κόμματος στην
Ελλάδα δεν αναιρεί την ύπαρξη ξενόφοβων και
ρατσιστικών αντιλήψεων μέσα σε όλα, δυστυχώς, τα
κύρια πολιτικά κόμματα ακόμα και στον Συνασπισμό
(Νέα Κίος). Άλλωστε κυβερνητικοί παράγοντες
ήταν αυτοί που στην προσπάθειά τους να
υποστηρίξουν την πρόσφατη κυβερνητική απόφαση
για τις ταυτότητες κατηγόρησαν πολιτικούς και
εκκλησιαστικούς κύκλους για ακραίες αντιλήψεις.
Ως πότε ο κίνδυνος του πολιτικού κόστους θα
προβάλει ως εμπόδιο στην πορεία της χώρας προς
την δημοκρατική, και ευρωπαϊκή, προοπτική της
πλήρους ισονομίας και ισοπολιτείας;
Ευτυχώς που στην κυβέρνηση
μετέχουν και παράγοντες που ακόμα δεν ασκούν την
πολιτική κατ' επάγγελμα και αποφεύγουν τέτοιες
λογικές.
Ο Υπουργός Δικαιοσύνης, Μ.
Σταθόπουλος, στην τοποθέτησή του
χαρακτήρισε όσους επαίρονται για την μη ύπαρξη
ρατσισμού στην Ελλάδα ως ανθρώπους που δεν έχουν
συνηθίσει στην κριτική και αυτοκριτική.
Επισήμανε ότι η ύπαρξη κάθε διάκρισης είναι υπό
την ευρεία έννοια ρατσισμός και πως η
συμπεριφορά μιας κοινωνίας προς τις μειονότητες
είναι ο καθρέφτης του πολιτισμού της. Σε αντίθεση
με την κ. Παπαζώη, υποστήριξε πως η έννοια της
πολύ-πολιτισμικότητας περικλείει και τους
διαφορετικούς τρόπους ζωής και τις ηθικές
αντιλήψεις που μπορεί να υπάρχουν μεταξύ των
μελών μιας κατά τα άλλα εθνικά, γλωσσικά και
θρησκευτικά ομοιογενούς κοινωνίας και έτσι
πρέπει να ξεκινάμε. Πράγματι, είπε, αυτή η
ποικιλία υπάρχει μεταξύ των Ελλήνων και πρέπει
να συνεχίσει να υπάρχει όχι μόνο μεταξύ μας αλλά,
προσθέτουμε, και μεταξύ ημών και των
φιλοξενούμενών μας.
Συντασσόμενος με τον Υπουργό
Δικαιοσύνης φάνηκε να είναι και ο Υπουργός
Εργασίας, Τ. Γιαννίτσης. Ο κ. Γιαννίτσης
παραδέχτηκε ότι η διαδικασία νομιμοποίησης των
μεταναστών έχει κενά και υποσχέθηκε πως ο νέος
νόμος που σχεδιάζεται θα ρυθμίσει ζητήματα ώστε
το νέο νομικό πλαίσιο να ακολουθεί τις
ευρωπαϊκές νόρμες όσον αφορά στα ανθρώπινα
δικαιώματα των μεταναστών και την προστασία
τους. Τόνισε επίσης ότι η πολύ-πολιτισμική
εκπαίδευση πρέπει να ενισχυθεί γιατί μόνο έτσι
θα αποφευχθούν εκδηλώσεις απομονωτισμού και
ξενοφοβίας. Σημαντική όσο και σπάνια ήταν η
παραδοχή από επίσημα κυβερνητικά χείλη ότι η
παρουσία των μεταναστών, που ο ίδιος υπολόγισε σε
700.000, βοήθησε στην επιβίωση μεγάλου μέρους της
ελληνικής αγροτικής και μεταποιητικής παραγωγής,
αν και σε βάρος του ωραρίου, ασφάλισης και μισθού
των εργατών αυτών. Το αποτέλεσμα πάντως, όπως
παραδειγματικά τόνισε, ήταν πως 10 ξένοι
εργαζόμενοι σε μια επιχείρηση 40 εργαζομένων δεν
"έπιασαν" 10 ελληνικές θέσεις αλλά έσωσαν τις
άλλες 30.
Η παρουσίαση της έκθεσης έγινε
παράγραφο με παράγραφο από τον Αντιπρόεδρο της
Εθνικής Επιτροπής για τα Δικαιώματα του
Ανθρώπου, κ. Περικλή Πάγκαλο. Ο ίδιος
υπεραμύνθηκε της έκθεσης της ECRI, επισημαίνοντας
το αυτονόητο: ότι πρόκειται για ένα κείμενο που
αποτελεί συμβιβασμό προσεγγίσεων διαφόρων
συντακτών χωρίς όμως να επεκταθεί στην
παρουσίαση αυτών των προσεγγίσεων.
