...
και άλλοι περιορισμοί της Ελευθερίας της
Έκφρασης
του Δημήτρη Αγγελίδη
Η υπόθεση Ανδρουλάκη προξένησε
"ηθικό πανικό" στα μέσα και μονοπώλησε το
ενδιαφέρον των εφημερίδων. Δεν ήταν όμως η μόνη
περίπτωση αυτό το διάστημα που ήρθε σε αντίθεση
με τις διεθνείς πρακτικές και τα διεθνώς
ισχύοντα σχετικά με την ελευθερία της έκφρασης. Η
"Διεθνής Τράπεζα Ανταλλαγών για την Ελευθερία
της Έκφρασης" (International Freedom of Expression Exchange), η
κορυφαία διεθνής ομοσπονδία οργανώσεων που
ασχολούνται με θέματα παραβιάσεων της
ελευθερίας της έκφρασης, μέλος της οποίας στην
Ελλάδα είναι το Ελληνικό Παρατηρητήριο των
Συμφωνιών του Ελσίνκι, έχει περιλάβει στους
καταλόγους της για το μήνα Μάρτιο δύο επιπλέον
περιπτώσεις που αφορούν στην Ελλάδα.
Η πρώτη περίπτωση αφορά στην
καταδίκη του σολίστα Λεωνίδα Καβάκου σε
τετράμηνη φυλάκιση με αναστολή για συκοφαντικές
δηλώσεις εναντίον τριών μελών της καλλιτεχνικής
διεύθυνσης της Κρατικής Ορχήστρας Θεσσαλονίκης.
Ο Καβάκος είχε χαρακτηρίσει τους τρεις μηνυτές
ως "τριπλέτα που λειτούργησε ως κυβέρνηση μέσα
στην ορχήστρα" και είχε κάνει λόγο για
"ίντριγκες" με τις οποίες "σαμποτάρανε"
τις εξετάσεις πρόσληψης νέων μελών στην ΚΟΘ
(Αγγελιοφόρος της Κυριακής, 28-3-1999). Για τις
δηλώσεις αυτές ο Καβάκος υποχρεώθηκε επίσης να
καταβάλει αποζημίωση 200.000 δρχ. σε καθέναν από
τους θιγόμενους. Ο Καβάκος άσκησε έφεση.
Η δεύτερη περίπτωση αφορά στην
ερήμην καταδίκη του μουσικοσυνθέτη Μανώλη
Ρασούλη σε 12 μήνες φυλάκιση για συκοφαντική
δυσφήμιση του τραγουδιστή Γιώργου Νταλάρα. Το
Τριμελές Πρωτοδικείο Αθηνών θεώρησε
δυσφημιστικές τις δηλώσεις του Μ. Ρασούλη στην
εφημερίδα Εξουσία ότι η συναυλία του Νταλάρα
στην Κύπρο δεν δόθηκε αφιλοκερδώς, αλλά ο
καλλιτέχνης πληρώθηκε από τη διοργανώτρια
εταιρεία, καθώς και τους χαρακτηρισμούς του
τραγουδιστή ως "αρπακτικού" που "έχει
δημιουργήσει ένα κατεστημένο γύρω του".
Η ομοσπονδία ζητά να
καταδικαστεί η πρακτική του να αντιμετωπίζονται
από τα ποινικά δικαστήρια οι υποθέσεις
δυσφήμισης. Σύμφωνα με αυτό το σκεπτικό, η
επιβολή ποινών φυλάκισης, ακόμη και αν είναι με
αναστολή ή αναιρείται στη συνέχεια, εμποδίζει
την ελεύθερη διακίνηση ιδεών και απόψεων και
είναι ασύμβατη με τις δημοκρατικές αρχές. Η
δυσφήμιση πρέπει να αντιμετωπίζεται στα αστικά
δικαστήρια, όπου τα άτομα που θεωρούν ότι
θίγονται μπορούν να ζητούν αποκατάσταση της
βλάβης με τη μορφή της ανάκλησης, της απολογίας ή
της αποζημίωσης.
Αντιθέτως στην Ελλάδα η έκφραση
γνώμης και η αρνητική κριτική πολλές φορές
ποινικοποιείται υπό το πρόσχημα του ελέγχου της
"ασυδοσίας των μέσων". Μάλιστα, το Διεθνές
Ινστιτούτο Τύπου στην ετήσια έκθεσή του
διαπιστώνει επιλεκτική ευαισθησία των
δικαστικών αρχών, που ευνοεί τα δημόσια πρόσωπα,
τα οποία θα έπρεπε να είναι περισσότερο ανεκτικά
σε δημόσια κριτική. Κανείς δεν υποστηρίζει ότι
όλοι οι δημοσιογράφοι είναι αθώες περιστερές. Γι'
αυτό όμως υπάρχουν τα αστικά δικαστήρια. Όταν
επιλέγεται η μέθοδος της ποινικοποίησης, ανοίγει
ο δρόμος για τη χειραγώγηση του Τύπου, είτε από
την Εκκλησία, είτε από κρατικούς φορείς, είτε από
ισχυρά δημόσια πρόσωπα. Η περίπτωση της δίωξης
Ανδρουλάκη είναι η πιο θορυβώδης, αλλά δεν παύει
να αποτελεί τον κρίκο σε μια μακρά αλυσίδα
περιορισμών της ελευθερίας της έκφρασης. |
