Κεντρική Σελίδα Παρουσίαση Eκδόσεις Links Επικοινωνία
Δελτία Τύπου Εκθέσεις Άρθρα Ειδικά Θέματα Επισκόπηση Τύπου
The Balkan Human Rights Web Pages

Το Βήμα

5-4-2001

Ζει ο βασιλιάς Αλέξανδρος;

του Ηλία Κανέλλη

Συχνά στην Ελλάδα, η «επίσημη εθνική ιστορία» χρησιμοποιήθηκε ως ιστορική απόδειξη της εθνικής αλήθειας κάθε που φούντωνε το θεωρούμενο πατριωτικό συναίσθημα _ π.χ. στο μεγάλο συλλαλητήριο της Θεσσαλονίκης για το Μακεδονικό. Χρησιμοποιήθηκε επίσης, και συνεχίζει να χρησιμοποιείται, για τη δικαιολόγηση διάφορων άλλων θεωρούμενων εθνικών υποθέσεων _ όπως η αντιμετώπιση των μειονοτήτων εντός της επικράτειας. Ακόμα και αν το επίσημο ελληνικό κράτος εγκαταλείπει τέτοιες προσεγγίσεις, χάριν μιας ρεαλιστικής, πολιτικής προσέγγισης των προβλημάτων, υπάρχουν άπειροι φορείς που με κάθε ευκαιρία τους υπενθυμίζουν: από την Εκκλησία ως την αδαή τηλεόραση, από πολιτικούς που επιμένουν να επιδεικνύουν την υπερπατριωτική πτυχή της ρητορικής τους ως εκπροσώπους της τοπικής αυτοδιοίκησης... Το περιστατικό που θα σας αφηγηθούμε θα μπορούσε να είναι πρώτης τάξεως υλικό ευθυμογραφήματος, αποδεικνύουν όμως την αλήθεια των ισχυρισμών μου. Εθνικόν πατριωτικόν τι σωματείον υπό την επωνυμία Μακεδονική Εστία, αυτοκλήτως, προφανώς θέλοντας να διορθώσει την ιστορική ανορθογραφία που στέρησε από τους Πομάκους την ελληνική εθνική συνείδηση, συνέλαβε τη μεγάλη ιδέα: εκτιμώντας ότι είναι κατευθείαν απόγονοι των αρχαίων Αγριάνων, μιας φυλής που συμμετείχε _λέει_ στην «εκπολιτιστική εκστρατεία» του Μεγάλου Αλεξάνδρου, πρότεινε στον δήμαρχο Ξάνθης την κατασκευή μνημείου στην πόλη. Η ιδέα δεν ξέρουμε πώς φάνηκε στους Πομάκους,άρεσε όμως φαίνεται πολύ στον δήμαρχο της πόλης κ. Μ. Στυλιανίδη, που ειδοποίησε τα μέλη του συλλόγου ότι συναινεί. Αναλαμβάνοντας την υλοποίηση του έργου, η διευθύντρια της Διεύθυνσης Τεχνικών Υπηρεσιών του δήμου κυρία Αικατερίνη Μαντά γνωμοδότησε θετικά, υποδεικνύοντας και συγκεκριμένο χώρο στο κέντρο της πόλης. Εστειλε μάλιστα στον δήμαρχο τοπογραφικό διάγραμμα, καθώς και προσχέδια του μνημείου που, όπως θα αναμενόταν, είναι μια κραυγαλέας αισθητικής κακόγουστη μαρμάρινη πλάκα, διακοσμημένη με ένα κεφάλι Μεγαλέξανδρου και με τον ήλιο της Βεργίνας _ και η υπόθεση επρόκειτο να συζητηθεί στη συνεδρίαση του δημοτικού συμβουλίου της 16ης Μαρτίου. Δεν μάθαμε τι τελικά αποφασίστηκε, όμως και μόνο οι προθέσεις δηλούν ότι στον Δήμο της Ξάνθης ένα θέμα πολιτικού κιτς είναι αντικείμενο σοβαρώς αποφάσεων _ για εθνικούς, βεβαίως βεβαίως, λόγους. Ασφαλώς δεν πρόκειται για απλό θέμα αισθητικής _ και δη βαλκανικής αισθητικής. Ως μια παρονυχίδα των υποθέσεων που βαπτίζονται εθνικές, όμως, δείχνει ότι και στην Ελλάδα υπάρχουν φορείς που θέλουν να επιβάλουν την εθνική συνείδηση με το ζόρι ακόμα και σε όσους δεν αισθάνονται τρισχιλιετείς Ελληνες! Ευτυχώς που, τουλάχιστον, η πολιτεία γνωρίζει πια ότι οι πολίτες μιας χώρας δεν γίνονται ίσοι με προπαγανδιστικά παραμύθια αλλά με ίσα δικαιώματα _ κοινωνικά και πολιτικά. Δεν υπάρχει μεγαλύτερη ανοησία από την προσπάθεια εξήγησης και επίλυσης πολιτικών προβλημάτων διά της προσφυγής στην ιστορία. Διά της προσφυγής, καλύτερα, στην ιδεολογική χρήση της ιστορίας, από φορείς υπερπατριωτικών αναγνώσεων ιστορικών γεγονότων και εθνικών μύθων που υποδύονται την αλήθεια. Στην πραγματικότητα, όσοι χρησιμοποιούν την ιστορία ως εργαλείο επιβεβαίωσης αποφάσεων που εμφανίζονται ως εθνικές, συχνά απλώς τη μεταχειρίζονται ως ένα ακόμη προπαγανδιστικό εργαλείο. Στα ωραία Βαλκάνια, όπου την τελευταία δεκαετία οι πολεμικές πυρκαγιές μαίνονται ασίγαστες, οι εθνικές ιστορίες τροφοδοτούν με τα βασικά προπαγανδιστικά επιχειρήματα τις εθνικιστικές έριδες. Ευτυχώς που παρά τις φιλότιμες προσπάθειες πολλών, δεν καταφέραμε να γίνουμε κι εμείς βαλκανικό πρόβλημα.