Απαντώντας ο κ. Πάγκαλος
στην κ. Παπαζώη και τους άλλους
κυβερνητικούς παράγοντες που αντέδρασαν
αρνητικά στην δημοσίευση της έκθεσης, είπε πως
όσες αντιρρήσεις και να υπάρχουν, το πρόβλημα
είναι υπαρκτό και επικίνδυνο και δεν θα πρέπει να
νομίζουμε ότι δεν υπάρχει πρόβλημα επειδή δεν
υπάρχουν ξενοφοβικά πολιτικά κόμματα. "Αντιθέτως",
υποστήριξε, "θα ήταν προτιμότερο να υπάρχει
ένα τέτοιο πολιτικό κόμμα αντί να υπάρχουν
ρατσιστικές αντιλήψεις σε ολόκληρο το πολιτικό
φάσμα". Σε αυτά τα πλαίσια, χαρακτήρισε ως
θετικό το γεγονός πως η έκθεση επισημαίνει τις
ευθύνες της ελληνικής κοινωνίας σε αντίθεση με
την εξωραϊστική εικόνα που υποστηρίζουν
ορισμένοι. Άσκησε όμως και ο ίδιος κριτική στην
ελλειπή αναφορά της έκθεσης στις ευθύνες των
Μ.Μ.Ε. τα οποία κατά τη γνώμη του επανειλημμένως
διολισθαίνουν σε ρατσιστικές αναφορές,
αποδίδοντας αυτήν την παράλειψη στα όχι καλά
ελληνικά των ερευνητών-συντακτών που δεν τους
διευκόλυναν να ανακαλύψουν αυτές τις αναφορές το
διάστημα που ερευνούσαν στην Ελλάδα.
Αίσθηση πάντως σημείωσε η
παράλειψη εκ μέρους του κ. Πάγκαλου να αναφερθεί
στην παρουσίαση της έκθεσης στις παραγράφους 24
και 25. Η παράγραφος 24 αναφέρεται στα προβλήματα
της μειονότητας των εθνικά Μακεδόνων ενώ
νωρίτερα είχε αναφερθεί σε αυτούς κατά την
παρουσίαση της παραγράφου 5 σχετικά με τον νόμο
περί ιθαγένειας. Η υπερπήδηση αυτής της
παραγράφου δημιούργησε την αίσθηση ότι ο κ.
Πάγκαλος προσπάθησε να αποφύγει να σχολιάσει τα
περί της Μακεδονικής μειονότητας σε ένα κοινό
που μάλλον αποδέχεται την ύπαρξή της
Οι υπόλοιποι ομιλητές
αναφέρθηκαν στις παρεμβάσεις τους στις
αρνητικές και θετικές εμπειρίες και πρακτικές
στους τομείς της ειδικότητάς τους όπως τα ΜΜΕ, η
εκπαίδευση, οι ανεξάρτητοι διοικητικοί φορείς
κλπ. Πιο συγκεκριμένα:
Ο γραμματέας της "Ελληνικής
Ένωσης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου", Δημήτρης
Χριστόπουλος, χαρακτήρισε "ακροδεξιάς
έμπνευσης" το πολιτικό σλόγκαν ότι "η
Ελλάδα δεν είναι ξέφραγο αμπέλι" και
σχολίασε ότι οι ¨επιχειρήσεις- σκούπα δίνουν
άλλοθι στον ρατσισμό. Ο Πέτρος Στάγκος,
μέλος του Δ.Σ. του "Ευρωπαϊκού
Παρατηρητηρίου" είπε ότι "ο
ρατσισμός αποτελεί τον πυρήνα της πολεμικής
μηχανής κατά του Διαφωτισμού και της Γαλλικής
Επανάστασης". Τέλος, ο αντοπρόεδρος της "Εθνικής
Επιτροπής για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου"
Νίκος Φραγκάκης, θεώρησε ανεπαρκή τα
μέτρα κατά του ρατσισμού στον ευρωπαϊκό χώρο.
Είπε ότι η Εκθεση ECRI αδικεί σε ορισμένα σημεία
την Ελλάδα, ωστόσο οι συντάκτες της έχουν καλές
προθέσεις.
Αξίζει να σημειωθεί η χαμηλή
προσέλευση του κοινού σε μια εποχή που τα
ζητήματα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων έχουν
δημιουργήσει μεγάλη ένταση εξ' αιτίας της
υπόθεσης των ταυτοτήτων. |
